554
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Иряли эедяряк юпдц намяни,
Щиндуйя тапшырды о хязиняни.
Мяктубу о катиб охуду язбяр,
Горхудан йерляря яйилди эюйляр.
ИСКЯНДЯРИН ЩИНДЛИ КЕЙДЯ МЯКТУБУ
Искяндяр мяктубу йазмышды беля,
Дашы мум едирди шяфяггятиля.
Ай, эцняш йарадан адындан сонра,
Дцшцнъя вя аьлын йолу йох ора,
Одур щюкмцранлыг вя щюкцм верян,
Бцтцн пейьямбяря вящй эюндярян.
Лаъивярд эюйлярин алтындан сонра
Саламлар сюйлярям намдарлара!
Мяктубда йазмыш: “Ей бюйцк пящляван,
Талейин эянъ олсун, эцълянсин архан!
Фикрим вя ирадям бу иди анъаг,
Фил иля, топпузла мющкям чарпышмаг.
Бир гцввят эюстярим титрясин ъаван,
Даьлар парчалансын бу топпузумдан.
Бу Щиндя еля бир од вурум, ондан
Галмасын бир няфяр бойун уъалдан.
Уъа фил башына кямянд атым мян,
Гандан бихи-руйян чыхарым нилдян
217
.
Щиндин торпаьыны гана бяляйим,
Суларын башына торпаг яляйим.
Сцлщ цчцн тялашы эюрцнъя сяндя,
Бу ишдян ъилову чякмядим мян дя.
Ъан верян бу дадлы сюзляринля мян
Гул олдум сяня бир таъидар икян,
Мющкям бир киришля баьланды кюнлцм,
Юз ъаду дилиндя вурдун бир дцйцм.
Еля бир иш ет ки, бу кюзял пейман
Няслимиз ичиндя галсын щяр заман.
Дюрд адлы эювщяри эюндярсян мяня,
Мян дяхи беля сюз верирям сяня:
Бир орду кясился бу йедди кишвяр.
Мцлкцня бир тцкъя йетишмяз зяряр.
Щяр йахшы, йаманда кюмяк верярям,
Бу дедикляримдя дурарам мющкям.”
Гасид бу мяктубу охуду Кейдя,
Йетирди саламы, баш вурду бир дя.
Бу севимли сюзляр бир фцсун сачды,
Цзцня сещирли гапылар ачды.
Щийляэяр ъадунун етдийи яфсун
Етди ъадуэяри юзцня мяфтун.
Билирям ки, Щинддя чохдур ъадуэяр,
Билмяздим вар Щиндя ъаду едянляр.”
Бир гядяр данышды дурдуьу йердя,
Верилян тющфяни тапшырды Кейдя.
Йериндян ойнады Кейдин цряйи,
Гайнады падшаща гаршы бир севэи.
Сюйляди: “Афярин сяня, щюкмцран,
Бу дцнйа падшащсыз галмасын бир ан!”
Биликли елчийя эюстярди щюрмят,
Алды щазырлыьа бир щяфтя мющлят.
Еля ки, бир щяфтя кечди вядядян,
Щазырлыг ишляри баша эялиркян,
Падшащын ямриня едяряк сяъдя,
Шейляри щюрмятля верди гасидя.
Гошду дюрд пейкяря щяр чешид зивяр,
Эюндярди дяйярли, севимли шейляр.
Ъаващир, лял, инъи, йагут, хязиня,
Филлярин цстцндя аьыр эянъиня.
Сайсыз Щинд полады, баьланмыш йцкляр,
Халварла тюкцлмцш уд иля янбяр.
Йцрцйян даь кими сарсылмаз гырх фил,
Эюбяйиня чатмаз ъошгун, дярин Нил.
Цч аь фил эюндярди гызыл тахтына,
Бир гаранлыг чюкдц дцшмян бахтына.
Бялинаса бяхшиш верди щюкмцран,
Щям бишкин мцшкдян, щям дя хам уддан.
Пяридухт уддан бир тахта отурду,
Эюйлярин бешийи она баш вурду.
Гошду чох хязиня пярисурятя,
Щяр бири мал олмуш мин бир зящмятя.
Эютцрдц Бялинас о зяр-зивяри,
Бир кишвяр хяраъы онун щяр бири.
Тапшырды шювкятли Искяндяриня,
Дювляти щагг беля уъалтды йеня.
Эюрцнъя дяйярли о хязиняни,
Танрынын вердийи дюрд щядиййяни,
О гядяр шянлятди бу Искяндяри,
Унутду Румдакы хязиняляри.
Шащ о дюрд пейкяря бир сынаг салды,
Эюрцнъя доьрудур, чох мямнун галды.
Еля ки, парлаг ъам су иля долду,
Онун шярбятиндян халг мямнун олду.
Философла сющбят етдийи заман
Щикмятляр юйрянди кющня дцнйадан.
Ряф олду, о тябиб салынъа няфяс
Бядяндян хястялик, црякдян щявяс.
Юртцлц сярвятя нювбят эялинъя,
Щинддя Чин чиниси эюрцндц инъя
218
.
Эюзяллик юлчцсц тутан кяслярин
Тутдуьу юлчцдян даща назянин.
Эюрдц тоз эюрмямиш тязя бир чичяк,
Бащардыр, дяймямиш сойуг бир кцляк.
Бцт кими бязянмиш инъя бир дилбяр,
Щинду бцтц кими пярийя бянзяр.
Баш йумру, гаш эениш, аьыз дар - эюйчяк,
Йашыл бир будагда цзц ал чичяк,
Шякярдян чох дадлы тязя бир гюнчя,
Чичякдян щям лятиф, щям даща инъя.
Сачлары тор кими, щяр тяряф чин-чин,
Чин-чин телляриня гулдур бцтцн Чин.
Гара мцшк бясляйян ъейранды Чиндя,