518
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
-
Гялбини гырмайан бир орду гырар.
Чцнки юз гялбини гырмышды Дара.
Ганыны горхаглыг тюкдц дашлара.
Горхулу црякля мейдана эирди,
Лакин горхусуну о эизлядирди.
Гялбиня бир ишыг салмады дювлят,
Олду бу дюйцшдя торпаьа гисмят.”
Искяндяр йенидян сорушду ондан:
“
Ей илляр йашамыш гоъа пящляван,
Ешитдим, Зал оьлу атын белиндя
Тяк щямля едярмиш дава чюлцндя.
Юзцнц ордуйа вурдуьу заман
Гачарды ордулар гаршы дурмадан.
Сябяб ня, кяскин бир гылынъдан беля
Горхараг бир орду даьылыр чюля?”
Эюзялъя бир ъаваб верди пящляван:
“
Сюйляркян дилимиз дюняр чох заман
162
,
Доьрудур, Рцстямин гурдуьу тядбир
Ян иэид ярляри дянлярди бир-бир,
Башчылар дцшцнъя гара торпаьа
Орду да горхараг башлар гачмаьа.
Ким ки тякбашына бир орду йеняр.
Беля бир тядбирля газанар зяфяр.
Доьрусу инанмаз буна бир инсан,
Бюйцк орду гачсын тяк бир атлыдан.”
Искяндяр йеня дя сорушду ондан:
“
Бу сирри ач мяня, гоъа пящляван,
Нечин Фярамярзи юлдцрдц Бящмян?
Ганына бойады о мярди нядян?
Етмясин дейя бу оъаьа зяряр,
Нясищят вермяди нечин мюбидляр?”
Беля ъаваб верди сынаглы киши:
“
Бящмян яждащатяк эюрдц бу иши.
Аздырды йолундан фяляк Бящмяни,
Яждащанын аьзы олду вятяни.
Аьаъа балтаны вурду пящляван.
Айрылды таъындан, гызыл тахтындан.
Айаьы батмышды бу гядяр гана.
Сяадят эцлмязди беля инсана”.
Неъя ки, кцлякдян бир йарпаг титряр,
Бу сюздян титряди, ясди Искяндяр.
“
Бу кюрпц асанъа кечилмяз” деди.
Даранын ганындан дящшятя эялди.
Эювщяр хязнясиндян гоъа пящляван
Истяди бяндляри ачсын дурмадан.
Анлатсын дцнйанын бу эедишиндян.
Ъащанэиря лайиг щяр бир ишиндян.
Падшащы бир гядяр юйдцкдян сонра,
Пящляван ярз етди о таъидара:
“
Бу дцнйанын мцлкц бянзяр бир баьа,
Ялини бярк вурма кювряк будаьа.
Бу тязя тарихдян кющняйя гядяр
Ким галмышдыр версин доьру бир хябяр?
Щаны Рцстями-Зал, Симург иля Сам,
Фиридуни-Фярщянэ, о Ъямшид вя ъам?
Йер йеди, кечмяди чох заман беля,
Йемякдян гарны, бах, доймамыш щяля.
Кючдцляр, бу нювбят йетяъяк бизя,
Зянъиртяк баьлыйыг бир-биримизя.
Дюрд таь алтында беш нювбят ня эяряк?
Шешдярсиз олурму бу доггуз фяляк?
163
Бу дцнйа сяниндир, ол она дайаг,
Дцшмянляр йатаркян ойаг ол, ойаг!
Башыны горхусуз дцнйадан гору,
Чякин о кясдян ки, билмяйир горху,
Узаг ол бир йол ки, зийан эятирир,
Булашыг бир йола эцман эятирир.
Дилякчин ким кюйняк эейся тярсиня,
Дуайла аванда чевиряр йеня
164
.
Сяни дя тярс олан щяр яйри йолдан,
Дуа ет, дцз йола гайтарсын йяздан.
Гялбини чалмасын бу мал, бу дювлят,
Азы бир зиллятдир, чоху фялакят.
Аьыллы кимся йол эюстярмиш сана,
Малыны бянзятмиш ъандакы гана.
Зяифлик чохалар ган оланда аз,
Ган чох олан заман тутулар боьаз.
Щяр йердя ки, дювлят, сярвят артмышдыр,
Цстцндя гара бир илан йатмышдыр.
Бязякли эюйлярин таьына бах сян,
Сцтунлары бошдур вардан, дювлятдян.
Бир таьын алтында йашайыб, анла,
Ъцфт олмаг эярякми гара иланла?
Бищудя бяндляри гыр гялбдян, йетяр,
Ситямкар дейилсян, ядалят эюстяр.
Даранын зцлмцнц эял сил зещниндян,
Чцнки о Дарайды, сян Искяндярсян.
Бах, ня мящсул верди Дарайа ъащан,
Еля етмя, сян дя эюрярсян ондан.
Ня етди ки, сяня рам олду ъащан,
Талейин ондадыр, айрылма ондан!”
Гоъанын сюзцндян шащ чичяклянди,
“
Уьурлу бир фалдыр” дейя шянлянди.
Гоъанын сюзцнц сайды бир хидмят,
Она баьышлады чох бюйцк сярвят.
Иран башчылары хидмятдя дурду
165
,
Онун дашларыйла тярязи гурду.
Узагдан эялянляр шян дярэащына.
Шащаня мяълися етдиляр сяна.
Бу дярэащда яэяр сюндц бир чыраг,
Йериндя бир эцняш доьду ян парлаг.
Эцн эялди, бир эеъя эетдися биздян,
Бир чичяк солдуса, эцлдц бир эцлшян.
Бириси арпаъа гызыл итирди,
Араркян хязиня яля эятирди.
Эениш бир гялб иля дяниз шювкятли
Щамыйа эюрцндц чох мярщямятли.
Падшащы эюрцнъя ряиййятпярвяр,