551
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Бисцтун кими бир сцтун вурараг.
Щям эюзял ов варды, щям эюзял овлаг,
Эетди йол узуну ов овлайараг.
Салхымлар яйилмиш аьырлыьындан.
Кюклцкдян тярпяня билмяйир ъейран.
О гядяр сел ахды чайын эюзцндян,
Силинди тоз, торпаг дцнйа цзцндян.
Ъошмушду шимшякли нейсан булуду,
Илдырым салмышды мцдщиш эурулту.
Эюйярти кюк салмыш гара торпаьа,
Рягс цчцн баш яйир йарпаг йарпаьа.
Кяскин налясийля йыртды бцлбцлляр
Эцлцн кюйняйини эюбяйя гядяр.
Сядбярэин цстцндя дуран гызыл эцл
Йагут наллы ата минмиш еля бил.
Тут иля йарпаьы, бу ики новбяр
Щалвадан, инякдян верирди сямяр.
Йер сары, сулар эюй эейинмиш, демяк,
Йары эюй, йарысы сары бир ипяк.
Чюлдя чюл халгына шейда бцлбцлляр
Саздан да инъя, хош бир шярги сюйляр.
Щяр арпа бир дцйцн вурмуш кямяря,
Бичин саламы вар якинчиляря.
Гарныны бюйцдцр даьда ъейранлар,
Гурдларса дишини етмишдир мишар.
Будуну долдурмуш ятли мараллар,
Чюлдя даь юкцзц даьлара галхар.
Йениъя доьан шух ъейранлар беля
Чюлляри долдурмуш юз баласийля.
Шащ овла, чальыйла, гядящля йекдил
Йоллары бичирди щей мянзил-мянзил.
Ай йени доьмушду эцлпиъ шяклиндя.
Эетдикъя халхалтяк олунъа эирдя,
Щалга пярэарындан чыхды Искяндяр,
О йеря инди “Зяр-халхал” дейирляр.
Булудтяк Эилана атылды ордан,
Санки бир мешяйя эирди бир аслан.
Юнцня чыхаркян бир атяшкядя,
Ондан буз йаратды атяшпярястя
211
.
Еля ки, щирбцдцн гырды белини,
Ортадан силинди Зярдцшт айини.
Язм етди дцшмяня йолу кясмяйя,
Эиландан бирбаша тярпянди Рейя.
Щяр атяшпярястя верди чох ъяза,
Галын тцстцлярля долду эюй, фяза.
Ешитди: эялмишдир о гызмыш аслан,
Тцлкцтяк олду бир дешикдя пцнщан.
Гачараг Хорасан сямтиня эетди,
Рей падшащынын эюзцндян итди.
Падишащ ешитди: о азьын дцшман
Асландан горхараг гачмыш мейдандан.
Ат салды, дцшмянин ардынъа эетди,
Йолуну баьлады, тез басгын етди.
Цстцнц алараг, кин боьа-боьа
Башыны бир анда салды торпаьа.
Еля ки, дцшмяни торпаьа атды,
Гачгынлар ичиндя горху йаратды.
Дцшмянин башыны салдыьы йердя
Бир тяпя варды о йашыл чюллярдя.
Мцзяффяр вя саьлам дювлят адына
Тяпянин башында салды бир бина.
Гызылдан вурдурду шух бязякляри,
Она пящлявиъя ад гойду “Щяри”.
Бинанын ишляри битдикдян сонра
Ордуну йеритди шащ Нишабура.
Эюрдц ки, икилик чыхмыш мейдана:
Шящярин йарысы дост иди она,
Йарысы Дарайа тябил вурурду,
Достлугдан ачыгъа бойун бурурду.
Бир байраг вар иди Дарадан нишан,
Санырлар Дарадыр алтында дуран.
Бу уъа байраьы “намусдур” дейя,
Даранын адындан уъалтмыш эюйя.
Ня гядяр кин иля ъошду Искяндяр,
Даранын ешгиндян ял чякмядиляр.
Бу киня тапмышды йалныз бир чара:
Кюмяклик эюстярсин доьру достлара.
Ордундан сынаглы, иэид кясляр дя
Бир байраг дикялтсин бу кинли йердя.
Падшащын мягсяди бу иди анъаг,
Кин иля чарпышсын бу ики байраг.
Билирди, Дараны севир бу шящяр,
Бу йолда чалышмаг вермяз бир сямяр.
Бу нифаг, дцшмянлик сцряъяк щяшря.
Сямими бир достлуг эирмяз о шящря.
Торпаьа эирмишся о гаты дцшман,
Щяля кин сюнмямиш кинли торпагдан.
Кяклийи салдырды гырговуллара,
Мярвя тярпяняряк дцшдц йоллара.
Сюндц ямри иля щяр атяшкядя,
Йахды пярваняни гызьын атяшдя.
Бялхя йетишяркян, Зярдцшти оду
Гылынълар зярбиндян дюнцб су олду.
Орада бир бащар варды гялб ачан,
Эцллярин димаьы аъыйды ондан
212
.
Ичиндя гядярсиз эюзял, шух дилбяр,
Чичякли бащартяк сянямханяляр.
Сайсызды хязиня бу шян оъагда,
Зящмятсиз гойулмуш щяр бир буъагда.
Гызылдан нал вурмуш мюбидин аты,
“
Азярэцшясб” иди о йерин ады.
Еля ки, ял тапды ора щюкмцран,
Мцьляри мяст эюрдц мцьляр ъамындан.
Щурини ъяннятдян атды дишары,
Говду ъящяннямя дост оланлары
213
.
Кющня хязиняйя олунъа мящрям,
Ондан чох синяйя парлады мярщям.
Хорасан сямтиня етди щярякят,