498
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Бир мясял чякди ки, гачдыьы заман
Щяр шейи гаршыма чякяр бу чювкан.
Онунчун эюндярмиш Дара чювканы
Юзцмя чяким бу кющня дцнйаны.
Йуварлаг бу топу щяр щейятшцнас
Йерин кцрясийля ейлямиш гийас.
Шящрийар онунчун эюндярмиш буну,
Чювканла газаным онун топуну.
Даранын фикрини билинъя салар
Кинини кцнъцддя етди ашикар.
Кцнъцдц даьытды евя, ешийя,
Гушлары сясляди, дянлясин дейя.
Дарыйа дарашды сарай гушлары,
Галмады бу йердя бир дяня дары.
Бу ъавабда еля гяти мяна вар,
Кцнъцдцн йаьыны сыхыб чыхарар.
Кцнъцддян чох олса Дара гошуну,
Мяним дя гушларым дянляйяр ону.
Цзярлик долдурду кичик чувала,
Гасидя веринъя деди: “Чых йола
127
.
Дара кцнъцд гядяр чыхарса орду,
Мяним дя ордумун гядяри, бах, бу!”
Гасид Искяндярдян ешидиб буну,
Йцкляди улаьа аьыр йцкцнц-
Дарайа Йунандан эятирди ъаваб,
Бу аьыр ъаваба ким эятиряр таб?
Даранын ъавабдан гызарды эюзц,
Чцнки чох эцълцйдц дцшмянин сюзц.
Ядавят баьлады щиддятляняряк,
Иранын халгындан истяди кюмяк:
Чин, Хорязм, Ьязнейн, Гур мащалларындан,
Йер дямир кясилди щейван налындан.
Бир орду дцзялтди Гаф даьы гядяр,
Щамысы даш, дямир чейняйян яждяр.
Бу бюйцк ордуйа сан верян заман,
Сан верян галмышды бу ишдя щейран.
Дюйцшкян ярляр ки, ат ойнадырды,
Тяхминян доггуз йцз миня чатырды.
Бюйцк шящрийарын бюйцк ордусу
Бир ъошьун дянизди, йохду горхусу.
Кин иля Йунана доьру йол ачды,
Кечдийи йерлярдя байгуш улашды.
Ахды дяниз кими Ермянистана,
Эцляк дя чатмады онун тозуна.
Юлкяляр ашырды Йунана гядяр,
Гурулар титряди, ъошду дянизляр.
О дикбаш атларын полад налындан
Чюллярдя отлардан галмады нишан.
Эцняш дя дцшсяйди шащын ардына
Галарды эяздийи йерляр вирана.
ДАРАНЫН ИСКЯНДЯРЛЯ МЦЩАРИБЯЙЯ
ГОШУН ЧЫХАРМАСЫ
Вер, саги, рущ верян парлаг шярабдан,
Ондан ишыглансын гялбим щяр заман.
Мян ону ичярсям веряр сяадят,
О мяни йейярся доьар фялакят
128
.
Айыглыг ня бюйцк дювлятмиш, билсян.
Ялибош олмамаг дцнйа нягдиндян.
Дцнйада о шяхсин уъалар башы
Чох сайыг давраныр щяр ишя гаршы,
Шцурла юлчяр бу щяйат йолуну,
Оьрудан горуйар юз вар-йохуну.
Бир шей ки, ишини едяъяк асан
Йцкцндян эютцрцб атма щеч заман.
Яскиклик верся дя атма кцркцнц,
Сяни гар, сойугдан сахлар гыш эцнц.
Эядикдя бир ешшяк юлдц сойугдан,
Чулсуз чыхмыш иди о тянбял щейван.
Кечян падшащлары юйрянмиш бир пир
Сорушан кимсяйя беля нягл едир:
Дара орду чякди Ермянистана,
Санки бир гийамят чюкдц щяр йана.
Искяндяр бу ишдян тутмады хябяр,
Гаршыйа чыхарсын гызьын бир мящшяр.
Мязлумлар ахараг эялди щяр йандан,
Дедиляр: “Ъошьун сел гопарыр туфан”.
Даранын ордусу едяркян сяфяр
Полад эейимлярдян гаралды йерляр.
Бир ъасус сюйляди: “Дцшмян сярхошдур,
Дурдуьу йерлярдя гафил олмушдур.
Искяндяр бир басгын ется гяфлятян
Бир анда чыхарар ону мцлкцндян”.
Искяндяр эцляряк сюйляди ъаваб:
“
Эизлиндя галмаьы севмяз афитаб.
Йарармы дюйцшдя бюйцк Искяндяр
Ади гулдур кими газана зяфяр?”
Башга бир ъасус да беля дям вурду:
“
Дцшмянин эятирир щядсиз бир орду.
Гошун ишлярини мцкяммял билян
Анъаг сайа биляр ону тяхминян”.
Ян гыса бир ъаваб верди Искяндяр:
“
Бир гылынъ йцз юкцз баьрыны дяляр.
Аъыглы ъанавар - о кинли щейван
Горхармы гойунун чох олмасындан?”
Уъа шящрийарын мятин сюзляри
Инандырды буна щяр бир яскяри.
Эет-эедя бюйцдц бу гызьын хябяр,
Юлкяйя йахындыр о горхунъ яждяр.
Искяндяр билди ки, о бир булудтяк
Эяляъяк, гылынъы сачаъаг шимшяк.
Бцтцн юлкяляря эюндярди хябяр:
“
Дурмадан дярэаща йыьылсын яскяр!”
Румдан, Яфрянъядян, Мисирдян, Русдан