557
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Эурулту гопунъа шащын тяблиндян,
Йяьмайа, Хцлляхя йайылды шивян.
Дцнйаны долашмаг фикри дашыйан
Искяндяр гошуна верди бир фярман:
Гошуну бу йердя дцшярэя салсын,
Бир айы баша-баш динъини алсын.
Тювлядян, ахурдан долду щяр тяряф,
Йашыл чямянлярдя бичилди яляф.
Хагана дедиляр: безди чюл, орман
Зирещли атларын полад налындан.
Ирандан кцкряйиб ахан бу селин
Ялиндян гуртулар ня хаган, ня Чин.
Бу бир селдир, тутар бцтцн дцнйаны,
Кюлэядя бурахар кечмиш туфаны.
Йаьмуру хярабя едяр щяр йери,
Дяниздя мящв едяр зор нящянэляри.
Гара яждащадыр, кцкрямиш Румдан,
Юлкяляр эюрмямиш бир беля аслан.
Щябяшин цзцня о дамьа вурду,
Зянъи гара эейди, бир матям гурду,
Дараны бцсбцтцн етмишдир тараъ,
Щиндин шащларындан гапмыш гызыл таъ.
Фурларын таланы битинъя, демяк,
Мягсяди Фяьфуру йяьма ейлямяк.
Йериндян гопарса бу ъошгун дяниз,
Даьлар да кюкцндян учар тяртямиз.
Горхудан тез мяълис чаьырды хаган,
Горхмагла щаглыйды еля асландан.
Ган иля йазды щяр щцдуда бир хятт:
“
Юлкямиз ган иля йоьрулду, дяЩшят!”
Бир мяълис бязяди, эялди гасидляр,
Эюндярди Хятадан Хцтяня гядяр
Фярьаня, Пянъабы горуйан, эцдян
Щцдудун сынанмыш иэидляриндян.
Хярхиз иля Чачдан, бюйцк Кашьардан
Чаьырды щесабсыз иэид пящляван.
Щяр йердян топланыб эялинъя орду,
Хаганын цряйи сакитъя вурду.
Йцрцйян бир даьын цстцня минди,
Бир полад даь кими йердян тярпянди.
Шаща ики мянзил галыркян орду
Тювляляр баьлады, чадыры гурду.
Тез-тез о падшащдан тутурду хябяр,
Она ня йол иля йетирсин зяфяр,
Эизлиъя арайыб тапды хяфиййя,
Дцшмянин щалыны юйрянсин дейя,
Нящайят, хяфиййя эятирди хябяр:
“
Шанлы таъидардыр румлу Искяндяр.
Сяхада, кярямдя газанмыш ад-сан,
Эюзял бир мяслякдир, дейилдир инсан.
Шцурлу аьыллы вя ачыг эюзлц,
Зящмятдя сакитдир, хялвятдя сюзлц.
Щяр заман мятиндир, йашар вцгарла,
Кимсянин ганына сусамаз ясла.
Ядл ондан бир файда эюряр, шяр - зийан,
Халг мямнун, танры да разыдыр ондан.
Щамыйа йахшылыг истяр, кин билмяз,
Кимсянин дярдиня севинмяз, эцлмяз.
Эюрмядим она бир цстцн пящляван,
Йохдур пянъясиндян онун гуртулан.
Оху мяэяр Арыш охлуьундандыр
Ки, дашларда дярин йара ондандыр.
Шимшякдир, гылынъы алса ялиня,
Яля мей алдыгда, сачар хязиня.
Аьыл юлчцсцйля щяр шейи юлчяр, ,
Щикмят гайчысыйла щяр иши бичяр.
Саф, доьру олмайан сюзя инанмаз,
Мятиндир, вердийи сюзцнц данмаз.
Щяр ишин цстцня дцшся, йарадыр.
Мяълисдя, шикарда о бамбашгадыр.
Йалныз ов заманы йох онда сябир,
Дюйцшдя, вурушда чох сябирлидир.
Вящшяти дцнйадан яглиля говмуш,
Юзц дя падшащлар няслиндян доьмуш.
Иэидляр шащыдыр, гызынъа мейдан,
Сярхошкян айыгдыр чох айыглардан.
О ишя эиряр ки, хяйалтяк эялир,
Мяълисдя щяняйи чох ятирлидир.
Сюзц аз, юзц чох сябирли, йумшаг,
Доьрулугда доьру, дцзлцкдя говаг.
Минся кин атына, гящри эурулдар,
Йендийи дцшмяня мярщямяти вар.
Дальалы туфандыр сюздя додаьы,
Алимдян дярс алыр мяслящят чаьы.
Гоъалар фикрийля эиришир ишя,
О анъаг эянъляри алыр дюйцшя.
Аллаща сыьыныр о щяр бир заман,
Йаман эцн эюрярми танры таныйан?
Сярвтяк йящяря галхдыьы заман
Атындан филлярин баьры олар ган.
Гаршыйа чыхарса гоъаман бир фил,
Санки фил гятрядир, о дашгын бир Нил.
Азаъыг щаранлыг ется ат она,
Гамчыйла батырар ону ал гана.
Гыврылмыш илантяк саь, сола гачар,
Шюлятяк архайа, юня од сачар.
Дцнйаны сарсыдан падшащлар бцтцн
Иэидляр эцъцйля олдулар цстцн.
Ордуда тяк одур зор гылынъ вуран,
Щям орду гырандыр, щям орду гуран.
Дцшмяндян ня горху, ня цркцсц вар,
Тяк ялсиз, айагсыз кяслярдян горхар.
Хеймядя бцсаты чох эениш диляр,
О йалныз яйлянъя заманы эцляр.
Истямяз баш яйсин она бир няфяр,
Баш яйян кимсяйя чох щюрмят едяр.
Бяхшиши хязиня - будур щяйаты,
Тювляйля баьышлар гатыры, аты.