629
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Эенишдир, йцксякдир юз ащянэимиз.
Румлу философлар сюзляшиб щярдян,
Йыьылыб эялярди щяря бир йердян.
Онлар щяр елмдян сющбят ачарды,
Щикмятли сюзляри шяфяг сачарды.
Ким йахшы етсяйди сюзцнц исбат,
Башлылар башчысы оларды о зат.
Щцрмцз адлы алим щагг данышмагда
Эедярди щамыдан даим габагда.
Чох мющкям оларды онун дялили,
Гане еляйярди щамыны дили.
Бир чох рущанини фаш етдийиндян,
Олду йунанлылар онунла дцшмян.
Бир эцн йетмиш алим чыхарды гярар,
Онун щяр сюзцнц етсинляр инкар:
Щцрмцз ня сюйляся, разы олмайаг,
Доьру сюзляриня асмайаг гулаг.
Ону йерли-дибли ейляйяк инкар...”
Инкарла щагг сюзц данмагмы олар?
Щамысы сюз гойуб ящд елядиляр,
Щцрмцз чыхардыгъа мядяндян эювщяр,
Гиймятдян салсынлар сюз дянизини,
Торпагла юртсцнляр хязинясини.
Щяр доьру сюзцня йалан десинляр,
Онун щагг сюзцнц ешитмясинляр...
Щцрмцз сюз бящриндян эювщяр сачанда,
Елми-илащидян сющбят ачанда,
Щяр сюзя дялилляр эятириб устад,
Щяр шейи айдынъа етдикъя исбат,
Эюрдц ки, онлара щеч етмир бу кар,
Щяр шейи щай-кцйля едирляр инкар.
Башга бир хязиня чыхартды цзя,
Йени дялиллярля башлады сюзя.
Эятирдийи дялил, дедийи фикир
Гялбя йох, даша да едярди тясир.
Йеня дя сюзцнц тясирсиз эюръяк,
Билди ки, бурда вар йягин, бир кяляк.
Цчцнъц дяфя дя мцшкцлляр ачан
Дилийля щагг сюзц ейляди бяйан.
Гялбя фярящ верян эюзял сюзлярдян
Онлара сюйляди ня гядяр десян.
Бу гядяр чалдыьы зянэин сясиня
Щеч бири етина етмяди йеня.
Даща данышмагдан тагятсиз олду,
Боьазы гуруду, дили тутулду.
Билди ки, щярифляр тярс давранырлар.
Айдын дялилляри гясдян данырлар.
Эюрмяйиб онларда щеч бир щярякят,
Цзцнц дюндяриб еляди нифрят.
Гышгырды онлара щиддятляняряк:
Галын йериниздя гийамятядяк!”
Бир анын ичиндя о йетмиш няфяр
Галыб щярякятдян буза дюндцляр.
Башлары су кими айаьа дцшдц,
Донмуш бядянляри торпаьа дцшдц.
Дцз пярдядя яйри чалдыгларындан
Пярдянин далында олдулар нищан
105
.
Щямин ящвалатдан тутанда хябяр
Улдузтяк парлады орда Искяндяр.
О сярв мешясиндя эюрдц ки, анъаг
Йетмиши гуруйуб, бири галыб саь
106
.
Щцрмцздян сорушду, о етди бяйан:
Щцммятим кяшф етди, - деди, - асиман!
Искяндяр “афярин” сюйляйиб она,
Ордан тез гайытды юз дярэащына.,
Щяр кяся, хялвятдя, дцшяндя фцрсят,
Она бу дастандан едярди сющбят:
Йетмишляр башлады туфан салмаьа,
Юзляри чюп олду, Щцрмцзся дальа.”
Щаггы ешитмяся щяр кяс дцнйада
Юмрцнц кцл едиб веряъяк бада.
Устадын дярсини ким ется инкар,
Онлартяк кяфяня тутаъаг рузэар.
Дялили гцввятли олан бир сюзц
Ганмаг истямяйян бядбяхтдир юзц.
Таъа лайиг дцррц йерляря вуран
Идраксыз, шцурсуз надандыр, надан!
Щцняря эюз йуммаг дейилдир щцняр.
Щансы бир аьыллы тцля без дейяр?
Алимля хош ряфтар етсян яэяр сян,
Юзцн юз елмини ашкар едярсян.
ЯФЛАТУНУН ЧАЛЬЫ АЛЯТИ
ГАЙЫРМАСЫ
Мцьянни, уъалсын о инъя сясин,
Гыздырсын гой бизи одлу няфясин.
Гызышсын ишлярим, эял, дадыма чат,
Кюмяк ол, базарым олмасын касад!
Тяблини чалдыгъа тябилчи йейин
Гызышды щавасы сойуг эеъянин.
Нацмид оланда о гара гарьа
Аь хоруз башлады хош дил ачмаьа.
Чыхды Рум тахтына Искяндяр еркян,
Дили од, димаьы мумду дейясян
107
.
Эялиб философлар сяф вурмушдулар,
Тахтын гаршысында отурмушдулар.
Щяря бир елмдян билдийи гядяр
Данышыр, дейишир, бящс едирдиляр.
Бири данышырды тябииййатдан,
О бири дям вурур илащиййатдан,
Кими рийазиййат бящсиня эирмиш,
Кими щяндясяйя фикрини вермиш,
Бириси намусдан, ядяб-яркандан,
Бири дя щийлядян ачмышды дастан.
Щяряси бир фянля едир ифтихар,
Щярянин юзцнцн бир алями вар...
Шаща архаланыб биръя Ярясту