615
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Щай-кцй чох, щеч бир шей йохдур сцфрядя,
Дюнцб бядянляри гуру ъясядя.
Онларда бир таъир тябияти вар,
Зялитяк ган соруб ляззят аларлар.
Дянизтяк дцшцнъям, дцрртяк сюзлярим,
Лял иля долудур мяним ясярим.
Шащ юзц сяррафдыр, гядрини биляр,
Сюзцмцн рцтбяси гат-гат йцксяляр.
ПАДШАЩЫН ТЯРИФИ
Дейирляр: эюйлярдя бир аь хоруз вар,
О, яршин алтында тутубдур гярар.
Дейирляр: о хоруз банлар щяр сящяр,
Йердяки хорузлар она сяс веряр
61
.
Билин ки, эюйлярин о гушу мяням,
Щяр сящяр ойадар гушлары няьмям.
Шящярин гушлары ютяр щяр сящяр,
Дцнйаны диндирян одур” дейярляр.
Низами, дурма, эял, хязиняни ач,
Бясдир бу Эянъядя галыбсан мющтаъ.
Бир ов вурубсанса, чыхар мейдана
62
,
Бир хязинян варса, эюстяр ъащана!
Беля хязиняни бяхт веряр анъаг,
Хязинян дцнйаны нурландыраъаг.
Вурубсан гызыла шащ сиккясини
63
,
Хцтбя де, вцгарла уъалт сясини.
О, еля шащдыр ки, дюврцндя ня вар,
Онун шющрятийля едяр ифтихар.
Уъадыр, иэиддир щяр щюкмдардан
Мялик Нцсрятяддин, о шанлы султан.
Зякада о, Мосул щюкмраныдыр,
Мярдликдя шащларын Гядярханыдыр.
Шювкятдя, зякада Мащмуд кимидир,
Полад йумшалтмагда Давуд кимидир.
Алмыш фярманыны Мащмудилярдян,
Щясяби, нясяби Давудилярдян
64
.
Мейвяли бащардыр, синясиндя эцл.
Сюз гошур шяниня гумру вя бцлбцл.
Мяълисляр ичиндя тязя бащартяк
Дцрр, дирщям пайлайар о, ятяк-ятяк.
Тцнд шяраб гядящя тюкцлся яэяр,
Лял лаъивярдя шябхун ейляйяр
65
.
Суйа гылынъ вуруб, од сачан заман
Булудлар эцняши горуйар ондан.
Тярланы ов цчцн галхарса, йягин
Тярланы дад чякяр эюйдя фяляйин.
Фязада учарса яэяр цгабы
66
,
Йа Айы овлайар, йа афитабы.
Щаны бу дювранда еля бир инсан,
Оьурлайа билсин бир сифят ондан?
Айын шцасыны ип билян нашы
Оьрунун, ялбят ки, язиляр башы.
Эюл иля сярабы танымайанлар
Йолда сусузлугдан тагятсиз галар.
Айы эюйдя фятир ейляйиб эцман
Чохлары гуйуйа дцшцбляр, инан
67
.
Мяляйя бянзяйяр дивляр кянардан,
Див зцлмятдян тюряр, мялякся нурдан
68
.
Аллащтаныйандыр бизим щюкмдар,
Мещр, вяфа иля долу гялби вар.
Тяк мяни салмайыб мцшкцля бу иш,
Ким она лайигли мядщиййя демиш?
Нечцн Бишэин демиш она бу дювран?
О ки мещрибандыр бцтцн шащлардан.
Бишэин кялмясини дцрцст йазсалар,
Она лайиг бир ад Кейпишин олар
69
.
Кейпишин десяляр, лайигдир, ялбят,
Щям Кей нишанлыдыр, щям Кейхасиййят.
О, абад елямиш дцнйа йурдуну,
Хейрини эюрянляр билирляр буну.
Гопду бир зялзяля, эюйц ойнатды,
Шящярляр даьылыб йерляря батды
70
.
Даь-даш сарсылараг, гопуб учанда
Фяляк тоз алтында галды бир анда.
Рузэарын етдийи ойунбазлыгдан
Санки алт-цст олду торпаг, асиман. .
Сурун эур сясиндян балыг горхараг
Атылды юкцздян бир хейли узаг
71
.
Фяляк зянъиринин щялгяляритяк
Йерин дя бяндляри айрылды тяк-тяк.
Азды йолларыны эур ахан сулар.
Даьлар чарпышмагдан битаб олдулар.
Йусифляр эюзцня санки батды мил,
Санки ашыб-дашыб Мисри басды Нил
72
.
Щеч бир эюз саламат галмады, инан,
Матям сцрмясиня гярг олду ъащан.
Ня гядяр хязиня батды о эеъя,
О шянбя эеъяси йох олду Эянъя.
Щамы: киши, гадын, гоъа йа ъаван
Гопарды дящшятли фярйадла фяьан.
Биръя сап эювщяри саь эюрдц сящяр,
О дцздц йенидян саплара эювщяр
73
.
Бу эювщяр канынын бахты йар олду,
О бяла юлкядян тез кянар олду.
Аз заман ичиндя бу виран юлкя
Кечди абадлыгда Руму да бялкя.
Бахмайын зялзяля гопарыб туфан,
Юлкяни бир анда еляди виран,-
Эюрцн ки, ня сайаг гадир щюкмцдар
Позулмуш ъялалы етди бяргярар!
Палчыг барылары тамам сюкдцрдц,
Йериндя гызылдан дивар щюрдцрдц.
Хязиня сярф едиб, верди тямтяраг,
Сяйиля юлкядян дярд олду узаг.
Баьчалар салынды, евляр дикялди,
Щяр евдян йцз чыраг ишыьы эялди.
О ки, бу торпаьы ейляди абад,