627
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Ямримля ян аьыр ъяза аларсан!..”
Чюрякчи эюрдц ки, гязябляниб шащ,
Билди ки, дцзлцйя галыбдыр пянащ.
Тязим еляйяряк шаща йенидян,
Сюйляди: “Ей падшащ, ешитмишям мян,
Зцлмцнц эюрмяйиб кимся дцнйада,
Йахшылыг йарашыр сяндяки ада.
Хош ряфтар едибсян сян ряиййятля,
Йолунда ъан гойар щамы миннятля.
Сянин торпаьында газандым немят,
Сянин сайяндядир мяндяки дювлят.
Яэяр гябул едиб буйуруг версян,
Тамам ял чякярям вар-дювлятимдян.
Ян ахмаг гулуна бяхш едиб, ялан,
Торпаьы юпяряк эедим гапындан.
Яэяр сорушурсан, будур доьрусу,
Нягл едим ня ъцря эялди арха су:
Ей шащым, мян бура эялдийим заман
Ялибош бир гулдум, йохсул бир инсан.
Мющнят ичиндяйди юмрцм, щяйатым,
Дедим, чюряк сатыб, чюряйя чатым.
Пешямдян дярдимя олмады дява,
Доьрусу, бундан да эюрмядим сяфа.
Шащы сяхавятли бир мямлякятдя
Чюрякчи варлана билмяз, ялбяття.
Карыхыб щяр йеря баш вурурдум мян,
Тясялли тапырдым бу ялляшмядян.
Мяним бир арвадым вардыр, чох зиряк,
О, щамиля иди... галдыг нейляйяк?...
Чох чятин вурурдуг баша щяр эцнц,
Эцняш дя кясмишди биздян лцтфцнц.
Мцшкцн ятриндян дя сафды о мяляк,
Йейирдик онунла биз йаван чюряк.
Йетишди арвадын доьум мющляти,
Мяндян бир аз исти гуймаг истяди.
Евдя йемяк цчцн - цряк ганындан
Башга щеч шей йохду, ей шащым, инан!
Евдя икимиздик - бир мян, бир арвад,
Деди ки: “Ай киши, бир дадыма чат,
Юлцрям, бир азъа шорба дцзялтсян
Юлцмдян ъанымы гуртарарсан сян.
Йохса ки, юлмцш бил мяни, щямдямим,
Яъял кцляйиндян батаъаг эямим.”
Бу щалда эюряндя язиз йары мян
Аьлайа-аьлайа тез чыхдым евдян.
Она бир йемяли шей тапмаг цчцн
Эяздим кцчя-кцчя шящяри бцтцн.
Баьлыйды цзцмя гапылар - щяр йан,
Бядлик бярк тутмушду мяним йахамдан.
Баш алыб шящярдян чыхдым кянара,
Раст эялдим кющня бир харабазара.
Эяздим дюня-дюня о харабаны,
Бир аъэюз див кими ешдим щяр йаны.
Ким билир ня вахтдан галыб бу сарай,
Басыб гапысыны тоз-торпаг лай-лай...
Бурда да бир заман мяшялляр йанмыш,
Ятирли удларла нура бойанмыш.
Бир зянъи эюрдцм ки: - атяшпярястди.
Ялиндя бир кузя, юзц дя мястди.
Асмышды оъаьа долу бир газан,
Басмышды щяр йаны орда буь, думан.
Зянъи дик атылды йад адам эюръяк,
Бурула-бурула галхды тцстцтяк.
Цстцмя чыьырды: “Ей див оьлу, сян
Цстцмя ъумараг ня истяйирсян?
Сян дя оьрусанса мянимтяк яэяр.
Де, оьру оьрудан оьурлуг едяр?”
Онун горхусундан онун щювлцндян
Юзцмц итириб мат галмышдым мян.
Зянъи адятиля тутараг диля,
Кюнлцнц биртящяр эятирдим яля:
“
Мян кимям? Бир касыб, бир фаьыр адам,
Эялдим ки, сайяндя мян дя доланам.
Щамы сюйляйир ки, сян асланбасан
Сяхавят ящлисян, мярд бир адамсан.
Одур ки, дявятсиз гонаг эялмишям,
Сяни мян юзцмя пянащ билмишям.
Бялкя кюмяйинля ишим дцзяля,
Ялимя бир гядяр вар-дювлят эяля...”
О мяндя беля бир ширин дил эюръяк,
Аъыьы сойуду, йумшалды мумтяк.
Одур ки, ял чякди бящс елямякдян,
Чцнки йаьлы диля алданар дцшмян.
“
Ичян, чалансанмы?” дейя сорушду.
“
Бяли!” Ъаваб вердим, эятирди руду,
Мян дя щямин руду алараг яля,
Горхумдан кюкляйиб эятирдим диля.
Мизрабы теллярдя ойнадыб бу ан
Бир няьмя башладым она йаландан.
Гайнар газан кими о ъошду, дашды,
Башлады щай-кцйя, щяддини ашды.
Эащ шяраб ичирди о эцля-эцля,
Эащ да рягс едирди газанъ ешгийля.
Зянъини алдадан бир щава чалдым,
Онун дамарыны ялимя алдым.
Мянимля щярифтяк еляди ряфтар,
Мяст олуб сиррини данышды ашкар.
Деди: “Эюзляйирям бурда эизлиъя,
Варланмаг гясдим вар мяним бу эеъя.
Вар мяним юзцмтяк бир йолдашым да,
Мянсиз шяраб ичмяз ясла дцнйада.
Эизли бир хязиня кечибдир яля,
Цстцндя яждаща йатмайыб щяля.
Йалныз икимизик она яждаща,
Одур ки, гулдурлуг етмирик даща.
Бир иля йахындыр о хязинядян
Йейиб кеф чякирик дярд-гям билмядян.
Тцкяниб хязиня, хейли азалыб,