596
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Чох гулагбурмасы эюрмцш дюврандан.
Цряйим чох йанды гоъа атама,
Ямря итаяти унутдум тамам.
Юзцмля эизлинъя эятирдим ону,
Пис эятирдимся, пис олмады сону.
Дцнян йол щаггында олан сюзляри
Атама ачмагдан дурмадым эери.
Онун тялимини динлядим бир ан,
Сюйлянян тядбири юйряндим ондан.”
Чох инъя бир нцктя сюйляди, дейя,
Шащ онун сюзцндян уъалды эюйя:
Билянляр падшащы олса да йеня,
Бу эянъляр мющтаъдыр гоъа фикриня.
Эянъ будагларыйла ойнарса габаг,
Башыны уъалдар бир кющня будаг.
Биликдя биринъи олса ъаванлар,
Гоъалар фикриня ещтийаъы вар”.
Дцнйа падшащы сющбятдя икян
Гапыдан див эювдя о вящши бирдян
Ичяри эиринъя йанашды мяьрур,
Падшаща эюстярди бир шяля самур.
Щяр бири парлаг бир гундуздан артыг,
Бир-бириндян алыр бязяк, йарашыг.
Малына хиридар чыхды щюкмцран,
Йеня бирдян-биря йох олду ордан.
Гаранлыг ичиндя йох олду вящши,
Падшащы щейрятя салды бу иши.
Ишыглыг эюстярди, фикри ешитди,
Зцлмятя эетмяйя падшащ ямр етди.
Ямр етди: “Йелайаг бир боьаз мадйан
Алсынлар, о щейван доьдуьу заман,
Кишинин сюзцня тамам уйараг,
Алынсын, кясилсин о кюрпя дайлаг”.
Падишащын фярманы щяйата кечди,
О ишыг чешмяйя доьру йол сечди.
ИСКЯНДЯРИН ЗЦЛМЯТЯ ЭЕТМЯСИ
Саги, бу зцлмата бянзяр торпаьы
Арашдыр, вер мяня щяйат булаьы!
О парлаг су иля мяня сал-нязяр,
Бу щяйатдан даща ъанлы щяйат вер!
Бу бащар фяслиндя йени вя кющня
Тарихдян башларам эюзял тяраня.
Рявайят ейлямиш сынаглы дещган:
Йазын илк эеъяси улу щюкмцран
Зцлмата эетмяйя язм етди артыг,
Фикри тяскин едяр щяр бир гаранлыг.
Эцняши гыфыла вурунъа эюйляр,
Гаранлыг ичиндя доьар мин эювщяр.
Бу щяйат суйунда ким ется мяскян,
Эярякдир бир пярдя чяксин юнцндян.
Чимянляр бу дуру, саф чешмялярдя
Эярякдир цзцня чяксин бир пярдя.
Искяндяр зцлмата едяркян сяфяр,
Сюйляди: “Артыгдыр бу мцщцм шейляр!”
Ъилову бурахды “зцлмат” дейяряк,
Яждяр гуйруьунда эизлянди Айтяк
259
Сюйляди о заман бюйцк Искяндяр,
Она рящбяр олсун Хызыр пейьямбяр.
Аты Хызра верди бюйцк таъидар,
Билирди онда бир аслан гялби вар.
Верди ки, бу йолда сяйиртсин ону,
Онунла тапсын бу щяйат суйуну,
Чухурлар парладан бир эювщяр верди,
Чешмяляр арайан бир рящбяр верди.
Деди ки: “Бу йолун щяр тяряфиня
Щягиги бир рящбяр юзцнсян йеня!
Ъилову щяр йана истярсян бурах,
Ач аьыл эюзцнц, айыг ол анъаг!
О чешмя ня йердя олса ашикар,
Алдатмаз сяни бу эювщяр, парылдар.
Уьурла ич щаман уьурлу судан,
Мяня дя эюстяр ки, йейясян ещсан*.
Эюй эярдишли Хызыр щаман фярманла
Ащянэи позмадан цз гойду йола.
Ордудан айрылды, иряли эетди,
Щяр йана щиммятля бир нязяр етди.
Су цчцн доланды бцтцн буъаьы,
Чатмады суйа о сусуз додаьы.
Ялиндя парлады парлайан эювщяр,
Тапылды нящайят аранан эювщяр.
Эцмцш рянэли чешмя ахырды шян-шян
Сцзцлян эцмцштяк даш эюбяйиндян.
Бу чешмя тярифдян узагды, узаг.
Бир нур чешмясийди бу гайнар булаг.
Бир улдуз ня сайаг олурса сящяр,
О парлаг чешмя дя олур о тящяр.
Щяля бядр олмадан нура долса ай,
Еляйди бир аз да бюйцк олса ай.
Гайнайыр, дурмайыр юз мянзилиндя,
Санки бир ъивядир ифлиъ ялиндя.
О гядяр парлагдыр бу лятиф ъювщяр,
Дцнйада йох она бянзяйян эювщяр.
Йох башга эювщярдя бу нур, бу эцняш,
Она щям су демяк олур, щям атяш.
Хызр щяйат суйуну тапынъа артыг.
Щяр ики эюзцня долду бир ишыг.
Ашаьы еняряк дярщал сойунду,
Дойунъа щям чимди, щям дя йуйунду.
Дойунъа ичди о щяйат суйундан,
Ябяди щяйата чатды арайан.
Атына ичирди, чимдирди ону,
Тюкдц аь гядящя щяйат суйуну.
Атынын йанында отурду бир ан,
Эюз эютцрмяз олду о айдын судан.
Истяди эялинъя йолдан Искяндяр,
Десин: “Щяйат суйу будур, гыл нязяр!”
Бир даща чешмяйя эюз эяздиряркян.
Дирилик чешмяси йох олду эюздян.