537
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Юлчцсцз сюйлямя, тюкмяйясян тяр.
Дцзмцсян сцфрямя алмаз, йагут, дцрр,
Даш-гаш йейилярми, бу ня демякдир?
Дашы да йейярми аьыллы инсан?
Бу рянэи тябият щязм етмяз, инан!
Ейля бир йемяк вер мядямиз долсун,
Ряьбятля она ял узатмаг олсун.”
Нцшабя эцляряк сюйляди шаща:
Дашын ки, боьаза йолу йох даща,
Файдасыз, йарамаз беля даш цчцн
Бу гядяр вурушмаг, чарпышмаг нечин?
Инди ки, йемяйя йарамаз бу даш,
Дцнйада онунла уъалармы баш?
Дяйярсиз бир даш ки, олмайыр йемяк,
Онунчун бу гядяр зящмят ня эяряк?
Йоллардан дашлары алмаг лазымкян,
Дашы даш цстцня гойурсан нядян?
Бу дашдан дойунъа щяр кяс ки, алды,
Йемяди, даш йеня йериндя галды.
Дейилсянся даша пярястиш едян,
Дашыны йцнэцл ет, йериндя гал сян.”
О инъя гадынын бу сющбятиндян
Йемякдян ял чякди о полад бядян.
Деди: “Ей ханымлар ханымы гадын,
Гцввятдя еркякдян уъадыр адын.
Доьру сюйлядин ки, беля эювщярля
Щяр сярраф анъаг бир даш алар яля.
О заман дяйярли оларды сюзцн,
Юнъя бу гаш-дашдан гачайдын юзцн.
Таъымда ъаващир парлар, доьрудур,
Падшащлар таъында ъаващир олур.
Сянин хончандакы бу гаш-даш дашыр,
Бу данлаг, бу тющмят кимя йарашыр?
Сцфряйя ъаващир сачмаг ня эяряк?
Эювщярдян гачмаьы мяня юйрятмяк?
Сяррафын эюзцня тоз атмагдыр бу,
Искяндяр йагуту щяр евдя долу.
Бунунла бярабяр диггят единъя
Сюзлярин йерлидир, доьрудур, мянъя.
Ешг олсун бу фыкри саьлам гадына,
Мярдлийин йолуну эюстярир мана.
Ей узаг эюрян гыз, эял мяни динля,
Гызыл сиккясини нясищятинля
Атарам бир кяря торпаглара мян,
Гызыла торпагдыр тябии мядян”.
Сонра Нцшабянин йагут додаьы
Йагутла бязяди бцтцн торпаьы.
Ямр етди хончайа гойулду йемяк,
Гызыл ноьулданлар, янтиг вя гяшянэ.
Щяр йемякден юзц дадырды юнъя,
Чох щейрят етди шащ буну эюрцнъя.
Шащ ращат дейилди беля хидмятдян,
Айаьа галхды тез йемяк битяркян.
Эедяркян Нцшабя баьлады пейман,
Искяндяр вермясин мцлкцня зийан.
Вясигя йазмаьа шащ верди фярман,
О ъяннятдян чыхыб эетди щюкмцран.
Искяндяр шящярдян чыхынъа эерчяк,
Фялякдян кин эюрдц, Танрыдан кюмяк.
Дцшмцшдц гуртулмаг цчцн гайьыйа,
Шцкр етди гуртаран бюйцк Танрыйа.
Эцндцздян эцняши гапынъа эеъя,
Бир чыраг парлатды бир шам сюнцнъя.
Ал Эцняш эюйцнцн уъа сягфыня
Щаляли улдузлар дцзцлдц йеня.
Падшащ да йухуйа тез щазырланды,
Дюрд цнсцр дя йатды, гапы баьланды
188
.
Дан йери сюкцнъя динъялди артыг,
Гаранлыг ичиндя сюкцлдц аьлыг.
Шяфягляр ичиндя галхды йухудан,
Сящяртяк бир мяълис гурду щюкмцран.
Эцняшин ялиндя бир нарынъ варды,
Фяляк нарынъынын башыны йарды189.
О мяляк яндамлы Нцшабя шян-шян
Уьурлу фал иля чыхды шящярдян.
Еля бил гаранлыг чюкцнъя лай-лай,
Эюрцндц мяшригдян бядирлянмиш Ай.
Пярвинтяк кянизляр йанында эедяр,
Инъидир башындан дырнаьа гядяр.
Эюзялляр долашыр дюрд бир йанында,
Йцз Зющря гаш кими бир бармаьында.
Шащлара йарашан бир дярэащ эюрдц,
Дцнйаъа бир орду, бариэащ эюрдц.
О гядяр ипякли байраг уъалды,
Щава эцл, торпаг эюй рянэиня чалды.
Чадырлар эювщярдян олмушду нишан,
Дярэащын йолуну кясмиш щяр йандан.
Арады, юйрянди, эялди сарайа,
Эюрдц бир хеймядир уъалмыш Айа.
Ипляри ипякдян мющкям щюрцлмцш,
Сцтуну гызылдыр, мисмары эцмцш.
Атындан енди йол тапсын щцзуря,
Цз сцртсцн дцнйанын юпдцйц йеря.
Нювбятчи щюрмятля веринъя изн,
Зярнишан чадыра эирди назянин.
Эюрдц ки, дцнйанын шащлары эялмиш,
Бир таъ кюлэясиндя башлар яйилмиш.
Искяндяр юнцндя кямяр-кямяря
Падшащлар отурмуш, эюз дикмиш йеря,
О парлаг бцсатдан дцшдц горхуйа,
Эюрянин цряйи дюнярди суйа.
Щамысы диварда сурятя бянзяр,
Данышыб эцлмяйя кимдя вар щцняр?
Щасары эюрцнъя щасарлы эялин
Титряди, бу гябул эюрцндц эярэин.
Йер юпдц Нцшабя, афярин алды,
О аслан црякляр буна мат галды.
Кянизляр щакимин ямрини алъаг