500
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Сийавуш ганытяк бир чохлу дастан.
Бир мящсул веряр бу дцнйанын баьы,
Ал гана батырыр бцтцн торпаьы.
Бу тештя кимсянин эирмяз наляси,
Кюмяйя бурахмаз бу йол щеч кяси,
Инди ки, фярйада йетишмяз бир кяс,
Кюмяк истяйянляр чыхармасын сяс.
Сясиня пярдянля чяк мятин щасар,
Сакит бир йашайыш ейля ихтийар.
ДАРАНЫН СЯРКЯРДЯЛЯРИ ИЛЯ
МЯСЛЯЩЯТИ
Дур, тювбя йандыран оду ал, саги,
Башыма о мейля атяш сал, саги!
Хошдур бу мяълисдя парласын эцняш,
Шам кими башымда йансын бу атяш.
Агилляр кам алыр йахшылыглардан,
Танры кюмяйиня сыьыныр щяр ан.
Ядалят мцлкцндян ким цз чевирся,
Она агил демяз аьыллы кимся.
Инсана бу аьыл эюзял гоншудур,
Щейиф ки, пислярля отурур, дурур.
Аьылсыз кяслярля отуруб дуран
Аьылдан, шцурдан демясин дастан.
Коханын ялиндян оланлар азад
Бу кянддя ев тикиб дцзялдяр абад.
Сян дя бу йцкцнц бойнундан атсан
Горхмазсан щяр алчаг бойун вурандан.
Анъаг юз варынла ол ъошьун цмман,
Эютцр юз файданы юз варлыьындан.
Юзцня юлцнъя юзцн ол гонаг,
Аьаъ ол, юзцндян доьур гол-будаг.
Йеди юзэя малын барама гурду,
Назилди бармагтяк, йедийин гусду.
Ян гоъа бир мюбид рявайят едир,
Аьыллы кясляря щекайят едир:
Рум шащы эедирди бюйцк шювкятля,
Гылынъла, гошунла, варла, дювлятля.
Щяр йеря йайылды бу гызьын хябяр:
Рум елиндян эялир горхунъ бир яждяр.
Даранын мящвиня щазырланараг
Щяр чешид силащла галдырмыш байраг.
Бу хябяр байрамтяк сарды щяр йаны,
Чцнки йахмыш иди Дара дцнйаны.
Бир сюзля, мямлякят, ящали, юлкя
Залимин ялиндян эялмишди тянэя.
Дарайа щяр юлкя бяслярди нифрят,
Искяндяря ися мящяббят, щюрмят.
Бу ишдян Дарайа вердиляр хябяр,
Дяниздян дальатяк кечди Искяндяр.
Сынаглы кясляри чаьырды Дара,
Аьыллы башлардан истяди чара.
Ня сайаг эиришсин дцшмянля щярбя,
Дцшмяня ня сайаг чалсын гялябя?
Ня тядбир эюстярир гоъа рящбярляр?
Дюйцшдя басылсын румлу Искяндяр.
Эюрмцшдцр еняркян дцшмян ордуну,
Дюйцшцн талейи горхутду ону.
Дярдиня бир чаря демяди бир кяс,
Кимсядян чыхмады бу барядя сяс.
О мяълис билирди: Дара сяркяшдир,
Йахмагда амансыз, гызьын атяшдир.
Кимсянин сюзцнц тутмаз, динлямяз,
Онунчун дурмушдур динмяз-сюйлямяз.
Мяълисдя варды бир адлы пящляван,
Щясяби, нясяби, Зянэя-Шавиран,
Ады Фярибярзди, эювдяси бир даь,
Вцъуду поладды, голу бир чомаг.
Мяълися чаьрылмыш бу иэид киши
Эюзялъя билирди бцтцн кечмиши.
Даранын тахтына етди чох сяна:
Уьурлу мяълисин йар олсун сана,
Дцнйада щяр заман анылсын адын,
Фяляк дювр етдикъя эцлсцн мурадын.
Кечмишдя ешитдим улу бабамдан,
Нясищят йолунда етмишди бяйан.
Кейхосров дцнйадан едяркян сяфяр
Ъаващир ъамындан вермишди хябяр
129
.
Йахын бир заманда дювлятин тахты
Алчалар вя сюняр улдузу, бахты,
Рум елиндян чыхар мцдщиш бир сяркяш,
Щяр атяшэядяйя вурар бир атяш.
Бу Иран бцсбцтцн мал олар она,
Гцрурла отурар Кяйан тахтына.
Дурмаз бир юлкядя, ъащан фятщ едяр,
Бир заман юзц дя мящв олуб эедяр.
Щямян шяхс олмасын румлу Искяндяр?
Бу дцшмян олурса, ондан ет щязяр.
Адыны буза йаз, бизим торпаьа
Гойма бу дцшмяни айаг басмаьа.
Ондан бу юлкямиз эюрмясин зийан,
Хязиня йолунда йохсул веряр ъан.
Бир щийля гурмалы, итаят етсин,
Йалныз Рум мцлкцня гянаят етсин.
Хош щийля аъыгдан хошдур щяр заман,
Су сяпмяк йахшыдыр атяш йахмагдан.
Щяр заман голунун эцъцнц йохла,
Тярязи эюзцнц бярабяр сахла.
Еля иш эюрмя ки, доьсун сяня кин,
Дямиря тез тясир етсин сцкащин
130
.
Асланлыг щейбяти эется асландан
Башыны бир гатыр язяр о заман.
Дцнйаны намусла олур сахламаг,
Онунла уъалыр дювлят вя байраг.
Баш гошма онунла, иш кечяр, эедяр,
Дара рцтбясиля бюйцклцк едяр.
Гызыл юз вязнинн верся арпайа