516
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Кечирмяк мцмкцндцр йалныз дювлятля.
Искяндярдя варды аьыл вя тядбир,
Дювлятин эцъцйля олду ъащанэир.
Она олмасайды рящбяр дювлят, бахт,
Олмазды дцшмяня галиб щеч бир вахт.
Дювлятя пярястиш едян бир няфяр
Дювлят пярэарыны беля нягш едяр:
Йаранын улдузу олунъа нищан
Искяндяря галды бцтцн бу ъащан.
Дарайа мал олан тязя вя кющня,
Щеч сайа эялмяйян дольун хязиня.
Тапараг онлары арашдырдылар,
Дяниздян дянизя гурашдырдылар.
О гядяр таъц тахт вя чадыр варды,
Онлара юлчцляр, чякиляр дарды.
О гядяр эювщяр вар, щесабдар беля
Ня бармагла сайар, ня дя црякля.
Табаглар, синиляр, бцллурлу, зяррин,
Наллары сюкцлдц йцк чякянлярин.
Ъинс яряб атлары - йящяри гызыл,
Хята гуламлары - кямяри гызыл.
Гядярсиз шащаня палтар вя гумаш,
Минляръя люк дявя, йцкляри даш-гаш.
Палтарын, силащын сайы йох, сайан
Щесаба вурмаьа тапмады имкан.
Мисалы олмайан янтиг-бащалы
Шейляр вар хцсуси хязиня малы.
Хязнядя ня гядяр гызыл-эцмцш вар,
Искяндяр адына сиккя вурдулар.
О гядяр хязиня кечди ялиня,
Олду эювщяр кими йанан хязиня.
Эювщярля парлады гара црякляр,
Шябчыраг кялмяси бунданмыш мяэяр?!
Ишыгдан хязиня хошланмаз дейя,
Зцлмятдя эедилир щяр хязиняйя.
Нечин бяс хязиня тапанын цзц
Эцняштяк парлагдыр шадлыгдан эюзц?
Торпагсан, эярякдир олсун хязинян.
Сярвятсиз торпаьы олармы севян?
Кишийя сярвятдир верян йцксялиш,
Дцнйада онунла доьрулур щяр иш.
Гызыл бир мейвядир, зяфяран сачар,
Зяфяран кими дя гялбини ачар.
Мяьрибдя йашайан щяр гара зянъи
О сары гызылдан тапмыш севинъи.
Искяндяр эюрдц ки, бунъа хязиня
Зящмятсиз олараг кечди ялиня.
Дярэаща ян садиг щяр бир няфяря, -
Бюйцйя, кичийя, йохсул кясляря
Вар-дювлят веряряк бяхтийар етди, .
Дцнйайа юзцнц щюкмдар етди.
Ирана гасидляр едяряк ряван,
Деди ки, дюнмясин кимся гапымдан.
Истясян ки, башын галсын сяламят,
Гапымда баш яйиб еля итаят.
Бяхшишя, шяфгятя щцдуд олмайан
Бу йердя щяр киши тапар дювлят, шан.
Иран башчылары ахды щяр йердян
Бу хейирли ишдян црякляри шян.
Шящрийар гялбиндян тутдулар хябяр,
Сюзцндя мятиндир бюйцк Искяндяр.
Елликля йоллара чыхдылар даща,
Севинъля ахдылар уъа дярэаща.
Бу эялиш хош эялди шаща, онлара,
Ордунун пянащы пящляванлара.
Пейманлар баьланды, сюз верди эерчяк:
Кимсянин рцтбяси яксилмяйяъяк.
Хязиня ачылды халгын цзцня,
Верди щяр бириня эювщяр, хязиня.
Щяр кимин ня гядяр варды сярвяти,
Икигат чохалды вары, дювляти.
Щяр шяхсин ишини ашикар етди,
Йатаны ойатды, бяхтийар етди.
Иранлы о ачыг яли эюрцнъя
Итаят едяряк далды севинъя.
Алныны сцртяряк торпаьа, йеря,
Кцлащы уъалтды уъа эюйляря.
Дедиляр: “Ешг олсун, шящрийар, сяня,
Щяр заман йар олсун рузиэар сяня!
Щаггындыр Ъямшидин тахты, хяраъы,
Юпяр айаьыны шащларын таъы.
Йени шащымызсан, эетди о эедян,
Шащ нядир? Бизляря Кейхосров сянсян!
Ким бойун гачырар сянин ямриндян?
Чякмянин алтыдыр бу баш, бу бядян.”
Шащ эюрдц бир нечя хош тядбир даща,
Иранлы итаят еляди шаща.
О улдуз шювкятли бязмя щяр йердян,
Йыьынъаг топланды йедди кишвярдян.
Ямр етди: гылынъ, тешт эялсин мейдана!
Ганлылар чякилсин тахт айаьына!
Башыны дик тутан ики сярвяри,
Бойнуна щямайил кечирянляри
Гящр иля бойайыб ал-ялван гана,
Кяндирдян щямайил вурсун бойнуна.
Онлара верилян бюйцк вя дяляр,
Гызыл, эцмцш, инъи, ъаващир, эювщяр
Мяълися тюкцлдц хязинясиндян,
Шащ баш гачырмады юз вядясиндян.
Сонра да юлцмля ейляди тящгир.
Тез дара чякдирди бойнунда кяндир.
Ордунун ичиндя ъарчы чякди ъар:
Даранын гатили бунлардыр, бунлар!
Щяр хаин ишлярся беля хяйанят
Ишинин ъязасы будур нящайят.
Аьаны юлдцрян бяндяни, зинщар,
Щансы бир аьыллы кимся баьышлар?”
Бу щалы эюрцнъя шящярли, орду