552
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Галды щяр шящярдя бир нечя мцддят.
Хорасан бейниндян чыхарды думан,
Онлара чох ъяза верди щюкмцран.
Щяр сямтя ахырды мцзяффяр орду,
Она эянъ талейи кюмяк олурду.
Кирманы, Гязнейни, Гуру ъащанэир
Атларын налийля юлчцрдц бир-бир.
Щяр щансы шящяря эялся таъидар,
Гапысы цзцня дярщал ачылар.
Юлкяляр долашмаг олса да чятин,
Йолларда сайы йох хязинялярин.
Искяндяр щяр йеря бассайды айаг,
Хязиня йцкцйля аьырлашараг,
Йери долдураркян хязиня, сярвят,
Торпаьа басдырыб, етди щярякят.
Гызыл ки, инсаны едяъяк горхаг,
Йа атяш удсун, йа бу гара торпаг.
Гызылы торпаьа эюмян щяр гафил
Аьзына дямирдян вурур бир гыфыл.
Мадам ки, торпаьы совурур кцляк,
Она бир дямирдян гыфыл ня эяряк?
ИСКЯНДЯРИН ЩИНДИСТАНА ЭЕТМЯСИ
Саги, вер яринмиш о саф гызылдан,
Гырмызы кцкцрдц одур доьуран
214
.
Мяня вер, дярмантяк тутийа едим,
Мисими онунла кимийа едим
215
.
Щявясля сцр аты, хошдур бу чюлляр,
Ъилову чякмя ки, атындыр дилбяр.
Эюзял бир ад иля чиркин дцнйадан
Кючяряк тут ъяннят баьында мякан.
Баьланма торпаьа, эял щязяр ейля,
Гаруну удмуш юз хязинясийля.
Динъликдир гуртулуш, эял, олма сяркяш.
Даьынты олмагла йыьъамдыр эцняш.
Горхулу, зящмятли олдугъа йоллар
Тиъарят ящлинин газанъы артар.
Йоллар гулдурлардан олса сяламят
Базар яснафына олмаз мянфяят.
Гайдадыр, щяр йердя хязиня вардыр,
Йолунда горхунъ бир яждаща йатыр.
Сюзя йаь, бал гатан о дещган йеня
Беля йаь, бал гатыр ишин мяьзиня:
Падишащ Гязнейндян Бялхя ашынъа,
О аъы дяниздян узаглашынъа,
О гядяр сярвярляр она баш вурду.
Щиндистан сяфяри гаршыда дурду.
Аьыллы кяслярля етди мяслящят:
“
Бах, айагларымдан юпцр бу дювлят,
Иранын торпаьы овъум ичиндя,
Атымы чевирмяк истярям Щиндя.
Юнъя Кейд цстцня орду тюкярям,
Кин иля щийлядян мян ял чякярям.
Башга кясляр кими баш яйся мана,
Кюмякдян башга шей етмярям она.
Мянимля башласа гызьын савашы,
Гылынъымла дцшяр о шяхсин башы.
Бу йандан о йана чевиррям, бир дя
Чюкдцррям ону мян билдийим йердя.
Ордуму чякярям узаг сяфяря,
Бир гылынъ вурарам Фовря бир кяря.
Гапарам таъыны, мал олар йурду.
Чин, Хята цстцня чякярям орду.
Орадан эедярям Тяраза, Чача,
Дцнйаны эязярям ат чапа-чапа.”
Иэидляр, сярдарлар щамы йер-йердян
Чох мямнун галдылар бу хош хябярдян.
Улдузу она йар олдуьу эцндя,
Дювляти камала долдуьу эцндя
216
,
Искяндяр башыны эюйляря вурду,
Парлайан эцняштяк тярпянди орду.
Гязнейндян атылды тез Щиндистана,
Йоллар шювкятиндян дюндц бостана.
Истяди башларда йахсын тцстцнц,
Дурмадан алсын тез Кейдин цстцнц.
Булудтяк ойнады талан фикриля,
Мцлкцнц гылынъла кечирсин яля.
Эюрмядян аьыллы кясляр мяслящят
Етмяди азьынлар кими щярякят.
Йелайаг гасидля о эцн Искяндяр
О Кейдя эюндярди беля бир хябяр:
“
Чарпышмаг истярсян, дурма, орду чяк!
Ща, инди йетишдим гара булудтяк.
Баш яйиб ямря бел баьламыш олсан,
Гуртулдун, демяк, бу кяскин гылынъдан.
Йухудан о заман нярэиз ойанар,
Цстцндя йаьмурлу бир булуд ойнар.
Эцняшин димаьы олдугъа азяр,
Баьлары, дашлары чичякля бязяр.
Дящшятля кцкрясям инляр бу дцнйа,
Тярпянсям, йериндян ойнар даь, гайа.
Алчагда атармы овчу бир шащин,
Алтына ъошгун сел, йа ки, су кечсин?
Бир тцкцн кинля баш галдырса орда,
Йцз башы бир тцкдян асарам бурда.
Даь-дашын гылынътяк олса да кяскин
Гылынъым кющцля чевиряр, чякин.
Гызылчын эялмядим щинд юлкясиня,
Мяьрибдя азмыдыр эювщяр, хязиня?
Эюзялляр ардынъа чапмаг нащагдыр,
Харязмин эцняши даща парлагдыр.
Ялдя Щинд гылынъы эялдим “Щинд” дейя,
Сярхош фил ятиндян кабаб йемяйя.
Йемя Щинд хяраъы мяни анмадан,
Цряйим щиндли бир поладдыр, инан!
Башыны севирсян, эял мяня вер баъ,
Искяндяр йохса ня баш гойар, ня таъ!”