556
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Кейд иля эиринъя сцлщя щюкмцдар,
Эащ эцлэцн мей ичяр, эащ едяр шикар.
Фуру талан цчцн эюндярди орду,
Бяхтийар юмрцня сон зярбя вурду.
Гылынъы чякинъя гындан таъидар,
Дцшмянин кялляси олду тар-мар.
Мцлкцнц бцсбцтцн ейляди тараъ,
Гойду гылынъындан башына бир таъ.
Дцшмяни дцшцнъя гядямляриня
Юлкяни тапшырды башга бириня.
Орадан тярпянди, уъалды байраг,
Атлара етмяди сазиш бу торпаг.
Цч шей цч юлкядя фялакят алыр,
Щяр цчц мящв олур, юмрц азалыр:
Иранда фил, Чиндя пишик, Щинддя ат
Мящв олур, ачмайыр ясла гол-ганад.
Искяндяр эюрдц ки, о абц щава
Йелайаг атлара етмяйир вяфа.
Тибетя тярпянди тез Щиндистандан,
Орадан тез Чиня кечди щюкмцран.
Тибетин даьына чатынъа орду
Сябябсиз сцрякли гящгящя вурду.
Беля гящгящяйя, - сорду, - сябяб ня?
Бурда инсан анъаг аьлар юзцня.”
Дедиляр: “Зяфяран рянэли бу торпаг
Инсаны сябябсиз эцлдцрцр анъаг.”
Падшаща мараглы эюрцндц бу иш,
Нечин бу гящгящя, нечин бу рявиш?
Дянизи, гуруну, чятин чюлляри
Кечяркян щей мянзил-мянзил иряли,
Йолу ов ганындан гупгуру эюрдц,
Чюлляри мцшк иля допдолу эюрдц.
Ъейраны эюрцнъя чюлдя нафядар,
Ямр етди эюзял бир ъейран вурдулар.
Щяр йердян сел кими орду ахарды,
Чюллярдян халварла нафя йыьарды.
Чин сящраларындан кечди бир заман,
Абадлыьа чатды бюйцк щюкмцран.
Бир чайыр эюрцндц ъяннятдян дя шян,
Башыны бещиштя дайамыш эцлшян.
Щяр тяряф йамйашыл, эюзял эцлзарды,
Щяр дюрд-беш аддымда чешмя ахарды.
Хош иглим, хош щава, сых, эениш орман,
Йамйашыл, мейвяли аьаъды щяр йан.
Саф чайлар, чешмяляр ахыр щяр йердя,
Эцмцштяк парылдар мави пейкяр дя.
Шещ дцшмцш, ян лятиф, ян тязя отлар
Бир дцзцм инъидир санки парылдар.
Чешмянин башында ъейран изи вар,
Йамйашыл чямянляр мцшк иля долар.
Марал дырнаьыны чямяня чалмыш,
Йашыллыг цстцня мцшкин хят салмыш.
Тапылмаз боз бир йер, щяр тяряф отлаг,
Варса да боз тяпя - дашлыгдыр анъаг.
Искяндяр эюрцнъя о эюзял йери,
Щиндистан шювгцндян чякилди эери.
Атлары, ямр етди уъа таъидар,
О сулу отлаьа бош бурахдылар.
Бир щяфтя шян щяйат сцрдц вцгарла,
О йердя динъялди пящляванларла.
О бири щяфтядя эюзял эцн сечди,
Еля ки, уьурлу эцн яля кечди,
Кюч тябли чалдырды уъа таъидар,
О йердян сцрятля Чиня чапдылар.
Тябилчи долдугъа аъыьа, гящря,
Тябилдян гопурду баьырты, няря.
Чинин ал эцзэцсц шяфяг сачаркян,
Ордуну Чин сямтя чякди щюкмцран.
О полад вя зирещ эейимли орду -
Щяр бири йелганад ата отурду.
Щава саф, эюзялдир, йоллар тикансыз,
Варса да тиканлар, баллы, зийансыз,
Даьларын, чюллярин дадлы отундан
Шякярли сцд ямяр щяр кюрпя ъейран.
Овлагдан кечяркян шанлы Искяндяр
Тозундан чюлляря йайылды янбяр.
Шащын дамьасыны дашыйан ъейран
Эюбяк салмыш мцшкин аьырлыьындан.
Охундан торпаьа цз гойан ъейран
Эюзцндя тирйяктяк эюрцнцр ъащан
222
.
Кцкряйян асланды улу ъащандар,
Сычрайан гапланды алтында шикар.
О гядяр ов етди румлу Искяндяр,
Ъейрандан, маралдан бошалды чюлляр.
Атлар дырнаьындан ипяк чюл, чямян
Ъейранэюз” олмушду ъейран эюзцндян
223
.
Габырьа дешян ох чякирди няря,
Ъейран да, мцшк дя дцшцрдц йеря.
Башдан дырнаьадяк щяр марал, ъейран
Мядяня дюнмцшдц гызыл охлардан.
Падшащын каманы пусгуда дурур,
Щяр оха бир марал, бир ъейран вурур.
Охларын етдийи инъя няггашлыг,
Чюллярин рянэини силмишди артыг.
Овлагда она ов олду яйлянъя,
Вахтыны кечирди бир эцн, бир эеъя.
Дцнйанын эялини, дилбяр эюзяли,
Щасара дцшцнъя эюйляр эюзяли,
Ешгиндян эеъя бир щинду гадынтяк,
Сещр етди фязайа, сачды мин бязяк.
Юз кющлян атындан Искяндяр енди,
Орду да онунла бярабяр енди.
Ращатлыг етмяйя гярар вердиляр,
Гуш да тярпянмяди сящяря гядяр.
Сцбщцн эюзяли зяр халхалы иля
Эюйцн хеймясиня сачаркян шюля
224
,
Дцнйа щинду кими тцстц йайарды,
Йяьма вя Хцлляхтяк ъащан аьарды.