550
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Мястликля кечсин бу ряйалы дювран.
Ей кюнцл, нядир бу ойунун щяля?
Щяр дяфя чыхырсан йени бир рянэля.
Няфсинин аьаъы йамйашыл дурур,
Башыны бурмадан, башыны сян бур!
206
Шярабы ичмямиш, эюзцм, мяст олма!
Ичсян дя, дюняряк бцтпяряст олма!
Инди ки, зяфяран йемядян шадсан,
Йемя зяфяраны, юлярсян, инан!
207
Олма шащлар кими йемяк дцшэцнц,
Горх, сяни йахалар фялакят эцнц.
Бу ев ки, гызьын од фышгырыр щяр ан,
Тяк лагейд оланлар гуртулур ондан.
Бяркликля щяр бярклик бир мума дюнмцш,
Нефт иля, кцкцрдля щансы од сюнмцш?
Кечмиши нягл едян о гоъа сярвяр
Вурур юз нягшиня беля бир зивяр:
Кейхосров тахтындан Хосров дюнцнъя
Ордунун ичиня эетди илк юнъя.
Бир эцн юз тахтында отурду артыг,
Кючмяйя тюкцрдц тядбир, щазырлыг.
Бир гасид ай кими эирди ичяри,
Гасид адятиля юпяряк йери
Уъа шящрийара ачды чох ясрар,
Анлатды ня варса эизлин, ашикар.
Цзцмц гапына сцртмяк цчцн мян,
Бура ат чапмышам Истяхр шящриндян.
Найибин вар гызьын саламы сизя,
Ихласла ярз едир хидмятинизя:
-
Шяртляр ки, гоймушдур найиб тикиркян,
О шяртля йеримдя найиб олдум мян.
О эцндян юлкяни алмышам яля,
Инъийян олмамыш бир няфяр беля.
Ямял етдим шащын дедикляриня,
Шяртляри йетирдим бцтцн йериня.
Шцкр олсун, алчагдан вя йа уъадан
Юлкяйя тцк гядяр дяймямиш зийан.
Дюнцкдцр цзц бу намярд фяляйин,
Эащ шяфгят эюстярир, эащ щясядля кин.
Чярх икиъанлыдыр йахшы-йамандан,
Улдуз эащ дост олур, эащ гаты дцшман.
Якилмямиш аьаъ эюйярмиш Рейдян,
Сюйляйир: Кейкавус няслиндяням мян!
Йыртыъы бир дивдир, дящшят йарадыр,
Юлцмя яждаща кими ъан атыр.
О ъейран отаран чобанлар беля
Чомаьын йериня ох алмыш яля
208
.
Бел иля ишляйян эютцрмцш каман,
Белчиляр олмушдур силащ дашыйан.
Бу азьын юзцнц саныр Ящримян,
Щяр йеря чатырса гопарыр шивян.
Сюйляйир: мянимдир бу таъ, бу юлкя,
Намуса рянэ иля вурур бир лякя.
Башында йыьынты сайсыз яскяр вар,
Дянизин суйундан тоз чыхарырлар.
Бяхтиня эцвяниб, олмуш гящряман,
Мейданда бир няфяр йох гаршы чыхан.
Юзцнц ким тутса шаща бярабяр,
Башыйла сярвяти ялиндян эедяр.
Она йцйян чякир Хорасан халгы,
Дюйцшя апарыр бу цсйан халгы!
Бялх иля Нишабур бойу щяр йердя
Иштирак едирляр бу шуришлярдя.
Бу фитня башчысы щазырлыг эюрцр,
Тахтынын дурдуьу йеря йцрцйцр.
Кини гызьын олан беля фитняйя
Бахма чох йцксякдян, алчагдыр, дейя.
Кичикдян ян бюйцк бир фитня доьур.
Щяр гурдун сцмцйц айаьа охдур
209
.
Бу фитня йашаса узун бир заман,
Падшащлыг ишиня ял атар, инан.
Булудтяк айынын алмасан цстцн,
Тахтыны гылынъла алаъаг бир эцн.
Бир тярлан гайышы ачса айагдан,
Кяклик гол-ганаддан дцшяр о заман.
Гцввятли ордум йох ки, дава эцнц
Чыхарым дцшмянин хаин эюзцнц.
Юлкядя галмамыш адлы иэидляр,
Щамы шащ йанында бяндялик едяр.
Одур ки, артдыгъа тамащы, юъц,
Голу гцввятлянир. Йох олсун эцъц!
Йалныз шящрийарын йел кими гопан
Ордусу эютцряр бу тозу йолдан!”
Гасид юз сюзцндя щцняр йаратды,
Мяктубда оланы сюзля анлатды.
Ян эизлин ясрардан, йахшы, йамандан
Мяктубда ня варса, еляди бяйан.
О аслан црякли, о фил эювдяли
Чякди юз-юзцня бу хош мясяли:
Бурда Кейхосровун тахты алтымда,
Орда бир башгасы мяним тахтымда.
Бянзяр о дастана бу таъ, тахт, орду:
Щиндудян сярвяти чалар бир щинду
210
.
Бу йердя дайанмаг йарамаз даща,
Эеъикмяк дцшмяни едяр я яждаща.”
Падшащын ордусу эюймцдцр, нядир?
Дурмадан щяр заман щярякят едир.
О карванбашыдыр, дцнйа бир карван,
Артырды карванын йцкц щяр йандан.
Йцк иля долмушду щяр йер, щяр эушя,
О йердя гарышмыш бу иш о ишя.
Йалнызъа едярди щяр ишя чара,
Бюйцк бир архайды сыьынанлара.
Щяр кими юз бяхти ется ъащанэир,
Еля бир айаьа йарамаз зянъир.
Шящрийар йериндян щярякят етди,
Сащилляр бойунъа йол алыб эетди.
Айдан да йухары уъалды байраг,