562
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Дцшмянлик етмякдя Чин тяряфдары,
Эюрмяди фялякдян кюмяк асары.
Дцшцндц бу ишя уйьун бир чара,
Итаят етмяйи алды гярара.
Язм етди сцлщ иля йола эялмяйя,
Дярэаща цз гойсун “елчийям” дейя.
Нязярдян кечирсин о ъащандары,
Башыны дик тутан о башчылары.
Шащлыг шювкятини эюряряк бир бир,
Сонра да бу ишя тюксцн бир тядбир.
Эцняш гайыгчысы о эцн сящяркян,
Гайыьы салыркян суйа сащилдян,
Хцтян шящрийары, Чин таъидары
Тядбирля эейинди елчи палтары.
Ашина олмадан кимся бу сирря.
Чапды Искяндярин дцшдцйц йеря.
Шащын дярэащына эялдийи заман
Бу ишдян тез хябяр тутду щюкмцран:
Щцзура бир елчи эюндярмиш хаган,
Эюрцшдя мцбаряк, сюздя пящляван.
Падишащ ямр етди: “Эялсин щцзуря,
Буйурсун елчиляр отуран йеря.”
Мющтяшям елчи тез эирди дярэаща,
Пярястиш йолуйла баш яйди шаща.
Ямр етди, отурсун ашаьы йандан,
Хаганын ямрини ейлясин бяйан.
Падшащын ямрийля елчи отурду,
Отурдан кимсяйя бир дя баш вурду.
Бир заман отурду гырпмайараг эюз,
Йахшыдан, йамандан ачмады бир сюз.
Эюрдцйц бцсата галараг мящбут,
Етди о дюврядя нюгтятяк сцкут.
Елчийя ишаря етди Искяндяр:
“
Хагандан эятирдин, сюйля, ня хябяр?”
Булуд архасында эизлянян о ай
Гылынътяк дил ачды, дцр сачды лай-лай:
“
Иран, Рум шащынын бу эялмясиндян
Сяадят тапараг, юлкя олду шян.
Бу йерляр, юлкяляр, Чиндян Мачиня
Бюйцк таъидарын кечсин ямриня.
Дцнйада йашасын уъа дярэащы,
Олсун таъц тахтын бюйцк пянащы.
Эизли сюзлярим вар сяня, таъидар,
Горхурам бу йердя етмяйя изщар.
Беля ямр етмишдир мяни эюндярян:
“
Хялвят ет, олмасын ешидян, эюрян.
Галмасын хаслардан эяряк бир няфяр,
Бир сян ол о йердя, бир дя Искяндяр.
Ачыгда, эизлиндя галса бир кимся,
Сиррими ачма сян, дцшмясин сяся.”
Искяндяр чякинди йерсиз истякдян,
Ещтийат ейляди хялвят етмякдян.
Ямр етди дурмадан бюйцк таъидар:
О сярвя вурсунлар гызылдан ъидар.
Гызыл бир кямярля чякиб голуну,
Бир зянъир алтына алдылар ону.
Чякилди бцсбцтцн сарайдакылар,
Гапыйа йюнялди хаслар, щяр ким вар.
Искяндяр тяк галды, чякинди анъаг,
Йанына бир алмас гылынъ гойараг.
Сюйляди: “Кимся йох, бир мяням, бир сян.
Дурма, ач дцйцнц гапалы сюздян.”
Падшащын ямриля ясрарлы киши
Дцйцнц гырараг, анлатды иши.
Ясрарын цзцндян пярдяни ачды,
Дуайа башлады, инъи, дцр сачды:
“
Неъя ки, йашыла бцрцнцб щяр баь.
Щяр гызыл эцл олур йанар бир чыраг.
Эцл кими парласын цзцн щяр заман,
Тяк сяндян йашыллыг алсын бу ъащан.
Газылсын дцнйанын мющрц адына.
Чатасан дювлятя, юз мурадына.
Зяннимъя таныйыр мяни шящрийар,
Даща йалвармаьа ня ещтийаъ вар?
Сирримдян яэяр о тутмамыш хябяр.
Билирям, Искяндяр доьрулуг севяр.
Сяня юз йанымдан елчи эялдим мян,
Ясирин олмушам, ясир етмядян.
Мяням Чин хаганы, гошун сярвяри.
Сянин хидмятиндя юпцрям йери.”
Позулду бу ъясур ишдян таъидар.
Хошуна эялмяди беля бир ряфтар.
Аъыглы баьырды она щюкмцран:
“
Сечилир гумашын цзц астардан.
Тярландан сечирям аъиз сярчяни,
Баьрындан танырам мцшкц, нафяни.
Анъаг сахлайырам щяйа вя щиъаб,
Юртцлц кяслярдян ачмарам нигаб.
Анлат ки, ня мяъбур ейлямиш сяни,
Эизлиндя галмадын, йыртдын пярдяни?
Инди Рум шащындан щеч горхмайараг,
Полады мум кими сандынмы йумшаг?
Сарсылмаз голумдан горхмадынмы сян?
Мяним тярязимя торпаг тюкцрсян!
230
Эянъ марал ня гядяр олса да ъясур,
Ъилову асландан чякмяси хошдур.
Бир ъаваб олараг сюйляди хаган:
Йцз мин афяриня ей лайиг олан,
Билирям амансыз дейил падишащ,
Дярэаща онунчун эятирдим пянащ.
Башымы щансы дцшмяним кясяр?
Дишини узагдан эюстярся габан
Кин иля дюйцшяр о гара аслан.
Дишини чыхарыб, яйся бойнуну,
Аслан да тохунмаз, баьышлар ону.
Мяндян ки, эюрмямиш султан намярдлик,
О иэид асландан узагмы мярдлик?
Гаршына гылынъла эялдийим заман