581
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Йцйяни йелъилов ата бурахды.
Даь кими щяр сямтя дцшцрдц эюзц,
Йцзц йара алыр, юлцрдц йцзц,
Искяндяр щейрятля юйдц иэиди:
“
Бу гола, гылынъа ешг олсун!” деди.
Щцнярля дюйцшцр, дцшмяйир дара,
Алов йаьдырырды о тиканлара.
Мцшк, янбяр сяпинъя йеря гаранлыг
О иэид мейдандан гайытды артыг.
Эцняши юртцнъя даьларын гашы,
Йухуйа эедяркян эцндцзцн башы,
Гара яждащатяк гаранлыг эеъя
Башыны балыгдан айа чякинъя.
Зцлмятляр йолчунун йолуну тутду,
О гара яждаща айы да удду.
Атлы ял чякмяди чалыб чапмагдан,
Ращатлыгчын дюндц эери пящляван.
Гаранлыг ичиндя олду тез нящан,
Олмады ону бир эюрян, таныйан.
Искяндяр о атлы, гочаг иэиди
Бир аслан црякли аслан зянн етди.
Дейирди: “Доьрудан бу яр оьлу яр
Дюйцшдя мярдликля эюстярди щцняр.
Эюрсяйдим цзцнц, иэидлийиня
Верярдим йцз башы баьлы хязиня.
Бир бяла кясилди бу дцшмян халга,
Мяня юз голумтяк олду бир арха.
Ъошьун бир асланды, дейилди инсан,
О иэид аслана ешг олсун щяр ан!”
Фирузя рянэли таь ертяси эцнц
Даь-дашдан уъалтды йагут эцзэцнц.
Аланлы бир атлы дюндц аслана,
Гара яждащатяк эирди мейдана.
Ялиндя йетмиш зор иэидин эцрзц,
Кюкцндян айырыр гоъа Ялбцрзц.
Мярд кими долашыб башлар йарырды,
Фяляйин гялбиндян тоз гопарырды.
Иран, Рум вя Чинин иэидляриндян
Чох киши юлдцрдц о няр дюйцшкян.
Йеня о рус гыран адлы пящляван,
Ат чапды мейдана о гызмыш аслан.
Йайына хам эюндян бир эириш вурду,
Ох алды ялиня, йайыны гурду.
Йай тутан голунун эцъцйля охдан
Аланлы пящляван тяслим етди ъан.
Санки бир мякикдир щинд гамышындан,
Ичиндян ох дяйиб кечмиш бир заман.
Бир пишик эюзлц рус алнында гырыш,
Аъыьы аслантяк гашына йыьмыш.
Дюйцшдя танышды она щяр йараг,
Зирещя йцз йердян вурмушду йамаг.
Дурду щям гылынъ, щям ат ойнатмаьа.
Полада батмышды башдан-айаьа.
Мейданда дюйцшц санырды асан,
Атыны йцкляди щяр бир силащдан.
Цряйи дашдан да мющкямди, ялбят,
Билмяди дюйцшдя вар неъя дящшят.
Силаща тякликдя алышмышды бу,
Дцшмян гылынъындан дуймамыш горху.
Яждаща црякли салынъа няфяс,
Аъиз бир ов эюрдц, чыхармады сяс.
Эюрдц ки, цстцндя чох йараьы вар,
Юзцндян, атындан хошдур чул, палтар.
Башыны гылынъла ойнатды йердя,
Чулундан цзцня чякди бир пярдя.
Башга рус кин иля ат ойнатдыгъа,
Торпаьа сярилди гылынъ атдыгъа.
Башга рус йанашды кяскин полада,
Онлара дяйяндян дяйди буна да.
Йайындан шыьыйан щяр кяскин охдан
Йан верди йеря бир иэид пящляван.
О атлы гящряман дцз он ох атды,
Он иэид гящряман торпагда йатды.
Йеня дя эюрцнмяз олду эюзляря,
Гайытды иэидляр отуран йеря.
Нечя эцн о иэид щярбя йанашды,
Юртцлц чыхараг, ачыг савашды.
Галмады кимсядя ъясарят, щцняр,
Дюйцшдя онунла дурсун бярабяр.
Ъан, гылынъ горхусу чатды бир йеря,
Аз галды даьылсын онлар чюлляря.
Намуса далараг етдиляр сябир,
Щийляйя уйараг тюкдцляр тядбир.
Бир эцн бу гоъа чярх дювран едяркян,
Бир эювщяр чыхарды гыр дянизиндян.
Мейдан бязяняряк сяфляр дцзялди,
Щяр йандан бир иэид няряси эялди.
Эурлады чанлар рус ордуэащындан,
Галхды гышгырыглар эюйя щяр йандан.
Мяркяздя руслар да орду чякяряк
Сяфляри бязяди эюзял эялинтяк.
Атылды бир кющня кцрклц дюйцшкян,
Санки бир нящянэдир чыхды дяниздян.
Пийада, бир парча даьды эювдяси,
Беш йцз атлыдан да чохду щярбяси.
Гоъаман, гцввятли пянъяси варды,
Алмазы сыхсайды тез йумшалдарды.
Див кими ган ийи дуймуш, ганичян,
Фырланмыш ъящянням дящлизляриндян.
Айаьында онун бойуна уйар
Щям галын, щям узун бир зянъири вар.
Санасан кцкрямиш вящши бир аслан,
Кяскин сяс-кцй иля долмушду мейдан.
О эцълц айаьы щяр йеря вурур,
Зярбиндян ачылыр дярин бир чухур.
Дямирдян яйрибаш топпузу варды,
Даьларын башыны даьа дайарды.
Щяр йана ъумду бу дямир топпузла,