599
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Бу ишчин цряйи вурду риггятля;
Фикри гят етмякчин учду сцрятля.
Ямр етди, ордудан бир нечя киши
О шящря эедяряк, юйрянсин иши.
Галсынлар сюйлянян йердя бир гядяр,
Бу ишдян версинляр доьру бир хябяр.
Онлара тапшырды: “Даьдакы сяся
Йериндян галхмасын сиздян бир кимся!
Лап адла, нишанла чаьырса неъя
Сиз бу сяс-сяданы алмайын веъя.
Ъавабы узатмаг йолуйла бары,
Ачылсын пярдянин эизлин ясрары”.
Нясищят аланлар баш яйди ямря,
Эизлин бир йол иля эирдиляр шящря.
Шящярдя уьурла аты чапдылар,
Ян эюзял бир йердя мянзил тапдылар.
Шящярин щаггында билдиляр хябяр,
Дцз чыхды гоъанын дедийи сюзляр.
Шящярдя биринин адына даьдан
Апачыг сяс эялир щей заман-заман.
Адыны ешидяр-ешитмяз щяр кяс
О даьа чыхмаьа эюстярир щявяс.
О гядяр сябирсиз эедир йолуну,
Гылынъла гайтармаг олмайыр ону.
Эялянляр эюстярди йцз тядбир, щцняр,
Пярдянин сиррини юйрянмядиляр.
Сейр етди доланан фяляк бир заман,
Бир нечя мянзили долашды дювран.
Шащ адамларыйла чярх киня дцшдц,
Бирини апармаг фикриня дцшдц.
Гейбдян эялян сяс, ясрар арайан
Кишидян бирини чаьырды даьдан.
Адыны ешидян дурмады бир ан,
Сяс эялян тяряфя гачды дурмадан.
Эедяни достлары тутду йер-йердян,
Дедиляр: “Тялясмя, дайан, ей эедян!
Бир йолчу сювдалы олмасын эяряк,
Пярдянин сиррини бялкя юйряняк”.
Эедяня о сюзляр етмяйир ясяр,
Баьырыр, дартыныр, гуртулмаг истяр.
Бир сюз дя демяйир йарасын ишя,
Чярх кими чалышыр чыхсын эярдишя.
Эцъ иля гуртулду эедян севинъяк,
Онлардан узашды учан чибинтяк.
Достлары бу ишдян етди чох щейрят,
Эедяндян щяр бири алды бир ибрят.
Биздян ян аьыллы, щям иш баъаран,
Бах, неъя айрылды бир сирр ачмадан!
Аз заман кечинъя бу щадисядян
Ал эцняш парлады, эцлдц чюл, чямян.
О бири йолдаша йетишди нювбят,
О да бу даьларда йох олду хялвят.
Эет-эедя азалды ясрар арайан,
Олмады о щярфи билян бир инсан.
Горхудан шиддятля чырпынды цряк,
Эюйляр дя кимсяйя етмяди кюмяк.
Ясрардан щеч бири тутмады хябяр,
Кядярля падшаща тяряф дюндцляр.
Шикайятляндиляр: “Бир чоху биздян
Даьлара дырманды, олмады дюнян.
Ня даьа чыхаркян бир аз дурарды,
Ня эери дюнмяйя бир цмид варды.
Билмядик пярдядя няйин сясидир,
Щансы бир чаланын шян пярдясидир.
Пярдянин йолуну билмядик, артыг
Чарясиз шящярдян эери гайытдыг.
Биздян дя апарды бир нечя инсан,
Даща сяс эялмяди бир дя о даьдан.
Олунъа онларын йолу даь, эядик,
Биз дя чюл йолуну тутараг эялдик.
Бу чярхин ишляри белядир, беля,
Бири дцшмцш даьа, о бири чюля”.
Сюйлянян ясрары ешитди бир-бир,
Билди. бу йол “эедяр-эялмязя” эедир.
Дюнсяйди о даьа эедянин бири,
О заман эюзялди бу даь сяфяри.
Искяндяр бу ишдян ейляди щейрят:
Юйрянян йох, нядир бу эизли щикмят?”
Билди ки, дырманан о даьа. даша
Дцнйада юмрцнц вурмушдур баша.
Бир мясял чякди ки: “Юляр щяр доьан,
Яъял пянъясиндян ким гуртармыш ъан?”
Бир ов ки, баъармаз овчулар иля,
Мязара эедяр о юз айаьийля.
Йедийи бир охдан щяр овчу тярлан
Дцшяр йер цзцня юз ганадындан.
ИСКЯНДЯРИН
РУМА ГАЙЫТМАСЫ
Ей саги, дайанма, гядящи эятир!
Гядящсиз шянлянмяк мцмкцн дейилдир.
Вер, бир гуртум ичим, эятир кузяни,
Яъял пянъясиндян, эял, гуртар мяни.
Бир кирпик вурунъа бу аъы дювран,
Щяр йердя тюрядир йцз йахшы-йаман.
Биринин башыны баьлайыр йеря,
Бирини галдырыр уъа эюйляря.
Бирини эцнбяддян салыр гуйуйа,
Бирини балыгдан уъалдыр Айа.
263
Щяр анда башлайыр ъанбаз ойуну,
Бу дцнйа бир щечдир, щям щечдир сону.
Дикбашлыг йарамаз, уйушмаг эяряк,
Дикбаш ат щяр заман гырманъ йейяъяк.
Дикбашлыг едярся ян эюзял бир ат
Мисир ешшяйиндян яскикдир гат-гат.
Бу дцнйа дцнйаъа эюрмцшдцр адам,
Цркяряк кимсяйя олмамышдыр рам.
Еля кимсяниндир беля рузиэар,
Анлайан кяслярин ишини анлар.