564
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Юз ордуэащына гайытды хаган.
Эеъянин султаны ачынъа чятир,
Гаранлыг мцшк кими сачырды ятир.
Улдузлар о гядяр гызыл сяпирди.
Йер юкцзц гызыл алтына эирди.
Шащ мейля тяскинлик верди димаьа,
Ахытды шярабы йагут додаьа.
Ахшамдан сцбщяъян отурду йеня,
Ичди Ъям ъамыны Ъямин ешгиня.
Йухунун йолуна сяпмишди тикан,
Зящмяти, кядяри унутмуш бир ан.
Ня дцшмян ишиндян кядяр чякярди,
Ня кешикчи сяси, ня дюйцш дярди.
Сцбщяъян шащаня гядящ сонараг.
Эеъяни кейф иля кечирди ойаг.
Тябии йагуту йонтунъа заман,
Йагутлу таъ иля ъцфт олду ъащан
232
.
Гапыдан эирди тез кешикчи яскяр:
Нечин гяфлят етмиш уъа Искяндяр?
Будур, Чин хаганы гошунла эялир,
Айаьы алтында йер, эюй титряйир.
Гайнашан ордусу дцнйа долдурур,
Эюйляря сяс салмыш тябил вя шейпур.
О гядяр фил вар ки, инъинир йоллар,
Эцняшя, айа баш галдырмыш губар.
О гядяр гошун вар, чыхмыш щесабдан,
Щеч бир кяс эюрмямиш о гядяр инсан.
Ордусу дашыйыр щяр чешид йараг,
Поладдан дяниздир, щяр дальасы даь.
Хаган да отурмуш гоъаман филя,
Арада ики мил вардыр фасиля.”
Бу щейрятли ишдян тутунъа хябяр,
Падшащлыг тахтындан енди Искяндяр.
Йол юлчян бир кющлян ата отурду,
Щярб цчцн сазлады мцнтязям орду.
Хаганла дюйцшя тез щазырланды.
Онун пейманыны бир щийля санды.
Ямр етди, тябилляр эурласын кинля,
Дцз гашлар чатылсын дцйцнлц чинля.
Уъа бир даь кими орду чякяряк.
Вурду ох, йай, гылынъ, галхандан бязяк.
Кяшфиййат голуна верди чох йараг,
Дяниздян булуда уъалтды бир даь
Бу ишдян хагана верилди хябяр.
Онунла дюйцшя чыхмыш Искяндяр.
Ордунун гялбиндя ат сцрдц хаган.
Сяс иля баьырды: “Кимдир щюкмцран?
Сюйляйин атыны бу сямтя чяксин,
Цзцнц цзцмдян эизляйир нечин?”
О чинли сясиндян Искяндяр дурду,
Донуну чинляйиб белиня вурду.
Фил йыхан атыны сяйиртди щамам.
Ат салды юндяки филя дурмадан.
Дил ачды. тцркляря ейляди гарьыш:
Фитнясиз анадан бир тцрк доьмамыш.
Чинлидян эюзлямя чин гашдан башга,
Вердийи пеймана чевирир арха.
Ня доьру сюйлямиш кечян гоъалар:
Чинлидян умулмаз вяфа, етибар.”
Щамы дарэюзлцйя бяслямиш ряьбят,
Башганын эюзцндя эюрцрляр вцсят.
Яввялъя сцлщ цчцн нийя сюз вердин?
Сонра дцшмянликдя ня файда эюрдцн?
Пейманым, гялбим бир, тутмушам бир йол,
Сюзцм аз, доьрулуг, сядагят бол-бол.
Демяк ки, сизлярдя мящяббят киндир,
Чиндяки тцрклярин гялби чин-чиндир.
Бу чинли тцрклярдя олсайды вяфа
Донунун чининдя йашарды дцнйа.
Гялбими баьладын юз пейманына,
Ей дюнцк, инди сяс вурурсан мана.
Поладдан бир даьа дюнся вцъудун,
Йяъуъдан, Мяъуъдан олса да ордун,
Искяндяр, Искяндяр сяддитяк, инан,
Тярпянмяз о полад язян Йяъуъдан.
Тураъын яъяли чатдыьы заман
Шащин овлаьына гонар щавадан.
Чяйирткя ал ганад ачынъа, ялбят,
Ал ганла веряъяк сярчяйя бир хятт.
Таъыны аларам дикбашлыг етсян,
Сучундан кечярям достлуьу эцдсян.
Тинятим йаралар, щям дя саьалдар,
Арытяк щям балым, щям дя ийням вар.”
Деди Чин хаганы: “Мян, ей шящрийар,
Сюзцмдян дюнмядим, мющкямдир илгар.
Сяня дост демишям, достам щяр заман,
Сюзцмдя доьруйам, мющкямдир пейман.
Щюкмцня баш яйдим, артыг дюнмярям,
Вердийим ящдимдя сабитгядямям.
Йанына онунчун эялмишям, инан,
Мангалын ятр алсын мяним удумдан.
Билясян мяндя дя вар гцввят, щцняр,
Улдузлар эюйцня чякярям яскяр.
О гядяр щцнярсиз дейилям ки, мян
Йенмядян гайыдам щяр бир дюйцшдян,
Эюрцрсян, даь кими вар мятин ордум,
Ъошгун бир дяниздян беля йох горхум.
Йалныз арха дуран тале вар сяндя,
Йер сяня кюлядир, эюй сяня бяндя.
Кин, инад эюстярян бир бяхтийара,
Чякир юз башыны аьаъда дара.
Сянин архандадыр бу эюй, бу дювран,
Дювранла дюйцшмяк олурму асан?”
Енди фил белиндян, дурду фил кими,
Чаьлады Фирона доьру Нил кими.
Искяндяр эюрдц ки, цзр иля хаган
Она цз чевирмиш, эялир щярасан.
Юнцня ат чякди, мисли йох Чиндя,