520
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Муьларла цз-цзя вурар пийаля.
Атяшдян, мюбидин яфсунларындан,
Тцстцдян дон эейяр уъа асиман.
Ишляри кейя, ишрят, шух дилбяр иди,
Юлкя башдан-баша яфсункяр иди.
Сещирдян башга бир чыраг йандырмаз,
Яфсанядян башга бир билик ганмаз.
Щяр бир гыврым сачлы, эялиши эюзял
Айаг йеря дюйяр, шаппылдадар ял.
Ялиндя сярв кими эцлдян бир дястя,
Сярви дя бянзярди чичякпярястя.
Щяр ил гызлар бу эцн ахыр щяр йандан,
Верирляр бу эениш ишрятя мейдан.
Щяр кяс айры-айры мяълис гурурду,
Щяр мяълис олурду йцз фитня йурду.
Сюзцндя чох мющкям дурду Искяндяр,
Дцнйадан силинди беля фитняляр.
Биръя падишащдан тахт алыр шювкят,
Чох олса позулур мющкям бир дювлят.
Йцз шащ олмагданса хошдур бир няфяр,
Йаьыш чох йаьарса зийанлыг веряр.
Аьыллы Искяндяр вермишди фярман:
Муьларын айини галхсын ортадан.
Исмятли, юртцлц щяр эялин, щяр гыз
Цзцнц яриня эюстярсин йалныз.
Фитняни, щийляни говду щяр йердян,
Муьлары даьытды мейханялярдян.
Дцнйадан силди щяр буланыг дини,
Сахлады ян доьру дини-айини.
Иранда ямрийля сюндц щяр йердя
Щям кющня зярдцштлцк, щям атяшкядя.
Дювлятли мяъуслар “адятдир” дейя,
Хязиня вермяди атяшкядяйя.
Цзц нур чичяйи, щяр назлы эюзял
Атяш эцлшяниндян артыг чякди ял.
Атяш айинини галдырынъа шащ,
Щяр атяшпярястдян эюйя чыхды ащ.
Искяндяр ямр етди: - Бу юлкя - торпаг
Танрыйа пярястиш ейлясин анъаг.
Сыьынсын щамысы улу танрыйа,
Чевирсин арха бу эцняшя, айа.
Еля ки, Ираны овъунда эюрдц,
О эениш мейданда атыны сцрдц.
Зяфярля гол-бойун олду таъидар,
Ня эюзял сюйлямиш инъя сяняткар:
Сян йени бир ганун щюкмцнъя мяндян
Башга рямз ешитмяк аризу етсян,
Гулаьындан чыхар кющня памбыьы,
Ач йени гумашла долу сандыьы.
Аьыллы кяслярдян билсян ня гядяр
Бу йолда ешитдим дяйярли сюзляр.
Ялимя щяр чешид тарих топладым,
Эюзцмдян щярфи дя мян бурахмадым.
Щяр йыртыг вярягдян тоз силя-силя,
О даьныг хязняни топладым беля.
Бу эизли ясрарлы кимийалярдян
Йаратдым ян инъя, эюзял бир мяхзян.
О фарсъа сюйляйян биликли гоъа
Беля нягл еляйир тарих бойунъа: -
Даранын тахтыны алынъа яля
Мусилдян тярпянди юз ордусийля.
Зющрятяк Бабилдян парлады юнъя,
Щарути кясляри тямизляйинъя
168
,
Ямр етди мюбидляр йандыран оду
Дурмадан щцнярля сюндцрсцн орду.
Зяндин яфсунлары атылсын суйа,
Алынсын йахуд бир дяфтярханайа.
Ибращим динини доьру йол билди,
Атяш тцстцсцнц диллярдян силди.
Агилляр мяслящят эюрдцляр она:
Орадан тярпянсин Азярбайъана.
Эялиркян щяр йердя ки, атяш эюрдц,
Зянди мящв ейляди, оду сюндцрдц.
О йердя ки, алов чыхырды дашдан,
Мяъуслар дейирди “Юзцндян йанан.”
Йцзлярля хидмятчи тахмыш зяр, зивяр.
Пярястиш етмяйя баьламыш кямяр.
Ямр етди, о кющня атяшляр сюнсцн,
Бир анда кюмцря вя кцля дюнсцн.
Щирбцдцн одуна сойуг су тюкдц,
Чох щирбцд белини икигат бцкдц
169
.
Еля ки, о йердя атяшляр сюндц,
Исфащана тяряф Искяндяр дюндц.
О эюзял, рущ верян абад шящярдя,
Цряйи севинъляр сачан о йердя
Искяндяр олду бир чичякли эцлшян,
Дцшдц кам ардына цряйи чох шян.
Орда бир сарай вар инъя нахышлы,
Бащар баьчасындан назлы бахышлы,
Мяъуслар рясмийля Зярдцшт айини
Ора топламышды бир чох эялини.
Щяр эюзя бир афят, щяр гялбя дцшмян,
Инсан щейран галыр ону эюряркян.
О ъадунун ады Азяр Щумайун,
Сам няслиндян иди нясяби онун.
Бир яфсун единъя о эюзял афят
Црякдян сябр алыр, бядяндян тагят.
Щаруттяк Зющрянин ъаныны алар,
Йцзляръя Щарутун гялбини овлар.
Искяндяр ямр етди тяхир етмямяк,
Бу ев дя кюкцндян даьылсын эяряк.
Ъаду гыз сцр ятля галхды йериндян,
Гурду бир яждаща юз пейкяриндян.
Одлу яждащаны йахындан эюрян
Горуду юзцнц йанан атяшдян.
Горхудан йыхылыб дуран кимсяляр
Чапараг, падшаща вердиляр хябяр:
“
Атяшдя горхунъ бир яждаща вардыр,