536
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Юзцмля ойнайан дейилям юзцм.
Бу щиммят тярязим дурмадан ишляр,
Шащларда аьыры, йцнэцлц юлчяр.
Ипякдя эюрдцйцн сурятляр ки, вар,
Тяк сянин хяйалын кюнлцмя йатар.
Чцнки сурятинля танышам чохдан,
Бу нягшин достлугдан эюстярмиш нишан.”
Сюзцнц црякля деди, шянлянди,
Юз бцллур тахтындан ашаьы енди.
“
Тахтымда, - деди, - сян отур намидар,
Бир тахта йарамаз ики таъидар.
Билирсян шащматын ики шащы вар,
Щяр гялбя йени гям эятирир онлар.”
Тахтындан енинъя о пярисурят
Дурду щцзурунда, эюстярди хидмят.
Эялинтяк отурду гызыл кцрсцйя,
“
Падшаща кичик бир бяндяйям” дейя.
О нящянэ балыгдан шащын эюркями
Рянэ верди, рянэ алды зцрафя кими.
Дцшцндц: “Гадын да олса бу салар,
Цряйи бир еркяк аьлыйла парлар.
Бах, беля ишляри эюрян гадына,
Пяриляр афярин сюйляр адына!
Гадынлар олмасын эяряк чох ъясур.
Диши асланларда кин кяскин олур.
Йцнэцлдцр чякидя гадынын дашы,
Киши юлчцсцйля дурмаз йанашы.
Гадынлар пярдяйля юртцлся хошдур,
Пярдясиз мусиги ащянэи бошдур.
Бах, Ъямшид ня эюзял сюйлямиш эерчяк.
“
Гадын йа пярдя, йа мязарда эяряк!”
Гадыны, салещ дя олса, буховла,
Оьру дост олса да, ешшяйи баьла!”
Дцшцндц: “Нядир бу аъы щягарят?
Бу йердя ким едяр сяня мярщямят?
Фикрини бишир дя, гялбини хош тут,
Йыхылдын, артыг юз ъаныны унут.
Эюзялдир, бал гатмыш эцл лябляриня,
Беля бир севимли дилбяр йериня
Олсайды амансыз, кинли бир дцшман,
Артыг ял чякяйдим эяряк башымдан.
Бу йердян чыхарсам аьыр йцкцмц,
Щяр ишдя сахларам дцзэцн юлчцмц.
Шашгынлар йолуну тутмарам бир дя.
Юртмярям цзцмц эяряксиз йердя.
Ачарам бянди бу баьлы гялбимдян,
Дцйцнц дцйцня неъя вурум мян?
Гарынъа дцшярся парлаг бир таса,
Бир чаря дцшцн, эцъ иш эюрмяз йохса
187
.
Сябр едим, чох чятин олса да бу щал,
Бу ишляр йухудур, йахуд бир хяйал?
Ешитдим чох шадмыш бир эянъ мцгяссир,
Дара чякилиркян бойнунда зянъир.
Достлардан бириси верди бир суал:
“
Аз галыр юмрцндян, щей, нядир бу щал?”
Деди: “Сон няфясдир, юмрцм галыр аз,
Аз юмрц кядярля кечирмяк олмаз.”
Гуртарды йарадан ону зиллятдян,
Ишыьа чыхартды гаты зцлмятдян.
Гыфыла чох заман тапылмаз ачар,
Бир ачан тапылар, нящайят ачар.”
Юзцня чох бу ъцр сюзляр сюйляди.
Чарясиз ъаныны тяслим ейляди.
Йалныз чапьын ется щяр бир пящляван,
Дцшяр див ялиня пящляван, инан.
Ханяндя бястясиз шярги сюйляся,
Сюз иля каманча эцляр о сяся.
Бир заман чох дярин фикиря эетди,
Юз тябиятини мязяммят етди.
Сябр етди, бу аьыр дярдя, кядяря,
Тяслимля дик башы яйилди йеря.
Нцшабя хидмятя баьлады кямяр,
Ямр етди: дурмайыб эюзял пяриляр
Шащлара йарашан бир сцфря ачсын,
Ортайа щяр чешид йемякдян сачсын.
Кянизляр шам кими галхды айаьа,
Шащаня бир сцфря щазырламаьа.
Щяр чешид йемякляр ахды щяр йандан,
Йемякляр бишмишди гочдан, тоьлудан,
Узун вя йуварлаг инъя чюрякляр
Сарайдан башламыш гапыйа гядяр,
Кюкяляр йоьрулмуш йаьла, шякярля,
Шякярли кцнъцддя дада бах щяля.
Янбярля йоьрулмуш дадлы йемякляр
Ъяннят йемяйиндян верирди хябяр.
Даь кими галанмыш юкцз вя балыг,
Чякди йер юкцзц бундан аьырлыг.
Сцфрядя гузулар ъошгун севинъдян
Гуш кими гол-ганад ачмышды шян-шян.
Ян дадлы мцряббя, лимонлу шярбят,
Пцстядя, бадамда вар башга ляззят.
Бар щядсиз палудя - янбяр гохуйан,
Чох мяьзи палудя саьалар ондан.
Тяр щалва вя бадам щалвасы дашыр,
О гядяр чохдур ки, габлардан ашыр.
Эцлабла чякилмиш шярбят, эцлшякяр,
Сачдыьы ширянин няфяси янбяр.
Бунлардан башга о тахтын цстцндя
Гызыл бцсат гурду шащын юнцндя.
Бир хонча гойулду эцняшдян парлаг,
Ичиндя дюрд бцллур каса гойараг,
Бири лял, о бири гызылдан долмуш,
Бири дцрр, бириня йагут гойулмуш.
Еля ки, узанды ялляр сцфряйя,
Аьызлар ачылды тяам йемяйя,
Нцшабя деди: “Ей бюйцк щюкмцран,
Йейиниз, ян дадлы бу хурушлардан.”
Искяндяр сюйляди: “Ей садя дилбяр,