563
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Горхардым сяндяки кяскин гылынъдан.
Мян ки эюстярмядим сяня хяйанят,
Даща цз верярми мяня щягарят?
Юлкямя ат салдын, эюстярдин шяфгят,
Сяня кин бяслямяк олур ъинайят.
Гялбимдя галмады кин, гяряз ясла,
Дярэаща эялмишям беля инамла,
Мян шяфгят эюстярсям, баьламасам кин,
Ким кясяр башыны шяфгят едянин?
Тутаг ки, эцнащым щяддян артыгдыр,
Гяриблик бир бюйцк цзцрхащлыгдыр.
Искяндяр инсафлы, мярщямятлидир,
Сучсуза щяр заман шяфгят эюстярир.
Ким она сыьынса, ганындан кечяр.
Ким аман истяся, эюрмяз бир зяряр.
Мян ки бу дярэаща юнъя йюнялдим,
Сяндяки ядалят изиля эялдим.
Адилдир ъащанэир, бюйцк Искяндяр,
Она щяр бир заман щагг йардым едяр.”
Йаьлы бир дил иля нюктяляр сачды,
Падшащын гялбиндян дцйцнц ачды.
Искяндяр сюйляди: “Хош эялдин, шад ол,
Беля дцшкцнлцкдян артыг азад ол!
Анъаг бу эялишдян ня имиш фикрин,
Бу неъя сиррдир, айдын эюстярин?”
Сыьынан деди: “Ей дцнйайа сыьнаг.
Бу сирри йарармы сяндян сахламаг?
Бу уъа дярэаща онунчун эялдим,
Фикрини, йолуну билиб юйряндим.
Эялмякдян мягсяд ня? Анладым буну,
Нядир бу эялишин яввяли, сону?
Ял тутса мяня бу дюнцк рузиэар,
Падшащы кин иля едим бяхтийар.
Бу диляк ялимдян эялмяся анъаг,
Дястимдян чыхан ох дцшярся узаг,
Мягсядим щюрмятля юпмякдян йери.
Искяндяр кининдян чякилсин эери.
Мян ясирэямядим ъанымы шаща,
Гылынъа ял атмаг ня эяряк даща.
Ъяващир ялиня эялирся асан,
Ня чыхар зящмятля дашы йонмагдан?
Мадам ки, сцлщ иля эюйяряр диляк,
Дюйцшя ат чапмаг даща ня эяряк?
Чин, Туран тахтыны мяндян истясян,
Бойнуму чякмярям бу итаятдян.
Достлуьу атараг кясилсян дцшман,
Атамын йурдуну баьышламасан,
Адынын мющрцнц едярям гябул,
Оларам мян сатын алынмамыш гул
Ня олур, падшащын эениш мцлкцндя
Чохалсын эет-эедя дост олан бяндя.
Вуруша гясд етмя, кининдян чякил,
Бцтцн Чин донунун бир чини дейил.
Дяйярли гулларын чин-чин сачындан
Бир чин дя мяня вер, сяниндир фярман.
Айын саф цзцня йарашмаз бу чин,
Гашынын таьындан чякилсин бу кин.”
Искяндяр сюйляди: “Ей фикри эюзял.
Вердийин сорьуйа еляйим ямял:
Дцшмянин башыны юпсцн тоз, торпаг,
Олсун йад кимсяляр дцнйадан узаг.
Ямриня баш яйян щяр бир кишвярдя
Найибляр тикилсин мяндян щяр йердя.
Инди ки, мян сяня гылынъ чякмядян
Башыны яйяряк тяслим олдун сян,
Тахтынла башыны уъа ейлярям,
Таъыны башында сахларсан мющкям.
Ня мцлкцн, ня таъын эяряк. Ол ямин,
Гоймарам ки, олсун ишлярин чятин.
Йалныз бир шяртим вар, бцтцн мцлкцндян
Мяня йедди иллик хяраъ верясян.
Йедди ил верэиси верился мяня,
О башга верэиляр щалалдыр сяня.”
Динляйян аьлына айдынлыг сачды,
Аьзыны инъя бир ъавабла ачды:
“
Таъидар ня щагла истяйир щяля
Йедди иллик хяраъ бу аз юмцрля.
Юмрцмц едярсян тямин йедди ил.
Йедди ил хяръ вермяк чох чятин дейил.”
Бу сюзц бяйянди уъа щюкмцран,
Гызынъа бейни бу инъя ъавабдан,
Сюйляди: “Алты ил ня верся дийар,
Айаг мцздц вердим сяня, ей щушйар.
Эюрцрям шцурун, аьлын инъядир,
Гябулдур мяня тяк бир иллик эялир.”
Тцрклярин хаганы дцнйа шащындан
Дашгын бир севинъля олду камиран.
Дярэащын тозуну кирпик уъуйля
Сцпцря-сцпцря сюйляди беля:
“
Билирям: мятиндир вердийи пейман,
Эцъцнц артырсын улу йарадан!
Мадам ки, таъидар сюз верир буна,
Яз ялийля бир хятт эярякдир мана.
Бир иллик хяраъы вердийим заман
Мяни юз йеримдя гойсун щюкмцран.
О хяттин голумда олсун бир голбаг,
О хятти башымчын сахлайым анъаг.
Башымла мян дя сюз верирям, инан,
Бу достлуг йолундан чыхмарам бир ан.”
Сюз эетди арада, баьланды пейман:
Гачсын щяр икиси вяфасызлыгдан.
Дцшмянлик силинсин, достлуг вар олсун,
Бу дцнйа дурдугъа бяргярар олсун.
Нящайят, бир фярман верди щюкмцдар:
Хаганын голундан ачылсын баьлар.
О гызыл зянъирдян уъалсын башы,
Таъынын ъяващир олсун даш-гашы.
Искяндярля битди бу ящдц пейман,