503
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Дара дейянляри йазыб битирди.
О, шявя гялями ойнатды шян-шян,
Манини, “Яржянэ”и салды гиймятдян.
Бир мяктуб йазды ки, олдугъа дилбяр,
Мязмуну ъяннятин баьчасы гядяр.
Сюзляри полад бир гылынъдан кяскин,
Лисаны, цслубу инъя вя мятин.
Катиб о гиймятли мяктубу йазды,
Дара имза атды, мющрцнц басды.
Дарадан шащлара мяктуб апаран
Олду Искяндярин йанына ряван.
Мяктубу веринъя, ачды сцр ятля,
Катибя охутду башга диггятля.
ДАРАНЫН ИСКЯНДЯРЯ МЯКТУБУ
“
Инсаны биликля даим уъалдан
Ян адил, ян бюйцк танры адындан.
Еля бир танры ки, ял тутар, бясляр,
Тяк она сыьынар чарясиз кясляр.
Ишыглы улдузу эюйдя парладыр,
Бу гара торпагдан инсан йарадыр.
Щяр ишдя биликли, эцълц, баъаран,
Мцстящягг оланын кечир сучундан.
Щяр руща ондадыр щярарят, ишыг,
Щяр ягля о верир гцввят, йарашыг.
Бириня дювраны тутур еля тянэ,
Тякнядя тапмайыр бир парча чюряк.
Бириня даь кими хязиня веряр,
Чякидя даь олмаз она бярабяр,
Ня йохсул сучундан чякмиш бир зийан,
Ня щцняр эюстярмиш хязиня тапан.
Ня истярся онун ялиндян эялир,
Йаратмаг, юлдцрмяк онунчун бирдир.
Щюкмцндян олурму гуртармаг йаха?
Бир щаким тапылмаз она тай чыха.
Олсун щагг саламы еля бяндяйя
Аъизлик эюстярир аъиз кимсяйя.
Ня файда накяся демяк афярин,
Санар афярини бюйцк бир нифрин.
Дцшмянин олса ган ичян зцлмкар,
Нязакят эюстярсян аъизлик санар.
Хош мясял вурмушдур иэид бир кимся:
“
Ялалты олма бир ялалты шяхся.”
Сян, ей хам фикирли, сынагсыз ушаг,
Асланла чарпышма, инады бурах,
Мянимля дюйцшдя зор пянъян щаны?
Кюмяйин, гошунун, сяркярдян щаны?
Сяндя ягряб, илан хасиййяти вар,
Нящянэля дюйцшя йохса ким чыхар?
Яждаща гылынъым мящв едяр сяни,
Эял бурах бу илан тябиятини!
Цстцня гылынъла кцкрясям, йягин,
Йа юлцм, йа гачмаг олар гисмятин.
Анд олсун атяшя, “Авест”я, “Зянд”я,
Анд олсун эцняшя, эюй чямбяриндя,
Анд олсун йяздана, уъа бещиштя,
Ящримян дцшмяни олан Зярдцштя.
Румдан вя Йунандан гоймарам ясяр,
Башына йаьдыррам ятяш, мцхтясяр.
Румлулар сярасяр эейся дя дямир,
Атяшэядямиздя мум, дямир бирдир,
Ня чыхар румлудан, рум ясэяриндян,
Атларын налында мящв олар юлкян.
Яэяр Рум цстцня чяксям ордулар,
Тозундан эцняшин эюзц кор олар.
Ей Румун аьасы, будур мяслящят:
Дарайа едясян зянъитяк хидмят.
Халварла чыхарсан эейимля галпаг.
Бир оха дайанмаз, инады бурах.
Гарятчи ордумун охундан мяэяр
Йемядин, цстцмя чякирсян ляшэяр?
Вармыдыр Дарайа веряъяк башын?
Мянимля кечин, бу фикриндян дашын.
йайы гыр, охундан чыхар йеляйи,
Зирещи гатла, эей зяриф ипяйи.
Йохса гулаьыны буран заман мян,
Билирсян ки, щечсян, щечдян дя щечсян!
Горх цряк чейняйян охумдан мяним!
Севинмя бу довшан йухумдан мяним!
Щяр йатан довшана хор бахма, зинщар!
Тярпянся йериндян ох кими учар.
Баъаррам сянинля едим хош ряфтар,
Щяддини ашаны дюймямяк олар.
Лакин бир мясял вар: “Шащ олса зялил,
Гуйудур мяскяни, йер цзц дейил”.
Верэи вер, кини сил, гой ишя гядям,
Кющня айинляря, эял, чякмя гялям.
Щяр ил ня эярякдир йени кцрк тикмяк,
Нохтайла бир йердя сатылыр ешшяк.
Кющня ханядана ряхня вурма эял,
Бунунла ачарсан башына янэял!
Мяъбур етмя мяни галхым йеримдян,
Мян бюйцк бир филям, сян бир чибинсян!
Севин ки, щаг сяня вермиш дювлят, вар,
Аслан пянъясиндян алынмаз шикар!
Бир гарьа кякликтяк сякди бир заман,
Юз йериши беля чыхды йадындан.
Мяълис гур, улдузлар нур верди йеря,
Фириштя гапыны ачмыш эюйляря
136
.
Кейхосровун таъы сяадят арар,
Билмирям ким кимин башындан гапар?
Бу кющня зяманя кимя олар йар?
Улдузлар ким иля олар вяфадар?
Бу эюйя атдыьын тоздан, торпагдан
Мяня йох, юзцня йетишяр зийан.
Баш мяням, башгалар мяня ял-айаг,
Ня эяряк башыны бош йеря гырмаг?