545
ИСKЯНДЯРНАМЯ
“
Дуайа бундан хош ким дялил истяр?
Гырх эцндцр даш, гылынъ йейир бу щасар,
Сынаглы иэидляр щей чарпышырлар.
Бу гядяр гылынъын алмаз эцъцйля
Гопмады о даьдан бир кясяк беля.
Йохсул бир защидин чякдийи ащдан
Даьылды бир щасар, бцръ олду виран.
Ъизъя бу галайа ким олду цстцн?
Бу дцнйа защидсиз олмасын бир эцн.”
Башчылар бу ишя чох щейран олду,
Юз дедикляриндян пешиман олду.
Йер юпцб дедиляр: “Сян ей щюкмцран,
Тахтындан, таъындан айрылмайасан.
Юлкядя голларын гцввятя долсун,
Чякийин дашлары ябяди олсун.
Беля нцктяляри сянсян таныйан,
Сяни юз кюлэяси етмиш йарадан.
Бу сирри, щикмяти биз дя анладыг,
О йанлыш йоллардан чякилдик артыг.”
Йенидян бцрцдц гошун щасары,
Йоллардан галдырды йол вуранлары.
Галанын йериня ярази верди,
Онлары вердийи мцлкя эюндярди.
Эюйлярля юпцшян галанын бир-бир
Учулмуш йерляри едилди тямир,
Еля ки, даьынты, учуглар битди,
Зцлмцн галасыны ядл еви етди.
О даьда ящали доймушду ъана,
Шикайят етдиляр о щюкмцрана:
“
Бу гыпчаг халгы бир дящшятдир, дящшят...
Якин якмяйя дя биздя йох ъцр ят.
Ахына башларкян ачыг даьлардан
Якиндян, бичиндян гоймазлар нишан.
Ахындан юлкямиз чох зийан едир,
Малымыз, ъанымыз мящв олуб эедир.
Ращатлыг версяйдин бу юлкямизя,
Бюйцк бир мярщямят едярдин бизя.
Бу ачыг вя учуг йерляри бир-бир
Даш иля даь кими ейлясян тямир,
Онда чюл халгынын ахынларындан
Ращатлыг ичиндя динъяляр хязран”
203
.
Ямр етди: ня гядяр ачыг, учуг вар,
Чяксин бу хязранын халгы бир щасар.
Эеъя дя, эцндцз дя гара дашларла
Олдугъа бюйцк сяд чякилсин йола.
Иш билян, сынанмыш даш йонанлардан,
Даьларда ачыьы сядля баьлайан
Биликли усталар эюндярди ора,
Кечидляр алынды мющкям щасара.
Щасар ишляриндян азад олараг
Щярякят гясдиля уъалтды байраг.
Эурлайан тябилляр ачырды йара,
Аьаълар абнустяк олурду гара.
Искяндяр хеймяни чыхарды чюля,
Йолларда мянзили гатды мянзиля.
Ата цлкяр кими верди щярякят,
Щяр бцръя чатынъа сачды сяадят,
Эеъянин сачлары мцшкин щялгядян
Нейлуфяр эцнбядя сачаркян сямян,
Йолун зящмятиндян падишащ, орду
Азаъыг динъялди, бир мяълис гурду.
“
Яфсаня сюйлясин” дейя, Искяндяр
Чаьырды о йердян бир нечя няфяр.
Верди бир чох суал о йеря даир,
Бцтцн вягяляри юйрянди бир-бир.
Сюз сюзц чякяркян щяр йердян онлар
Ачдылар шаща чох мараглы ясрар:
“
Бурда бир гала вар ки, ъянуб йели
Ясся дя, о йеря узанмаз яли.
Минадан бир дашдыр, сачар мцшк, янбяр,
Щям эюзял, щям шяндир бир ъяннят гядяр.
Сярир адланыр о мцбаряк мязар,
Орда Кейхосровун тахты. ъамы вар.
Кейхосров мцлкцндян кючцб эедяркян,
Тахтына, таъына бу йердир мяскян.
Мязары одлу бир кющцлдцр анъаг,
О йеря олмайыб айаг да басмаг.
Щям дя о мяканда падшащлыг едян
Бир мяликзадя вар онун няслиндян,
О шащын йериня пярястиш едяр.
Тахтыны, таъыны дцшмяндян эцдяр.”
О дцнйа долашан уъа щюкмцран
Эцл кими ачылды бу хош дастандан.
Щарда маъяралы бир гала алса,
Йенилян гцввятли, йа аъиз олса,
Эирярди галайа Кейхосров сайаг
Апачыг, йа да ки, эизли олараг.
Галаны долашыб дюнярди йеня,
Бяхшишляр верярди кешикчисиня.
Щяр шейи эюрмяйя мараьы варды,
Щяр ишин цстцндян одтяк чапарды.
Еля ки, ешитди бу кейфиййяти,
Галаны эюрмяйя артды ряьбяти.
Гоъа Кейхосровун кющня ъанындан
Дювлят мяълисиня версин йени ъан.
ИСКЯНДЯРИН СЯРИР ГАЛАСЫНА ЭЕТМЯСИ ВЯ
КЕЙХОСРОВУН ГЯБРИНИ ЗИЙАРЯТ ЕТМЯСИ
Саги, дур шярабла кюнлцмц эцлдцр.
Бу ишдя сябриня бир юлчц эютцр.
Кюнцл чыраьынын тцкянмиш йаьы,
Мей иля парлат бу сюнцк чыраьы.
Эцндцз гарьа рянэли гара эеъядян
Чыхмыш Зянэибардан кафур кими шян
204
Уьурлу ъянняттяк ишыглы эцндцз
Шяфягляр ичиндя парладырды цз.
Щавада тоз, думан йох зярря гядяр.