560
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Мцштяриляр эялир мяня щяр йандан,
Мяни эюрмяк цчцн тапмазлар имкан.
Ряссам фырчасындан тяк бир мянзяря
Чякилмиш эюрярляр бяйаз дяфтяря.
Сюзцмдян, бах, неъя кянара чыхдым,
Щардайдым, эюр, эялиб бир щара чыхдым?
Бу парлаг хязнянин баш сурятэяри
Сачды сярвятиндян бу эювщярляри:
Яфрасийаб мцлкцнцн вариси еркян
Башыны эцняштяк уъалтды Чиндян
227
.
Тутмушду хябяр ки, Румдан бир мцдщиш,
Кцкряйян яждаща юлкяйя эялмиш.
Мяктубу охуйуб далмышды хаган,
Дящшятляр ичиндя галмышды хаган.
Тямиз бир дцшцнъя, саьлам фикирля
Ишин щикмятини кечирди яля.
Яввялъя истяди сцлщ цчцн хаган
Бир мяктуб эюндярсин она дурмадан.
Ямр етди: отурсун о чинли катиб,
Каьыза, гялямя версин бир тяртиб.
Шащлара йарашан бир гялям чалсын,
Щяр сюзя рцтбяни нязяря алсын.
Гялямин нафиндян тюкдц катибляр
Чинли аь ипяйя мцшк иля янбяр.
Шух, бишмиш сюзляр ки, гялб алыр щяр ан,
Инсанын бейниндя йер тутуб галан,
Цмидляр бясляйян, гуртулуш верян,
Сцлщ иля чырпынан, щиддят эюстярян,
Чарпышмаг йолуну баьлайан яфсун,
Дашлары йумшалдан сещирли ойун.
Тикиъи ох кими дили баьлайан,
Щям киня, щям сцлщя бир гапы ачан.
Намяйя олду баш зинят, баш нахыш
Бир ад ки, бу адлар ондан йаранмыш.
Щамыйа кюмякдир кюмяк эюрмядян,
Юзцндян диридир дирилик верян.
Дцнйаны йарадан о улу гцдрят
Эцъ веряр зяифя, эюстяряр шяфгят.
Эюйдяки ишыьа байраг тикяндир,
О гара дивляря гялям чякяндир.
Доланан пярэара щярякят верян,
Мяркязи нюгтяйя сцкунят верян,
Щяр бир шей онунла етмядя зцщур.
Щяр шей ки, верилир, веряни одур.
Щяр сусан, сюйляйян, айыг, сярхошдан
Сирриня йол тапмаз онун бир инсан.
Инсанлар аъиздир бяндя олараг,
Игтидар, бюйцклцк онундур анъаг.
Бюйцклцк о улу танры ки, ондан
Вцъуда эялмишдир зямин, асиман.
Сюз ачды, падшащдан чох цзр истяди,
Танрыдан она йцз афярин деди:
Дцнйада йашайан таъидарлардан
Ачары тяк сяня вермиш йарадан.
Дяниздян дянизя атылдын: сянин
Ирана, Турана узанды ялин.
Мяьрибдя дюйцшдян-азад олараг,
Мяшригин хяттиня галдырдын байраг.
Дцнйаны бцсбцтцн кечирдин яля,
Цряйин дюйцшдян доймамыш щяля.
Йолда яждаща вар, ъилову эял чяк,
Яфсаня узундур, эеъяляр эюдяк.
Иран, Рум падшащы Искяндяр сянсян,
Мян дя бу юлкядя фярман йеридян.
Мян кими гулларын варса бир йыьын,
Мян башга бир шейям, олма чох гызьын.
Сян дя, мян дя торпаг, йерляр дя торпаг,
Инсан торпаг гядяр олмалы йумшаг.
Аьалыг торпаьа эиринъядир шян.
Торпагда сечилмяз кимся кимсядян.
Гятряни дянизя атсалар яэяр,
Башга гятрялярдян ким ону сечяр?
Бу дашлыг йеря ки, шащ кюлэя салды,
Юлкямин немяти артыг чохалды.
Верилян немятин, щагга инанан
Шцкрцнц артырсын эяряк щяр заман.
Аллащ мяним цчцн артырды немят,
Тяшяккцр едирям танрыйа ялбят.
Ня гядяр ъаным вар шцкр едярям щей,
Дцнйада вармыдыр бундан эюзял шей?
Ешитдим бир неъя билян кимсядян,
Ордуну щяр йеря чякмяк истяркян,
Щарда ки, базар вар, немятля долу,
Эюндярярсян ора бир нечя румлу.
Ярзагдан ня варса, олуб мцштяри
Алсынлар гаршыйа чыхан шейляри.
Йандырыб гуйуйа тюкцрсян немят,
Щагг верян немятя етмирсян щюрмят.
Шящярдя битинъя бцтцн зяхиря
228
,
Чапырсан яждаща кими о йеря.
Аълыгла юлкяйя сащиб дурурсан,
Мум ярийян кими гызармыш оддан.
Онунчун тярпяндим мян юз йеримдян.
Гытлыьы галдырмыш юз шящяримдян.
Бу йердя щийля вя фцсун иш эюрмяз,
Чин сизя зяхиря вя ярзаг вермяз.
Дюйцшдян йахшыдыр барышыг, шяфгят,
Бири дярд эятирир, бири сяадят.
Чинли тарласыны етмя тар-мар,
Сянин дя тарланы бир эцн сел басар.
Гцввятли олсан да, гялби йумшаг ол,
Шащлыгдан йахшыдыр танры гойан йол.
Йарамаз щеч заман аьыллы инсан
Юзцндян эцълцйя охусун мейдан.
Дцнйайа йарайан бюйцк аьылсан,
Щюкмцня баьлыдыр щяр йахшы, йаман.
Бир шяхсин олмаса шяхся имдады
Сай вахты щеч сайа алынмаз ады.