573
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Бялинас дил ачды она щюрмятля:
“
Итаят едярям бюйцк миннятля,
Мян еля бир тилсим гурум бу йердя,
Дастанлара дцшцб галсын диллярдя.
Тилсими щяр гадын эюрдцйц заман.
Цз-эюзцнц юртцб кечяр йанындан.
Бу шяртля: падишащ галсын мянимля,
Истядийим шейи эятирсян яля.”
Эярякли шейляри йахшы-йамандан,
Эцъ иля, гызылла тапды щюкмцран.
Бялинас эцвянди бяхтийарлыьа,
Тядбирля башлады сяняткарлыьа.
Гара дашдан гурду эюзял назянин,
Дикялтди бир йени айинли эялин.
Аь мярмяр чадрасы щейкял дашында,
Сямян йарпаьыйды бидмишк башында.
Щяр гадын кечиркян эюрдцйц заман
Утаныб цзцнц эизляди ондан.
Цзцнц, эюзцнц юртдц щяр эюйчяк,
Утаныб цзцня чякди бцрцнъяк.
О эцн ки, чаршаблы щейкял гурулду.
Гыпчаьа цз юртмяк бир адят олду.
Сяняткар кишидян сорду Искяндяр:
“
Ня цчцн бу халга даш етди ясяр,
Етмяди вердийим ямря итаят,
Бу ъансыз Щейкялдян алдылар ибрят?”
Бяхтийар билиъи деди: “Щюкмцран,
Гыпчаьын цряйи гатыдыр дашдан!
Бу эцмцшбядянляр дашцряклидир
Дашцряклиляри онунчун севир.
Щяр бири еля ки, даша йан алыр
Гаты црякляри ондан йумшалыр.
Цз-эюзц бярк дашдан йаранмыш дилбяр
Утаныб, цзцнц йадлардан юртяр.
Бизя дя эярякдир беля бир юртцк,
Ярляря щюрмятдир, йадлара юрцк.
Бир дя ки, эюйляря аид бир сирр вар.
Етмярям о эизлин сирри ашикар.”
О тилсим кюк салды дурдуьу йердя,
Цзляря олду бир исмятли пярдя.
Тилсимли о щейкял йеня уъалыр,
Учмамыш, о чюлдя инди дя галыр.
Чевряси охлардан дюнмцш ормана,
Чай бойунъа битян ота, тикана.
Ятякдя гарталлар салан охлардан
Даща чох эюрцнцр гартал вя тярлан.
О йердян кечяркян даим гыпчаглар,
Пир дейиб, башыны сяъдяйя гойар.
Щяр атлы, пийада о йолдан эедир,
Щейкяля пир дейя, пярястиш едир.
Атыны сцряркян даша, пир дейя,
Едир охлуьундан бир ох щядиййя.
Чобанлар сцрцйля кечяркян ордан
Веряр о щейкяля бир гойун гурбан.
Гарталлар уъадан едяркян пярваз
Гойундан о йердя бир тцк дя гоймаз.
Горхараг, о полад пянъя гарталдан
Щейкялин сямтиня эялмяз бир инсан.
Бах, билиъи неъя бир щейкял гурду,
О сяням эащ ачды, эащ дцйцн вурду.
ИСКЯНДЯРИН РУС ЮЛКЯСИНЯ
ЧАТМАСЫ ВЯ МЦЩАРИБЯСИ
Саги, дур, юртцлц бакиряни сян
Мяня вер, горхурса яря эетмякдян.
Ялими йуйум щяр кирдян, мурдардан,
Тямиз олмалыдыр бикря ял вуран!
Йенидян бу бцлбцл эирмишдир баьа,
Бу пяри йан алмыш ишыг - чыраьа.
Фикримя ъан верир бу пяриъамал,
Пярийя дюндярмиш мяни бир хяйал.
Бу гара Ящримян мядяниндян мян
Бир эювщяр алым ки, чырагдан рювшян.
Минляръя ешг олсун, зякалы ярляр
Зцлмятдян чыхарыр ишыглы эювщяр.
Кечмиши эюзялъя билиб таныйан
Тарихдян нягл едир беля бир дастан:
Рум сяняткарына шащ верди фярман,
Тядбирляр тюкяряк мум алсын дашдан.
О тяляб едилян уьурлу щейкял
Фирузя нахшытяк бязянди эюзял.
Щейкяля вурмушду еля бир бязяк,
Тцрклярин нягшиня баьлады ипяк.
Щейкяли дикялтди мащир сяняткар,
Юнцндян шювкятля кечди щюкмцдар.
Кечиркян сачырды, ъяващир, дювлят,
Динъялмяк фикрийля чякирди зящмят.
Щяфтядя бир нечя мянзил эедирди,
Мянзилдя щяфтядян чох динъялирди.
Дцшмяня олунъа йахын, ъошду кин,
Яждярляр пянъяни етдиляр кяскин.
Гаршыда эюрцндц эениш бир сащил,
Эеъяйкян о йердя етдиляр мянзил.
О йашыл чямяндя орду, таъидар
Йолун зящмятиндян ращат олдулар.
Улдузтяк бязяди баш ордуэащы,
Эюйляря уъалтды онда дярэащы.
Щяр тяряф байрагла дюндц товуса,
Ордунун аьзыны чевирди руса.
Бу горхулу хябяр чатды руслара:
Яскярля йетишди о румлу Дара,
О гядяр яскяр щеч эялмяз хяйаля,
Даьлар да дайанмаз ется бир щямля,
Зор иэидляри вар гылынъ ойнадан,
Инсаны гыврылмыш илантяк санъан.
Гызмыш бир асландыр кямянд гуранлар,
Филлярин башыны йеря буранлар.