597
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Дярщал бу иш олду Хызр цчцн мялум.
Искяндяр о судан галаъаг мящрум.
Горхмады, утанды о Искяндярдян,
Хызр да су кими итди эюзлярдян.
Сюйлянян сюзляри румлу равиляр
Башга бир шякилдя рявайят едяр:
Бу йолда Илйасла Хызыр йолдашды.
Чешмяйя эедяркян достлар йанашды.
Эюрцшдц щяр ики севимли рящбяр,
Чешмяйя чатынъа атдан ендиляр.
О булаг башында ачдылар сцфря,
Булаг башы верир дад йемякляря.
Сцфрядя чюрякдян ятир галхарды,
Дузланмыш гупгуру бир балыг варды.
Бириси яйилди су ичсин дейя,
Ялиндян о балыг дцшдц чешмяйя.
Ъумду о фирузя рянэли булаьа,
Ял атмаг истяди цзян балыьа.
Тутунъа эюрдц ки, диридир балыг,
Уьурлу бир фала севинди артыг.
Билди ки, ъан верян бу парлаг булаг
Аранан дирилик суйудур анъаг.
Щяйат чешмясиндян ичди дойдугъа.
Бир щяйат газанды дцнйа дурдугъа.
Достуна тез хябяр верди бу заман.
Ичди бу ябяди щяйат суйундан.
Тяяъъцб етмя о эцмцш булаьа,
Йенидян ъан верди юлц булаьа.
Тяяъъцб бундадыр: бир юлц балыг
Дирилик суйуна йол ачды артыг.
Бу гуру балыгдан, щяйат суйундан
Ярябляр нягл едир башга бир дастан:
Башга бир йердяймиш щяйат чешмяси,
Йол азмыш мяъусун, Румун дястяси.
Тутаг ки, зцлматда щяйат суйу вар,
Йол ачан ичмязся кимдир эцнащкар?
Хызр, Илйас кам алды щяйат суйундан,
Анъаг вермядиляр юзэяйя нишан.
Бири кам алараг дюндц сящрайа,
Бири дя ичяряк ъумду дярйайа.
Дянляри бир судан ичиб бой атды,
Анъаг ону ики дяйирман дартды.
Чешмяни кечирмяк фикрийля яля
Искяндяр ат чапды мин зящмят иля.
Дирилик верян бир чешмя диляркян,
Чешмядян эюйярди сулу бир чямян.
Чешмяни араркян гырх эцн ат салды,
Ону тапмайараг кюлэядя галды.
Атяшми дцшмцшдц шащ цряйиня,
Уймушду чешмянин хош ащянэиня.
Чешмядян кюлэя йох, эцмцш нур чыхар,
Анъаг чох аз олур кюлэясиз сулар.
Чешмяйя лазымса онун кюлэяси,
Нечин кюлэясиздир эцняш чешмяси?
Ичмяли олурса чешмя эцняшдян,
Кюлэядя галмышдыр о чешмя нядян?
Чешмядя кюлэялик йахшыдыр тоздан,
Бунда сяринлик вар, онда щяйяъан.
Шащ о кюлэяликдя тапмады чара,
Эцндцзц олмушдур кюлэядян гара.
Ябяди щяйата цмид бясляркян,
Инди ъан гайьысы чякир щяр йетян.
Падшащын цмиди сюндцйц заман
Гайытмаг истяди эялдийи йолдан.
Дцшцндц, ня тядбир елясин бары,
Гаранлыг кюлэядян чыхсын дишары.
О йолда гаршыйа чыхды бир мяляк,
Падшащын ялиня о ял чякяряк,
Деди: “Бу дцнйаны кечирдин яля,
Беля чий хцлйадан доймадын щяля?”
Овъуна бурахды пул гядяр бир даш,
Деди: “Тут бу дашы ъанындан да баш!
Бу дашлыг дцнйада чалыш, тюк тядбир,
Бу аьырлыгда даш ялиня кечир!
Гялбиндя минлярля олса да диляк,
Бу дашын тайыйла дойарсан, бишякк..”
О дашы Искяндяр алды мялякдян,
Эюзцндя йох олду она даш верян.
О зцлмят ичиндя чапды Искяндяр,
Эюзцндя бир зцлмят, кюнцлдя кядяр.
Бир щатиф сяслянди она гейбдян:
“
Гисмяти щяр кяся йазыдыр верян!
Искяндяр зцлмятя доьру ат чапар,
Хызр ися чешмяни ишыгда тапар.
Араркян тапмады чешмя Искяндяр,
Хызра гисмят олду, эюрдц чох сямяр.
Йцзц щалва цчцн йандырар оъаг,
Щалва ширин ейляр бир аьзы анъаг.”
Башга бир сяс эялди ки: “Ей ящли-Рум!
Бу эюзял юлкядя вар парлайан гум.
Пешиман олаъаг ону эютцрян,
Дизиня вураъаг щеч эютцрмяйян.”
Кечиркян парлайан гумдан щяр няфяр
Эютцрдц бяхтиня эюря бир гядяр.
О йердя шащ эюрдц чох щикмят, чох раз
Ки, ондан бирини сюйлямяк олмаз!
Исрафилдян, Сурдан бир бящс ачараг,
Демядим, мягсяддян дцшмяйим узаг,
Ачмыш бу мядяни башга бир шаир
260
,
Йенидян бир ясас гурмаг чятиндир.
Яли чатмайынъа щяйат суйуна,
Гайытды шащ ишыг чешмя йолуна.
Искяндяр ордуйа веринъя фярман,
Ишыьа дюндцляр зцлмят йолундан.
О йени ъыьырла эялдийи йолдан
Бялядчи олмушдур о дярдли мадйан.
Гырх эцн йол эетдикдян сонра гаранлыг
Эетдикъя чякилди, эюрцндц ишыг.
Ал эцняш булуддан чыхдыьы заман
Ган-тяря батмышды о сусузлугдан.