574
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Чинли гуллары вар, щярбя эиринъя
Бир телдян ох атар йцзляр, минляръя.
Искяндяр дейил тяк аъыглы аслан,
Бяладыр дцнйа о ган гусдуран.
Ардынъа даь кими бир орду эялир,
Йер, эюй титряйяряк тозлар йцксялир.
Ики йцз фили вар цстц поладдан,
Торпаьын ъанына салыр щяйяъан.
Чюлляри тутмайыр иэидляр, филляр,
Ордусу ордулар йаран бир яждяр.
Ешитди русларын сярдары Гынтал
Ки, дювран доьурмуш башга бир ящвал,
Йедди рус сойундан тярпятди орду
246
,
Щяр гювмя уйан бир йарашыг вурду.
Бяртасдан, Аландан, Хязрандан щядсиз
Санасан сел кими ахды даь, дяниз.
Исудан Гыпчаьын чюлцня гядяр
Щяр йери долдурду ох, эейим, хянъяр.
Щесаба эялмяйян гядяр яскяр вар,
Сайындан аъизди бюйцк щесабдар.
Гаршыда оланы сайды бир билян,
Зийадя эюрцндц доггуз йцз миндян.
Руса ики аьаъ галдыьы заман,
Атлардан еняряк тутдулар мякан.
Рус Гынтал сюйляди: “Мярдляри йенян
Дюйцшдя горхармы гыздан, эялиндян?
Щеч зящмят эюрмямиш беля бир яскяр,
Хязиня карваны, цстц зяр, зивяр.
Беля бир намуслу назлы утанъаг
Русларла дюйцшдя тутармы айаг?
Ъилову, йящяри гызылдыр, эювщяр,
Саф бцллур тябягляр, йагут гядящляр.
Ишляри ичмякдир, кефдир щяр заман,
Бир кяря кечмямиш щярбин йанындан.
Эеъяляр алыр хош гохудан фярящ,
Эцндцзляр ичкийля галдырыр гядящ.
Биз руслар ъийяри йейярик бол-бол.
Гызлара йарашыр бу шяраб, ноьул.
Румлулар, чинлиляр дюйцшя эирмяз,
Эейиняр гырмызы диба, сары хяз.
Щагг бизи немятля етмиш сяряфраз,
Щагг верян бяхшишин юнц алынмаз.
Йухуда эюрсяйдим бу гянимяти
Ахарды аьзымын дадлы шярбяти.
Бир дейил, щядсиздир таълар, бязякляр,
Дяниздя тапмарыг бу гядяр эювщяр.
Бу зянэин дювляти кечирсяк яля
Бцтцн юлкяляря дцшяр вялвяля.
Падшащлыг едяряк дцнйаны алаг,
Ясрляр бойунъа таъидар олаг.”
Атыны ойнатды даьын башына,
Бир нечя няфяр дя гошулду она.
Ялийля узаьы эюстярди: “Бахын,
Щуриляр дцнйайа етмишдир ахын!
Дярэащы бцсбцтцн эювщяр, хязиня,
Инъиляр сачылмыш силащ йериня.
Йящярляр бцсбцтцн йагутла долу,
Инъидир, эювщярдир атларын чулу.
Улдузлу кцлащлар уъалмыш эюйя,
Узун дон аз галыр айаьа дяйя.
Тирмяляр, ипякляр, фяршляр, халчалар,
Ня ялдя низя, вя охлугда ох вар.
Халхалы гызылдан тахмыш айаьа,
Зцлфцнцн уъуну бурмуш гулаьа.
Щамысы шащаня зинятля долу,
Йох эедян айаьы, йох эцълц голу.
Бу ялсиз, айагсыз няфярляр нейляр?
Искяндяр бунларла ордуму йеняр?
Онлара бир ийня батырсан, бишякк,
Аьызлар ачылар бир пянъярятяк,
Тарихля, тягвимля щярбя эедирляр,
Щясабда бир айы тяхир едирляр
247
.
Бу орду ян гызьын дюйцшдя бир аз
Язилмиш кясякдян тоз да гопармаз.
Бирликдя щцъума кечсяк цз-цзя,
Бу орду дайанмаз бир щямлямизя.”
Зящмятля кечинян садялювщ руслар
Щийляйя алданыб дедиляр: “Сярдар!
Ня гядяр ки, ъан вар - ямриндя варыг,
Бу ящдя, пеймана баш, ъан гойарыг.
Щяр ишдя, щцнярдя оларыг нящянэ,
Гоймарыг галсын бу эцлшяндян бир рянэ.
Бир басгын едярик азьын дцшмана
Низямиз дашлары бойар ал гана.
Низядян гылынъа ял атан заман
Башыны кечиряр кямяндя дцшман.”
Рус орду гялбини бир оъаг эюрдц,
Эцъцндян даьлары йупйумшаг эюрдц.
Дюндц ордуэаща диляйи зяфяр,
Гылынъдан пас силди, гялбиндян кядяр.
О бири тяряфдян шащ да отурду,
Башчы иэидлярля бир мяълис гурду.
Падшащы иэидляр алмыш ортайа,
Бянзярди дюрд йаны улдузлу айа.
Гядяр хан Хятадан, Гур хан Хцтяндян,
Дябис Мядайиндян, Вялид Йямяндян,
Дявалы Абхаздан, Щинди дя Рейдян,
Губад Истяхрдян, Нясяби Кейдян,
Эиланлы Зяривянд Мазандарандан,
Хавяр юлкясиндян Нийал пящляван,
Сипянд Хорасандан, Фум да Ирагдан,
Бяришад Ярмяндян, бу иттифагдан,
Румдан, Яфрянъядян, Мисирдян, Шамдан
Щесаба эялмяйян бир чох пящляван.
Падишащ онлары гуртарды гямдян,
Цмидляр вермякля етди гялби шян.
Деди: “Дцшмянимиз дава эюрмямиш,
Асланла дюйцшя етмямиш вярдиш.