553
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Кейд иля эялинъя гасид цз-цзя
Тор кими сюзцнц ъалады сюзя.
Она чох кясярли сюзляр сюйляди,
Щяр сюзц тутушан бир атяш иди.
О кяскин сюзляри Кейд ешидинъя,
Горунмаг фикриля чякинди юнъя.
О эеъя эюрмцшдц гарышыг йуху,
Йозмагдан ъанына дцшмцшдц горху.
Билирди: Искяндяр олмуш ъащанэир,
Фялякдир щяр ишдя онунла ялбир.
Дцшмянлик нейляди, бах, о Дарайа,
Ня етди Щябяшя, Рей, Бухарайа.
Мяслящят эюрмяди цз чевирмяйи.
Онун мейданына кинля эирмяйи.
Билмяди, цстцня эялмишкян дцшман,
О неъя гуртулсун бу вурушмадан?
Горхудан башлады риъа етмяйя,,
Шащы чох йад етди “афярин” дейя:
Билирям: зякидир, щям дя чох айыг,
Тяк она йарашыр бу ъащандарлыг.
Тахтынын рцтбяси алчалдыр айы,
Бюйцклцк щаггыдыр, йох онун тайы.
Щюрмятдян башга мян ня етдим она?
Ня цчцн чаьырыр мяни мейдана?
Хязиня истярся, щамысы гурбан,
Ямр ется, атарам таъы башымдан.
Ъаныма гясд ется, хошдур, ня дейим,
Дишимля едярям щцзура тягдим.
Йолдан да бир бяндя эюндярся мана.
Тахтымы, таъымы тапшыррам она.
Кичиклик щяддини ясла кечмярям,
Искяндяр аьадыр, мян бир нюкярям.
О мяня наз ется йалварарам мян,
Наразы галмасын юз бяндясиндян.
Мянимля дюйцшц о лазым эюрся,
Атыны кин иля цстцмя сцрся,
Ахарам о ъошьун Нил айаьына,
Атарам ъанымы фил айаьына.
Башымы гачырсам кинли дюйцшдян
Гырылар инады, язми бу ишдян.
Мягсяди мцлкцмдян салмагса иткин,
Миннятля разыйам, ня эяряк бу кин?
Кцкряйиб гошунла чыхса гаршыйа.
Гачарам, дар дейил башыма дцнйа.
Яввялдян мянимля баьласа пейман,
Сюз верся, сюзцндя дурса щяр заман,
Таландан ял чякся, дост олса мана,
Гапымдан кинини атса бир йана,
Верярям дюрд шей ки, бешинъиси йох,
Ишыьы, дяйяри улдуздан да чох.
Биринъи, гызымы эюндяррям шаща,
Ня гыз, бир эцняшдир, айдыр дярэаща.
Икинъи, йагутдан бир ъамдыр, гыш-йаз
Ичдикъя о ъамдан шяраб азалмаз.
Цчцнъц, философ, эизлини эюрян,
Эюйлярин сиррини билян, эюстярян.
Дюрдцнъц, тябибдир, щяр дярди билир,
Ондан щяр хястяйя бир шяфа эялир.
Щядиййя верярям едярся гябул,
Тяшяккцр едяряк дейярям: саь ол!”
Елчи баш яйяряк деди: “Бу шейляр
Щядиййя эедярся, бюйцк Искяндяр
Мцлкцндя башыны эюйя уъалдар,
Гощум олдуьундан щюрмятин тутар.
Адыны адлылар ичиндя чякяр,
Щяр бир истяйиня ряьбят эюстяряр.”
Щинд шащы эюрдц вар аьлы, анлаьы,
Мющкямдир, бцдряйян дейил айаьы.
Сюйлянян сюзляри - шярти тутараг,
Сюзя бир гядяр дя йаь, бал гатараг,
Бир гоъа щиндлини бу ишя эюря
Елчийля эюндярди уъа щцзуря.
Шащын дярэащына эяляряк онлар
Олдулар баьчада эцл сачан бащар.
Эюрцнъя щиндли о сярапярдяни,
Айпарасы айдан уъа хеймяни,
Торпаьа баш вуруб ичяри эирди,
Яввялъя саламы шаща йетирди.
Рцсумат битинъя о щинду бирдян
Сюз ачды гябуля кечян шейлярдян.
Дюрд шейдян данышыб сюйляди: “Ей шащ!
Щеч кясдя тапылмаз беля бир дясэащ”.
Бу истяк ъошдурду онун гялбини,
Эюз эюрмяк истяди ешитдийини.
Тющфяни тез яля алмаг фикрийля
Бир ан да олса сябр етмяди беля.
Шириндил щиндлийля уъа щюкмцран
Сюйлянян шяртлярля баьлады пейман.
Бялинас вя башга кяслярля йеня
Эюндярди юртцлц, аьыр хязиня.
Эюндярди алмасы мум едян мяктуб,
Бцтцн Щиндистаны рам едян мяктуб.
Йазылды Кейдя бу бир щюкмцрандан,
Гызьын яждащайа мцдщиш асландан.
Бу мяктуб щяр катиб ишиня йарар,
Ичиндя ня гядяр эюзялликляр вар.
Цряк гызьынлыьы цз верди шаща,
Достлуг шяртлярини артырды даща.
Гялями о катиб алынъа яля,
Мяктубу йоьурду мцшкц янбярля.
Бялинас, бир нечя румлу бирликдя,
Мяктубу алдылар щинд шащы Кейдя.
Бялинас ат чапды бир ан дурмадан.
Щинд гярарэащына чатдыьы заман
Кейдин саф гялбини шян, парлаг эюрдц,
Щинду щийлясиндян чох узаг эюрдц.
Баш яйди, чцнки о, бир таъидардыр,
Щюрмятли тахты, щям гуршаьы вардыр.