519
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Даранын зцлмцндян ня демядиляр.
Истидя, сойугда Дара дюврцндя
Бир аь эцн эюрмяди кимся юмрцндя.
Бирлийи юлкядян еля айырды,
“
Ит дя йийясини танымайырды”.
Йахшылар гялбиндя доьду горху, кин,
Кимся юз ъанындан олмады ямин.
Зцлцмдян гуртаран деди щяр йанда:
“
Мцрцввят румларда, мярдлик Йунанда”.
Бу гядяр ордунун ичиндя анъаг
Ики сяркярдяйя шащ инанараг,
Залым оланлара верди эцъ, гцввят,
Нящайят, голуну гырды тябият.
Бюйцклцк верди ким кичикся она,
Юзц дя бцрцндц алчаг бир дона.
Падишащ сайылмаз еля бир кимся
Танрынын халгына язиййят верся.
Фялакят верир щяр дяйярли шяхся,
Бюйцклцк, рийасят верир накяся.
Алчаглыг беъярян шащмы сайылыр?
Алчаглыг башгадыр, шащлыг башгадыр.
Юлкядя галмады бяхшиш. сяхавят,
Шящярляр бир эцн дя олмады ращят.
Хязиня гыфлындан асылды исмят,
Йаралар гялби кин, зцлцм, ядавят
Юлкядя тярк олду сянят, сяняткар.
Щейщат, бундан бюйцк фялакятми вар?
Сяняткар ял чякмиш юз сянятиндян,
Башга бир сянятя йапышмыш ъябрян.
Пящляванлыг едяр чюлдян эялянляр,
Чюлдя шащзадяляр гаровул чякяр.
Якинчи ял гатмыш орду ишиня
Ясэярляр башламыш якин-бичиня.
Щяр кяс сянятиндя олмаса азад,
Дцнйа бу эедишля олурму абад?
Чцнки бундан яввял йатмышды Дара,
Дцнйанын улдузу эеймишди гара.
Бу эцн ян бяхтийар падшащымыз вар,
Бу зцлцм ня гядяр, ня гядяр йашар?
Бу сюздян щяйяъан алды таъидар,
Халга беля хябяр верди ъарчылар:
“
Сяняткар эетмяся юз сянятиня,
Йахшы иш эюрся дя сучлудур йеня.
Якинчи юкцздян кюмяк истясян,
Тарладан, котандан диляк истясин.
Орду ишляриня гайытсын яскяр,
Шящяр ишляриня эетмяли шящяр.
Йалныз юз ишиня эетсин щяр киши.
Бярк тутсун яввялдян билдийи иши.”
Чаьырды щяр сянят атан кишини,
Тапшырды онлара кющня ишини.
Щяр кясин ишини чыхарды цзя,
Бир дцнйа парлатды, эялмясин эюзя!
Гуртарды дцнйаны хярабяликдян,
Дюврцндя бу дцнйа олду бир эцлшян,
Онун щюкмц иля дювр етди ъащан,
Дцнйаны сахлайар аьыллы инсан.
ИСКЯНДЯРИН ИРАН АТЯШКЯДЯЛЯРИНИ
ДАЬЫТМАСЫ
Няшядян, бу ъошьун шянликдян, саги,
Дур, шярбят щазырла ашигсайаьы!
Фцсунлу шярбяти сусуза вер сян,
Сусузлар дюнярми мейдян, шярбятдян?
Шащаня мяълисдя, ей сынаглы пир,
Одда йандырмаьа цзярлик эятир!
Бяд нязярляр бахыр, ишля мяшьулам,
Йаман эюзлярдян дя йаман горхурам.
Кюнлцм цзярликтяк йанарса яэяр,
Цстцмя дцшярми, сюйля, бяд нязяр?
Йолкясян горхусу Щяддян зийада,
Хошбяхтдир билмяйян буну дцнйада.
Бу неъя щяйатдыр, щяр йаны горху,
Щяр тяряф фялакят, щяр тяряф ъаду.
Айаг бу пиллядян узаг гойулсун,
Бу ганлы газана гапаг гойулсун.
Кющня дастанлары рявайят едян
Беля нягл еляйир узаг кечмишдян:
Динийля атяшя чюкцнъя дещган,
Щям атяш сюндц, щям она инанан
166
.
Ирана ямр етди бюйцк Искяндяр:
Атяшпярястликдян етсинляр щязяр,
Цз чевирсинляр гой кющня айиня,
Пярястиш етсинляр Хосров дининя.
Муьларын палтары ода галансын,
Бу атяшкядяляр атяшдя йансын.
Иранда адятдир кечмишдян бяри:
Атяшкядя иди алимляр йери.
Орда сахланарды сярвят, хязиня,
Дцшмясин башга бир шяхсин ялиня.
Щяр сонсуз варлы да, “савабдыр” дейя,
Малыны гойарды атяшкядяйя.
Юлкяляр дцшмцшкян дярмансыз дярдя,
Бир хязиня иди щяр атяшкядя.
Онлары кюкцндян йыхды Искяндяр.
Хязиня ахытды бир дяниз гядяр.
Щяр атяшкядянин кечся йанындан,
Йыхараг хязиня йыьырды ондан.
Муьларда беля бир азар да варды,
Щяр илин башында бир гыз аларды
Новруз иля Сяддя байрамларында
167
Айинляр йенидян олурду бярпа.
Яр цзц эюрмямиш эялинляр, гызлар
Евиндян севинъля дишары чыхар.
Ялляр ал хыналы, цзляр бязякли
Щяр йандан эялирди ъошьун црякли.
Юнцндя ал шяраб щяр цзц лаля