561
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Сяня мяхсусдур бу падшащлыг, дювлят,
Сянядир танрыдан фярман вя шювкят.
Щяр бир шей тямялдян мющкям гурулур,
Тямялсиз биналар чох тез дя учур.
Эцмцшц зяр етмяк, ягиги биллур,
Мейвяни зоракы йетирмяк олур.
Сатыъы алманы евдя йетирир,
Одур ки, йейяркян дады итирир.
Ядл цчцн йаратмыш сяни йарадан,
Зцлцм баш верярми адил падшащдан?
Дцнйада залыма елямя кюмяк
Ки, бир эцн бу ишдян сорулур, бишякк,
Позса юз ряйини ряйи хош инсан
Юз абад мцлкцнц етмязми виран?
Тябии щалындан бу дюнцк дювран
Истийя, сойуьа уйдуьу заман,
О исти, сойугда арама сящщят,
Дяйишмиш ондакы саьлам тябият.
Илин щяр фяслинин вар яламяти,
Эярякдир эюстярсин о тябияти.
Щяр бащар эюстярсин бащарлыьыны.
Щяр бир йай эюстярсин юз варлыьыны.
Щяр шей юз ялиндян дюндцйц заман
Дюнянляря гаршы дюняр бу дювран.
Искяндяр инсафла ад алмыш ярдир,
Йохса щяр бир иэид бир Искяндярдир.
Санма ки, аъизям гызьын дюйцшдя,
Даьдан тоз гопаррам бир тярпянишдя.
Филлярин белиня тахт гойсам яэяр,
Щиндистан мцлкцндян хяраъым эяляр.
Аларам алтыма гызмыш асланы,
Белиня гойарам щцрэцъ паланы.
Сянинля, дювлятля, шювкятля, ялбят,
Кин алышдырмаьа етмядим ниййят.
Бу йеря онунчун ачдынса ганад,
Гаршында бяндятяк яйилмиш гат-гат.
Башымы ганында сцртцм торпаьа,
Тяк мян йох, баш яйяр Чиндя щяр аьа.
Зещниня ня эялся, она эедярям,
Бюйцк бир миннятля гябул едярям.
Бу ишдя йох мяня яскиклик, тющмят,
Гонагсан, гонаьа ваъибдир щюрмят.”
Гялб ачан ъавабы гасидя верди,
Мяктубу дурмадан шаща йетирди.
Охуду о гызмыш аслан мяктубу,
Маралын овуна мцнтязир дурду.
Чин шащы горхурду эеъя басгындан,
О эеъя сцбщядяк йатмады хаган.
Эцнлярин бириндя парлады дцнйа,
Эцняш нур сачаркян торпаьа, суйа,
Хаган юз аьлынын йолуйла эетди,
Сынанмыш кяслярля мяслящят етди.
Бир вязири варды аьыллы, билян,
Дцнйа нур алырды тядбирляриндян.
Ортайа щяр щесаб атсайды хаган
Вязир щялл едярди ону щяр заман.
Ондан юз фикрини сорду бу ишдя,
Фикри саьлам иди щяр бир эедишдя.
Бу кинин юнцндя ня сайаг дурум?
Чархын гулаьыны мян неъя бурум?
Мадам ки, гашыны чатмышдыр бу Чин,
Ня атсын илк зярим - мящяббят, йа кин?
Чарпышсам, дцшмяним эцълцдцр, язяр,
Башыны Кейхосров таълары бязяр.
Онунла кечинмяк истярям эерчяк,
Халг мяни аъиз бир хаган биляъяк.
Билмирям бу шащын нядир истяйи?
Юлкяйя эялмякдян нядир диляйи?
Хагана сюйляди аьыллы вязир:
Чятиндир эюстярмяк сяня бир тядбир.
Язмин чох кяскиндир, горхурам, йягин,
Ямрин дя язминтяк олаъаг кяскин.
Барына, ордуна мяьрур олараг,
Йенилмяк эюрцнцр сяня чох узаг.
Беля бир шящрийар эялмиш гапына,
Достлуг гапысыны баьлама она.
Фятщ етмиш, щяр йеря басаркян айаг,
Бу ишя олармы щеч сойуг бахмаг?
Ойунму санырсан буну, таъидар?
Бу ишдя йарарлы инъя нюктя вар.
Бу ишляр танрынын ишидир, бишякк,
Дцшмяклик - танрыны сынамаг демяк.
Эцняши гылынъла сарсытмаг олмаз,
Гоъаман Ялбцрзц даьытмаг олмаз.
Гябул ет, йохса бу гоъаман фяляк
Дювлят сащибиня зийан веряъяк.
Ня бяхти атмаьа йарар, ей хаган,
Ня дя бяхтийара кясилмяк дцшман.
Хошбяхтя тахылма, олсан да мятин,
Онунла чарпышмаг чятиндир, чятин.
Бяхтийар язм ется, башмаьы ъцтля,
Ян кяскин нештяря вурулмаз шилля.
Онунла биръя ай эет кечин бир аз,
Бу йердя йад олан чох узун галмаз.
Шишяйя юнъя сян вурма даш, кясяк,
Гырылса чятиндир ону дцзялтмяк.
Йаралар саьалыб тапарса сящщят,
Йаранын йери тцк чыхармаз, ялбят.
Чалыш ки, бу гара яждаща бядян
Щюрмятля совушсун бизим юлкядян.
О эцн даш атылды Синин тасына,
Эялди бу яждаща Чин гапысына.
Дцшцнмя, лаъивярд бойалы палтар
Щяр шяхся эюйлярдян эялир, ей салар!
229
Ащянэсиз сяс иля инляйир ъащан,
Гцсур пярдядядир, сучсуздур чалан.
Пярдяйя истясян хош ащянэ вермяк
Щямащянэ пярдяйя эет еля кюмяк.”