502
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Йеня мян саларам кямяндя ону.
Ей башы чцрцмцш гоъа пящляван,
Дарайа беля хор бахышдан утан.
Олмаз сюз атыны беля ойнатмаг,
Гоъаман бир даьы кямяндля тутмаг.
Сящрада чыраьы йахмаг ня эяряк,
Сынанмыш фяляйя шащлыг юйрятмяк?
Эювшямя, чыхма юз щяддиндян кянар,
Щяр чешид эювщярин башга йери вар.
Щяр кясин яйниня уймаса дону,
Демяк, юзэялярдян алмышдыр ону.
Гоъалыг йериндян ойнатмыш сяни,
Чцрцтмцш фикрини, йемиш бейнини,
Архана йорьунлуг чюкмцшдцр, ей пир,
Низя йох, сяня бир яса эярякдир.
Гоъаланда аьыл олар пяришан,
Бцтцн биликляри чыхар йадындан.
Гоъайа йалныз бу ики шей йарар:
Бириси ибадят, бириси мязар.
Дцнйаны бурах бу иэид эянъляря.
Гоъалдын, ортадан чякил бир кяря!
Бир зяиф-гоъадан умулмаз пянащ,
Ня кюмяк едяъяк гырыг бир силащ?
Ордуйа иэидлик йарашыр. Гоъа
Сцлщя бир йол арар дюйцш гызынъа.
Щяр сюз юз-йериндя олур чох эюзял,
Чцнки нар бар вермяз вахтындан яввял.
Щяр вахтсыз банлайан хорузун эяряк
Дурмадан башыны бычагла кясмяк.
Дилини баьла ки, ялдя галсын баш,
Дил гуру оларса, боьаз олмаз йаш
134
.
Ган иля исланмыш дилсиз бир башдан,
Шцбщя йох, йахшыдыр башсыз бир инсан
135
.
Дилини аьзында сахла даима,
Йерсиз щеч бир заман няфяс чыхарма.
Дил димаг евиндя отурсун эяряк,
Бяхтийар йашасын, эцлсцн щяр диляк.
Дцзлцкдя ад алмыш чякинин дили,
Милиндян бир йана яйилмяз бели.
Милиндян азаъыг ашаьы енся,
Еняр баш ашаьы бир аз тярпянся.
Еля сюз вардыр ки, йарамаз демяк,
Башга бир дил иля сюйлямяк эяряк.
Ону инъя-инъя сюйляркян бир-бир
Ондан щяр ешидян алар бир тясир.
Хцсусян шащлара сюзц йонараг,
Юлчяряк демяли, щям дя чох йумшаг”.
Даранын аъыьы единъя тцьйан,
Гоъа цзр истяди, олду пешиман.
Падшащлар ишиндя гайнашыр горху,
Кимсянин шащларла тутмаз достлуьу.
Кини ъуша эялся, аъыгланса шащ,
Рящм етмяз, оьлу да олса о щярэащ.
Падшащын тиняти атяшдир, анъаг
Йаньына йахшыдыр узагдан бахмаг.
Падшаща о заман юйцд бар веряр,
Йолуну гцрурдан, киндян тямизляр.
Падшаща нясищят верян бир инсан,
Тохуму шор йердя сяпмиш о надан.
Дарайа дяйярли нясищят верян
Билди ки, шащ гызмыш нясищятиндян.
Сюзцня башга бир ъяряйан верди,
Дадлы бир дил иля шащы диндирди:
“
Шцбщя йох, дцнйада бир сянсян Дара,
Дцшмянин няйи вар, сяндядир дара!
Искяндяр кимдир ки, атыны чапсын,
Даранын башындан кцлащы гапсын?
Сяня бу кцлащы тикмиш йарадан,
Улдуздур сяня бу чыраьы йахан.
Даьын гапысына чыхарса кясяк
Даш иля язиляр гуру торпагтяк.
Атса габаг колу уъа гол-ганад,
Чинара тай ола билярми, щейщат!
Габаг суйу ичиб дойдуьу заман
Кяндирля ашаьы еняр аьаъдан.
О да бир габагдыр башы уъалмыш,
Бойнуна отлардан бир кяндир салмыш.
Отлардан тохунмуш ип дя гырылар,
Долчасы гырылыб гуйуда галар.
Эцняш мяшялиндян ишыгланса баь
Пярваня йериня ъан веряр чыраг.
Аъиз, топал тцлкц дюйцш эцнцндя
Ня иш эюря биляр аслан юнцндя?
Гашында дцйцмц ики йана вур,
Каманын дцйцмц йанлардан хошдур.
Дцнйаны тядбирля ялиня эятир,
Бу ишдя тялясмяк няйя эярякдир?
Бир чыраг салмазса гызьын аловлар,
Ня юзц, ня дя ки, пярваня йанар.
Од тяндир ичиндя, хямирся эялмиш,
Чюрякдян аьыза чох йол дейилмиш.
Щяр бяндин ачары сябрдир, инан.
Сябрли кимсяляр олмаз пешиман.
Зийандыр удузмаг беля шащматы,
Чапдырмаг ня эяряк “фил” иля “аты”.
Мизраба бармаглар щяля йатмадан.
Чох чальы гырылмыш аьыр йарадан.
Сян шащсан, сяндядир шювкят, тямтяраг,
Беля бир щесабы кимдян арамаг?
Дарайа щюрмятчин гоъа пящляван
Сюйляди бир нечя дяйярли дастан.
Даранын цряйи, бейни атяшди,
Бу дадлы сющбятляр эюзцндя щечди.
Аъыьы, атяши сюнмяди йеня,
Од вурмаг истяди сюзцн мяьзиня.
Дара катибиня ямр етди беля:
“
Мцшк иля ипяйи, дурма, ал яля”.
Катиби сцр ятля гялям эютцрдц,