587
ИСKЯНДЯРНАМЯ
О диви фил кими торпаьа атды.
Талейин чякинъя сяни зяфяря,
О эцъдян уъалды башым эюйляря.
Эюрдцм ки, див чякир гыврымлы бяндин,
Бяланы юзцня чякир кямяндин.
Саь гылынъа йеня о мцдщиш яждяр,
Гыврылдым, гялбими сыхды бир кядяр.
Лакин кямяндиня бу див дцшяркян
Эцл кими ачылдым, гуртулдум гямдян.
Русларын дярдлянди шян кюнцлляри,
Хейритяк саралды гызыл эцлляри.
О эеъя вящшиляр башларкян ишя,
Щяр йолдан кечяни салды тяшвишя.
Кяндирля баьланды ялим, айаьым,
Гаранлыг йер олду мяним отаьым.
Ащянэи, сющбяти хоша эялмяйян,
Мяня бир ордуйду гаровул чякян.
Эеъядян бир гядяр кечдийи заман
Гарышыг бир сяс-кцй гопду байырдан.
Ичяри бир булуд эирди гапгара,
Эюйдян даш йаьдырды гаровуллара.
Рягибляр о эеъя чякиркян кешик
Горхудан щяр бири арады дешик...
Щей башды, гопарыб чырпырды даша,
Йаинки вурарды башга бир баша.
Бядяндян о гядяр гопармышды баш.
Башлардан гурмушду уъа бир даь, даш.
Йеримдян гуш кими галдырды щаман,
Ачды зянъирляри ял-айаьымдан.
Тахтынын йанында гойулдум йеря.
Башымы галдырды йердян эюйляря.
Зинданда дустагдым бир хязинятяк,
Бу эцндян эярякдир шян щяйат сцрмяк.
Бязякля эюзялдир гадын айаьы,
Гадына йарашмаз зиндан отаьы.
Бах, беля дцшцнцр ъошьун цряйим,
Йухумда эюрцнцр бу шян диляйим.”
Пяри гыз щалыны шаща сюйляркян
Падишащ эцл кими ачылды бирдян.
Бир юпцш алды о эцл додаьындан.
Гул кими сюйляди она щюкмцран:
Ей тозсуз, шян чичяк, ей эюзял дилбяр!
Танры севэисиня бцрцнмцш пейкяр!
Ешгиня язм етдим сяни эюряли,
Ей мяълис бязяйи, мейдан эюзяли!
Мейданда сяни бир ъан алан эюрдцм,
Црякли, эцълц бир пящляван эюрдцм.
Сясин дя эюзялдир сянин юзцнтяк,
Бу ики щцнярдя тяк йарандын, тяк!
Галх, мяням щярифин, чал, ей ъанлы саз.
Кюнлцмц сазынла шянляндир бир аз!”
Сазыны зювг иля чалды о пяри,
Мизрабла ойнатды инъя телляри.
Ян йени бир мащны башлады шян-шян.
Охуду пящляван няьмяляриндян:
Падшащым, сярвярим, таъым, шювкятим!
Ей аьыл мядяни, аьыл дювлятим!
Эянъ башын олсун щяр тющмятдян узаг,
Саф гялбин эюрцнсцн чешмядян парлаг.
Талейин эянъ олсун, фикрин бяхтийар,
Дцнйаны фятщ едян эцълц таъидар!
Вцъудун динълийя язм етсин сянин,
Пак олсун чиркабдан, кирдян ятяйин!
Щяр йеря цз тутсан йахшы-йамандан,
Архан аьлын олсун, кюмяк йарадан!
Еля ол, улдузун камынъа дюнсцн,
Адына баш яйсин дцнйа бцсбцтцн!”
Сонра юз сиррини ачмаьа дурду,
Сазында она бир ишаря вурду:
Ян эюзял бир аьаъ эирди бир баьа,
Чющряси дюндц бир ишыг - чыраьа.
Бостанда ачмамыш гюнчя бир чичяк,
Чямяндя йухулу нярэизтяк гяшянэ.
Гядящля ал мейдир, кимся ичмямиш,
Тязя бир инъидир, яля кечмямиш.
Умарды шикардан дюняр таъидар,
О гюнчя чичяйи едяр бяхтийар.
Аь бащар гырмызы, тязя эцл дяряр,
Эащ бидмцшк, эащ гызыл бир лаля эюряр.
Эирмяйя шащ фцрсят тапмады баьа,
Бир нязяр салмады ишыг - чыраьа.
Ащ, нечин беля эцл, беля шян бащар
Эцлмясин, солдурсун ону хязанлар?
Горхурам, бу хязан эирся бу баьа,
Беля бир бащары сярсин торпаьа!”
Йар сяси дуйунъа о поладбядян
Бир ашиг наляси гопду гялбиндян.
Чальысы, хош сяси едяркян ясяр,
Онун эцл цзцндян верирди хябяр:
Гызыл цз, инъя сюз, ня дилбярдир бу?
Щарамын олмасын беля аризу!”
Нцктяни дуйунъа шанлы дюйцшкян
Олду о истякдян диляк истяйян.
Дцшмяни йенмяйи алды нязяря,
Истякдян ял чякди, сыьынды сября.
Мей тяляб етмяйи мцнасиб эюрдц.
Мянзиля бунунла азыг эютцрдц.
Гядящи мей иля долдурду йеня,
Ичди о эцлцзлц гызын ешгиня.
Бир ъам да хош ичим йагутла силя,
Ич” дейя, верди о додаьы эцля.
Гядящи додаьа эютцрдц мяляк.
Юпяряк гайтарды, алды юпяряк.
Бир яли гядящдя дилбяр эюряли,
Зцлфцйля ойнарды о бири яли.
Эащ юпцш вурарды ъам додаьына,
Эащ дишляк о эцлцн хам додаьына.
Няшяли мяълис ки, кядярдян бошдур,