549
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Искяндяр гялбиня дцшдц вялвяля.
Эюрдц даш кюксцндя кющня бир йарыг,
Енсиз бир йолу вар, дар вя гаранлыг.
Кющцл сащибиндян тапмагчын нишан
Кющцля зящмятля эирди щюкмцран.
Бир гядяр кечмяди, од галхды бирдян,
Алышыб йанырды ичяри эирян.
Сорушду: “Бялинас, нядир бу одлар?
Дарысгал кющцлдя щардандыр бухар?”
Бялинас диггятля бахды бир заман,
Билсин ки, нечин од фышгырыр дашдан.
Эюрдц бир парлайан дярин гуйу вар,
Ичиндя гайнашыр ялван ишыглар.
Кимся о ишыгдан тутмамыш хябяр,
Арайан тапмамыш ондан бир ясяр.
Ишыьа ня гядяр арады йол, из,
Бир ишыг тапмады, галды сямярсиз.
О иэид белиня баьлады кяндир,
Билсин ки, гуйуда бу атяш нядир?
Парлайан эцняшдян тапды бир нишан,
Анлады од неъя чыхыр гуйудан.
Топлу бир аловду, дейил даьыныг,
Эюрдц ки, кцкцрддцр бу йанан ишыг.
Ишарят веринъя чыхды гуйудан,
Дуалар едяряк деди: “Щюкмцран,
Тялясмяк лазымдыр, эюстярин тядбир,
Су дейил, гуйудан чыхан атяшдир.
Кцкцрд мядянидир бу, аловланыр,
Кцкцрддян дюрд йаны алышыб йаныр.
Бу сирри билирмиш кющцлдя йатан,
Юзцнц кцкцрдля мящв етмиш, инан.”
Падшаща, кющцля етди чох дуа,
Чыхаркян цзярлик сяпди алова.
Кющцлдян чыхынъа ахтарды йолу,
Тапмады, гялб олду кядярля долу.
Ешитдим, дяниздян булуд галхараг
Шиддятли гар сяпди, долду щяр буъаг,
Дцнйаны сарсытды гарлы бир туфан,
Дяряляр, тяпяляр долду о гардан.
О гарда сярэярдан галды Искяндяр,
Гарлы киприйиндян ахды гятряляр.
Гала халгы хябяр тутунъа бундан
Кюмякчин ахдылар ора щяр йандан.
Тяпикля, кцрякля йолу ачдылар,
Чох зящмят чякдиляр, щийля сачдылар,
Шащ йолу тапмагчын ятрафа бахды,
Кющцлцн кцнъцндян зирвяйя галхды.
Йашыл донлу товуз щумай гушундан
Аь, парлаг сцмцйц гапдыьы заман
205
Сярири тахтына сяадят верян
Сярир галасындан енинъя шян-шян,
Дюндц юз чадыры гурулан йеря,
Йенидян йар олду бяхт Искяндяря.
Динъялди дящшятли зящмят чякмякдян.
Маьара йолуну эедиб, эялмякдян.
Дцшдц сыхынтыйа, дцшдц горхуйа,
Юзцнц овдуруб, далды йухуйа.
Йатды, вцъудуна ращатлыг чюкдц,
Дан йери аьарды, ал шяфяг сюкдц.
Йенидян баш вурду сящяр эюйляря,
Шяфяг мей ъамыны вурунъа йеря.
Бу сахсы торпаьа лаъивярд фяляк
Сары рейщанларла вурунъа бязяк,
Ямр етди, шащаня мяълис бязянди,
Ноьулла, шярабла сцфря шянлянди.
Сяририн шащыны дявят еляди,
Щюрмятля отуртду, шяфгят еляди.
Онунла гядящи алдылар яля,
Щамы сярхош олду о эцлэцн мейля.
О бяхшиш ялляри ачылды йеня,
Хязиня ахытды ев сащибиня.
Щямайил, тяхтц таъ верди щюкмцран,
Тахты фил сцмцйц, таъы гызылдан.
Ипякдян дон верди, цстц зяр, эювщяр,
Санки бир пярвиндир, ъаващир чякяр.
Ичиня йарымъа портаьал сыьан
Портаьал бичимли фирузя финъан.
Йарысы тутулмуш гызыла, ляля,
Нар кими долмуш нар даняляриля.
Зцмрцддян нярд верди - цстц ял-ялван,
Бязяйи гырмызы, сары йагутдан.
Бцллурдан бир хонча, эцняш кими шян,
Санки эюй будагда ачмыш йасямян.
Йорьа ат, башында гызылдан йцйян.
Йцйянин бязяйи ялван эювщярдян.
Аьыр йцк алтында тярлямиш йцз люк,
Тцкляри тяр-тямиз, щям саьлам, щям кюк-
Йцк вурмуш о баьлы шейлярдян щяля,
Ъаващир батманла, гызыл хярмянля.
Рцтбяйя мцнасиб верди щяр кяся
Щяр чешид гяба вя зярли ялбяся.
Верилди о гядяр хялят вя сярвят.
Сярирли тахтыны парлатды зинят.
Юпдц шащ ялини о дюня-дюня,
Севинъляр ичиндя дюндц евиня.
Искяндяр орадан кюч тябли чалды.
Байраглар ишыглы эюйя уъалды.
Сящрайа енди о даьлыг йерлярдян,
Дяниз сащилиндя ейляди мяскян.
О чюлдя бир щяфтя ов етди, артыг
Кючмяк мягсядиля эюрдц щазырлыг.
ИСКЯНДЯРИН РЕЙ ВЯ
ХОРАСАНА ЭЕТМЯСИ
Дур, саги, о гызыл ъамы гойма бош
Ки, Ъямшид, Фиридун йадиэар гоймуш.
Вер бу саф ашигя о саф шярабдан,