630
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Юзцнц щамыдан йухары тутду:
“
Мяням щяр алимя чаря ейляйян,
Йохдур ещтийаъым щеч бир алимдян.
Щикмят хязиняси мяндядир бцтцн,
Мян олдум щикмятдя щамыдан цстцн.
Филан елми тясис елямишям мян,
Филанкяс филан шей юйряниб мяндян!”
Йаландан юймцрям бурда юзцмц,
Сцбутла дейирям щяр бир сюзцмц...”
Шащ иля арасы саз олдуьундан.
Щамы чякинирди, горхурду ондан.
Хошуна эялмяди бу, Яфлатунун,
Щамыдан билийи артыгды онун.
Ня гядяр вардыса орада алим,
Щамыйа олмушду о илк мцяллим.
Яфлатун онлардан цз дюндяряряк
Йох олду сарайдан Янга гушутяк.
Эеъяли-эцндцзлц дцшцндц устад,
Эизлиндя о, бир саз еляди иъад.
Бир кцпцн ичиндя эизлянди бир эцн.
Ахтарды сясини бу йедди кцпцн
108
Йахшы олмаса да биринин сяси,
Кцпдя хош сясляняр онун няьмяси.
Бу ганун цзря дя о сащибщцняр
Кцпдя дцзялдирди , йени няьмяляр.
О, рясяд сащиби кцпя эиряряк
Чярхи, улдузлары сейр етди тяк-тяк.
Ешидиб бурада о, наля, фярйад,
Етди бу ащянэля бир няьмя иъад.
Рудда бу ащянэи мцнасиб йердя
Гуру баьырсагдан баьлады пярдя,
Ичи бош габаьа чякяряк дяри,
Дцзялтди, баьлады о, пярдяляри.
Ъейран дярисиня чякди гара рянэ,
Гуру уд сясляниб олду хошащянэ.
Бир хейли ъящд едиб фикриня уйьун,
Дцзялтди, нящайят, о бир ярьянун.
Телляри йахшыъа кюклянмиш бу саз
Башлады вермяйя ащянэдар аваз.
Зил вя бям няьмяляр щасил едяряк,
Мизрабы эащ йаваш вурурду, эащ бярк.
Сясляр чыхарырды, бяркдян, йавашдан,
Санки няря чякир юкцз, йа аслан.
Сяслярдя о гядяр мялащят варды
Ки, щейван ешитъяк донуб галарды.
Инсан сясляриндян щейвана гядяр -
Саздан чыхардырды щяр ъцря сясляр.
Беля ки, чалдыьы о щавалардан
Шадланыб ойнамаг истярди инсан.
Бцтцн щейванлары йатырдыб сазла,
Сонра айылдарды хош бир авазла.
Щяр бир сяся уйьун сясляр чыхардан
Бир саз дцзялтди ки, башга бир инсан
Онун сирлярини ясла билмязди,
О сазда бир щава чала билмязди.
Устад щямин сазы чалдыьы заман
Едярди хястянин дярдиня дярман.
Чальыда еля бир ъящят дя варды
Ки, щяким онунла дярди тапарды.
Щямин саздан чыхан сяс ясасында
Тяшхис олунарды иллят бир анда.
Ярьянун тякмиля йетдийи заман
Сцни уд чох йахшы олду хам уддан
109
.
Алим сазы алыб, сящрайа эетди,
Щяр бир нисбят цчцн ону кюк етди.
Дюрдбуъаг хятт чякиб юз дюврясиня,
Башлады чалмаьа сазыны йеня.
Чюлдяки, даьдакы бцтцн щейванлар -
Йцйцрдц йанына онун щяр ня вар.
Йыьылыб щамысы сазын сясиня,
Дцзцлдцляр онун дюрд дюврясиня.
Щамысы бир анда щушдан эедяряк
Сярилди торпаьа бир-бир юлцтяк.
Ня бир гурд орда бир гузуйа дяйди,
Ня бир шир эур тутмаг щявясиндяйди.
Сонра башга ъцря кюкляйиб йеня
Алим саз чаланда, онун сясиня,
О йатмыш щейванлар, чякмяди бир ан,
Айылды щамысы ширин йухудан,
Йайылды щамысы чюлляря щямян...
Щеч беля сярэцзяшт вармы ешидян?
Бу хябяр бцрцдц бцтцн ъащаны
Ки, йагут пайлайыр о йагут каны
110
.
Яфлатун йарадыб бир еля пярдя
Ки, ону бир билян йохдур щеч йердя.
Онун гурдуьу саз еля сяслянир
Ки, фяляк о сяся йерляря енир.
Мцяййян пярдядя бир щава чалыр
Ки, бцтцн щейванлар йухуйа далыр.
Башга бир пярдядя чалдыьы заман
Йатанлар щамысы дурур йухудан.
Шащын сарайына чатды бу хябяр
Ки, Зющря Щарутла бящся эирибляр
111
.
Ярясту билди ки, о бюйцк устад
Гярибя бир алят еляйиб иъад.
Хяъалят чякянтяк дцшмяндян дцшмян
Утанды алимин бу щцняриндян.
Сарайда бир кцнъдя хяйала далды,
Онун дар гялбини бярк щясяд алды.
О зяриф сянятин, о хязинянин
Сиррини билмякчин дцшцндц дярин.
Хяйала эедяряк бир хейли мцддят,
Эеъяли-эцндцзлц чякди язиййят.
Ахыр, язаб чякиб айлар узуну,
Бу сирли кяляфин тапды уъуну.
Юз ити яглинин кюмяйи иля
Билди ки, саз неъя эялирмиш диля.
О сясляр гулаьа ня сайаг чатыр