517
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Искяндяр ядлиня тящсин охуду.
Адил олдуьуну йягин етдиляр.
Ямриня йер-эюйдян баьланды кямяр.
Йыьылды мяълися аьыллы кясляр,
Ордан узаг олсун бяд, йаман эюзляр.
Цз-цзя сяф чякди щяр ики орду,
Отуран кимсяляр айаьа дурду.
Сых кямяр баьламыш кямярбястяляр,
Кямярляр санки бир щалгадан кечяр.
Падишащ йцрцтдц еля сийасят,
Щяр ъандан галды бир гурумуш сурят.
Санки бир сурятдян бязянмиш дивар,
Рущ учмуш, йалныз бир гуру ъясяд вар.
Ираны, Дараны йенян Искяндяр
Мяълисдя шам кими олду ъилвяэяр.
Дяйярли кясляря щяр эцн йанашды,
Щяр кясин аьлынъа бир сющбят ачды.
Иэид Фярибярзи тез дявят етди,
Чох щюрмят эюстярди, мящяббят етди.
“
Ей гоъа пящляван, - сюйляди она, -
Башын кюлэя салмыш юз айаьына
161
.
Дцнйада илляръя юмцр сцрдцн сян,
Бихябяр дейилсян дцнйа ишиндян.
Эюрдцн ки, зцлмдцр Дара айини,
Мян кими сучсузла баьларкян кини.
Дцнйанын сиррини билиркян, нечин
Дарадан юйцдц сян ясирэядин?
Эянълик щяр кишини ъошдуран заман
Гоъанын сусмасы дейилми нюгсан?”
Шащын щиддятини эюрцб динляйян
Йаьлы бир дил иля сюз ачды бирдян.
Тязимдян белини яйди камантяк,
Саралыб сифяти лап зяфярантяк.
Сюзля силащланды, йайы ачараг,
Гутудан охлары бир бир сачараг,
Юнъя Искяндяри чох юйдц беля:
“
Гол-бойун олсун шащ юз диляйиля!
Дцнйанын сярвяри олсун камикар,
Юмрцндян кам алсын уъа шящрийар!
Эянъ башын севинъля уъалсын щяр ан,
Чякмянин алтында сцрцнсцн дцшман.
Бу гоъа нясищят етди ня гядяр,
О кинли гялбиня етмяди ясяр.
Она чох эюстярди ишыглы чыраг,
Бунлар да вермяди бир файда анъаг.
Таъц тахт вердийи заман Искяндяр
Тядбирсиз бир Дара ня едя биляр?
Бир башы уъалтмаг истярся дювран
Кямяндя дцшяъяк бойун уъалдан.
Бир гоъа ешшякдян йыхылды щинддя,
Юлянин оьлуйса варланды Чиндя.
Сел эялиб бир архы позарса яэяр,
Су ахыб башга бир чайа тюкцляр.
Сяня хязиняляр веряркян дювран
Инъимя дцшмянин йохсуллуьундан.
Азадя бир шащсан, щяля эянъ икян
Чальыны, гядящи бурахма ялдян.
Истяйя эянъликля мцмкцндцр чатмаг,
Гоъалыг эялдими, ахтар бир буъаг.
Гоъалыг чаьында чярхин инады
Ъямшидя, Зющщака няляр гурмады?
Падшаща гоъалыг эялдими, бишякк,
Пярястиш едянляр цз дюндяряъяк.
Ясрары дуйандыр, сечяр щяр заман
Йахшыны йамандан, досту дцшмандан.
Эюрцнъя инсаны таныйандыр бу,
Щяр кясин гялбиня чюкяъяк горху.
Йыхмаьа бирликдя едярляр тядбир,
Дейярляр мянфяят верян дейилдир.
Алят олмаг цчцн истякляриня
Эянъ бир шащ гойарлар онун йериня.
Онунчун Кейхосров, щям дя Кейгубад
Шащлыьы етмяди гоъалыгда йад.
Шащлыьы башга бир шаща тярк етди.
Ялбцрзцн йолуну тутараг эетди.
Йемякдян, ичмякдян няшя алдылар.
Зящярли гылынъы салим галдылар”.
Шащ эюрдц Кяйандан йадиэар олан
Йахшыны, йаманы сечир щяр заман.
Йахшыны, йаманы сечир, айыгдыр,
Дюйцшдя сынанмыш, сюзц ачыгдыр.
Искяндяр бир даща сорду о пирдян:
“
Дцшмяни дюйцшдя ня шейдир йенян?
Ня шейдир ордуну мятин сахлайан?
Ня шейдир ордуну горхуйа салан?”
Давада сынанмыш гоъа намидар
Деди: “О пящляван олур бяхтийар
Ки, сянтяк падшащын ордусундадыр,
Сянинля юзцнц бир орду саныр,
Уъа фярманынла бу зяиф торпаг
Сянинчин бир мющкям гяля гураъаг.
Ешитдим бир кечмиш дюйцшчцдян мян:
Цряк гцввятлидир ъан гцввятиндян.
Шащым, орду чякмяк ъясарят истяр,
Щеч аъиз галармы иэид щцнярвяр?
Ордуну мейдана чякяркян эяряк
Падишащ уммасын ондан бир кюмяк.
Мятанят сяниндир, кюмяк танрыдан,
Бунлардыр ордуну мятин сахлайан.
Дцшмяни йеняркян унутма буну:
Баьлама дцшмянин гачмаг йолуну..
Цмидин гырылса, црякдян чалыш,
Мярдин гулаьыны буран олмамыш.
Уьурлу заманда зяфяр эюзляйян
Дцшмян горхусуну силсин кюнцлдян.
Зал оьлу сюйлямиш мярд Фярамярзя:
-
Кюнлцнц гырма, сал Ялбцрзя лярзя.
Бящмяня сюйлямиш щям Исфяндийар: