598
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Гисмятсиз бир шейя эюстярди щявяс,
Гисмятин дейился чалышма ябяс!
Рузи архасынъа гачмаг ня эяряк!
Сян отур, рузинин юзц эяляъяк.
Бири тохум сяпяр, о бири бичяр,
Бяхтийар одур ки, бу сюзц динляр.
Щяр шейи юзцнчцн якмяк ня йарар?
Дцнйада щесабсыз рузи йейян вар!
Кечянляр зящмятля якдийи баьдан
Эялянляр мейвяни дярмиш щяр заман.
Кечянляр бир чох шей якмишдир бизя
Биз дя якмялийик эянъ няслимизя.
Дцнйа бир тарладыр, диггятля бахсаг,
Щамы бир-бириня ъцтчцдцр анъаг.
ИСКЯНДЯРИН ЗЦЛМЯТДЯН
ЧЫХМАСЫ
Саги, вер цряйя йатымлы мейдян!
Вер ки, мейхош эялир юмцр эянъ икян!
О мейля аьзымы исладым бир ан,
Бяхтими даща эянъ еляйим ондан.
Ойаныг талейи олунъа рящбяр,
Зцлмятдян дишары чыхды Искяндяр.
Чох эюзял рящбярлик ейляди мадйан,
Бир аз да азмады эетдийи йолдан.
Илк эцндя кечдийи зцлмят хяттиня
Пярэартяк йенидян гайытды йеня.
Падшаща талейи еляди кюмяк,
Ишыглы дцнйайа чыхды севинъяк.
Ъилову парлатды орду сямтиня,
Анъаг чатмамышды юз диляйиня.
Бу ишдян цряйи сынмады анъаг,
Рузини гисмятля мцмкцндцр тапмаг.
Щейван тапмадыса, кядяр йох бунда,
Щейвантяк юлмяди щейван йолунда
261
.
Дарылма сяня цз вердикдя кядяр,
Ондан да бюйцк бир дярддян гыл щязяр!
Щяр эцн бу чюллярдя эязмяк чыл-чылпаг
Йахшыдыр, йа дяниз дибиня батмаг?
Доьрудур, аьрыдан щяр баш инъиняр,
Инъимяз гылынъ, эцрз йарасы гядяр.
Дцнйада щяр ишдян чятин бир иш вар,
Цряйи мющкямя олур зяфяр йар.
Гумлугдан алдыьы шейляри орду
Тющфядир дейяряк гаршыйа гойду.
Дашларын щамысы гырмызы йагут,
Эюзляря нур верир, црякляря гут.
Дашдан аз эютцрян дцшмцшдц дярдя,
Щеч эютцрмяйянляр ащда, кядярдя.
Пешиман олмушду аз эютцрянляр,
Одлара йанырды эютцрмяйянляр.
Шащ олду ики эцн сяфярдян арам,
Йухудан, йемякдян алды интигам.
Бир заман падшащын яйилди башы,
Йад етди мяляйин вердийи дашы.
Тярязи истяди дашы чякмяйя,
Аьыр даш гойдулар “юлчцдцр” дейя.
Батманлардан кечди о бир мисгал даш,
Ня гядяр даш гойду мисгал чыхды баш.
Йцз киши бир гапан чякди о дцзя,
Эирди даш бир эюзя, дашлар бир эюзя.
Даш аьыр эялирди йцз парча даьа,
Чякянляр дарылды бу аьырлыьа.
Дейирляр узагдан демиш Хызр: “Анъаг
Бу дашын вязнидир бир овуъ торпаг.”
Бир эюзя бир овуъ торпаг тюкдцляр,
Чякинин эюзляри олду бярабяр.
Бу инъя нцктядян билди таъидар:
Торпагдыр, ону бу торпаг дойурар
261
.
Бир эцн шащ хасларла тапараг фцрсят,
Бир мяълис бязяди - санасан ъяннят.
Зяркямяр гуламлар тахтын уъунда,
Гызыл бир аьаътяк эцмцш сцтунда.
Дцнйанын шащлары бир сяф чякяряк
Гаршыда диз чюкмцш щамы кюлэятяк.
Дцнйа ишляриндян ачылды сющбят,
Сюйлянян щяр шивя гялб цчцн ращят.
Щяр бири зцлмятли чешмяни анды,
Сюз сюзц чякяряк, сющбят узанды.
Гаранлыг алтында су варса, нядян.
Ня цчцн тапмайыр арайан, эязян?
Зцлмятдя йох ися беля бир ъаду,
Ня цчцн диллярдя язбярлянмиш бу?
Бу йолда дейилди чох инъя сюзляр,
Ишыгланды башлар, нурланды эюзляр.
Щаман мямлякятин гоъаларындан
Сюйляди: “Бу сирри билсин щюкмцран.
Ъащанэир Искяндяр дцнйа долашды.
Эюй кими дурмадан юлкяляр ашды,
Цмидля арады щяйат суйуну
Ки, горхунъ юлцмдян гуртарсын ону.
Бир шящяр вардыр, бу юлкядя чох шян,
О абад шящярдя тапылмаз юлян.
О шящри уъа бир даь салмыш бяндя,
Шящр ящли о даьда дцшмцш кямяндя.
О даьдан сяс эялир щей заман-заман,
Щейрятя дцшцр щяр ешидян, дуйан.
Орадан бирини адыйла сясляр:
Ей филан, йухары сямтя ет сяфяр!
О сяси, фярманы ешидян адам
Йериндя бир ан да тутмайыр арам.
Сцрятля даьлара дырманыр дярщал.
Эедяндян ня сорсан олур дилсиз, лал.
Даьларын ардында йох олур эюздян,
Йохдур бу щикмяти ачан, юйрянян.
Мягсядин гуртулмаг ися юлцмдян,
Юлцмсцз шящярдя ейляйин мяскян!”
Билиъи сюйляйян сюздян Искяндяр
Сарсылды, цзцнц сарды бир кядяр.