616
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Дярэащы щеч заман олмасын бярбад.
ТЯЗИМ ХИТАБЯСИ
Ня эюзял эцняшсян, та узаглардан
Едирсян бизимчин щяр шейи яйан.
Ишыг ъинсиндяндир щярчянд ки, чыраг,
Ишыгсыз чыраг да эюрцнмяз анъаг.
Ясил таъидарлыг, дцшцн, йахшы бил,
Йцзляръя таъ йыьыб сахламаг дейил.
Щюкмцдар одур ки, щяр баша мцдам
Мярщямят эюстяриб, таъ едя янам.
Инсаны аздыран хяйаллары сян
Башлардан гылынъла рядд елямисян.
Уъалса бир шащын фикри, байраьы,
Шад олар ордусу, йурду, торпаьы.
Сянин байраьына бязякдир зяфяр,
Эцъцнля йох олду дярдляр, ситямляр.
Кяйанлар кючцбляр инди дцнйадан,
Йерляри бош дейил, сянсян щюкмцран.
Юлкядя бу халга рящбяр олдун сян,
Фитрятин эюзялдир сянин язялдян.
Инди бу дцнйада сянсян таъидар,
Ялинля таъ гойар башына шащлар.
Чатмаз ядалятдя сяня Пишдад,
Кейхосров, Кейкавус, ня дя Кейгубад!
Йедди фирузяли бу гясрдя сян
Щагга, ядалятя вцсят вермисян
74
.
Бир гядящ мей верир сяня Низами,
Эяряк нуш едясян Кейкавус кими.
Бу туси гядящля Мащмуда билдир
Шащнамя”нин гядри-гиймяти нядир!
75
Ики хязинянин вариси, щюкмян,
Сяхавятдя сянсян, сюз демякдя мян
76
.
Боръ яэяр вахтында юдянилмяся,
Гайдадыр: варисдян чатар варися
77
.
Мян еля сюз дедим - демямиш щеч кяс,
Бир иш эюр - олмасын она щеч явяз.
Мяня яглим чатыб бу ишдя дада,
Мцвяффяг оласан сян охумагда.
йар етсяк бу ики эюзял ниййяти,
Биря он артаъаг сюзцн гиймяти!
Баьымда рейщандыр мяним бу ясяр,
Сянин ейваныны гяндилтяк бязяр.
Мяълис гур, бу мейля долдур касаны,
Шюляси, няшяси дурултсун ганы.
Сян мей ич, эятирмя щеч бир бящаня,
Аьзым мющцрлцдцр цз вурма мяня.
Дамаьын чаь олсун, бяхтин дя ъаван,
Ъащанда оласан Ъащан пящляван.
Бу дцнйа, бу дювран сяня йар олсун,
Рузэарын щямишя хош рузэар олсун!
Эюйляр цлвиййятдян дцшмяз щеч заман,
Сян дя эюйляр кими уъа оласан.
Гылынъын кяскиндир эцн шюлясиндян,
Эюйц дя йер кими сян рам едибсян.
Парлаг гылынъындан мящв олсун йаьы,
Сяндян гцдрят алсын Кяйан байраьы.
Бюйцк бир иш цчцн, бил, ей щюкмцдар,
Эюндярдим, доьрудур, мян бир йадиэар,
Сян юзцн ябяди бир йадиэар гал,
Дедийим бу сюзц даим йада сал!
КИТАБЫН БАШЛАНМАСЫ
Йунанлы философ, зякада надир,
Чыхартды мядяндян беля ъяващир:
Бир дяфя дцнйаны сяйащят едян
Искяндяр кечяряк нечя юлкядян,
Эялиб юз йериня, йурдуна чатды,
Доьма вятянини нурла парлатды.
Аьыл щяр бир сирря йол тапсын дейя.
О верди фикрини елмя, билийя,
Хяйалы эюйляри эязди, долашды,
Баьлы гапыларын сиррини ачды.
Бяйянди пящляви, йунан вя дяри
Дилиндя йазылмыш бир чох ясяри.
Бир дя фарс дилиндя шащаня дяфтяр
Олмушду дилиндя су кими язбяр,
Истяр Рум елиндя, истяр Йунанда,
Дцнйа дилляриндя ня вар ъащанда.
Буйурду тяръцмя едилсин бцтцн
Билик хязнясини долдурмаг цчцн.
Дцрр йыьды елм цчцн бир-бир щяр йандан.
Бунлардан йаратды бюйцк бир цмман.
Онун йаратдыьы биринъи ясяр
Дцнйашцнаслыгдан верирди хябяр.
О бири - рущани сирляря ачар,
Онунла йунанлар ябяди йашар.
Бир дя “Искяндярин гейдляри”дир,
Мум кими йумшалар бунунла дямир.
Кин, гязяб, мярщямят нядир - билярляр,
Фяляйин сирриндян тутарлар хябяр.
О эювщяр каныны йох едиб рузэар,
Биръя “Интийахис” галыб йадиэар
78
.
Нечя ягл ювлады нур йайа йайа,
О шащын ряйиля эялди дцнйайа.
О бюйцк, аьыллы, айыг щюкмцдар
Юз шащлыг тахтында тутаркян гярар,
Ямр етди, верилди беля бир фярман:
Алимдир эюзцмдя ян язиз инсан!
Елмля, щцнярля! - Башга ъцр щеч кяс
Щеч кяся цстцнлцк еляйя билмяз!
Рцтбяляр ичиндя сечилир бири -
Щамыдан уъадыр алимин йери!”
Беля гярар верди: йанында анъаг
Щяр кяс юз елмийля бир йер тутаъаг.
Щамы елмя, фяння еляди ряьбят.