632
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Бюйрцндя бир ойуг эюрцндц, дярин.
Эцн ишыг салмышды щямин ойугдан.
Сейр етди щейкяли диггятля чобан.
Орда чох кющня бир мейид эюрдц ки,
Щеч яскик дейилди онун бир тцкц.
Онун бармаьында бир цзцк варды,
Гашы Мцштяритяк пар-пар йанарды.
Чобан тез ялини узатды она,
Чыхарыб цзцйц алды овъуна.
Цзцйц овъунда чевирди, бахды,
Сонра бармаьына севинъля тахды.
Айры шей тапмады бахдыса щара,
Даща лянэимяйиб чыхды байыра.
Сцрдц сцрцсцнц, эетди севинъяк,
Сящяри эюзляди сябр ейляйяряк.
Сяманын мющтяшям эюй байраьында
Ишыг сачан мунъуг парылдайанда,
Чобан сцрцсцнц даьда тярк етди,
Сцрц сащибинин йанына эетди.
Ора эетмяйиндян бу иди мягсяд:
Цзцйц эюстяриб, юйрянсин гиймят.
Чобаны юнцндя эюряндя аьа
Башлады онунла хош данышмаьа.
Щал-ящвал сорушду гойун-гузудан,
Айдын ъаваб верди щяр сюзя чобан.
Чобан аьа иля сющбят едяркян
Арабир йох олуб итирди эюздян
Бир дя эюрцняндя чобан, тез аьа
Башлады щейрятля аъыгланмаьа:
Бу нядир, арабир итирсян эюздян,
Йеня дя эюзцмя эюрцнцрсян сян?
Яфсунчу олубсан дурдуьун йердя,
Щардандыр тапдыьын бу сирли пярдя?”
Чобан бу сюзляря щейрят едяряк,
Бу ишя яглиндян истяди кюмяк.
Чобан аьасыйла сющбят едяндя;
Цзцклц ялини о тярпядяндя,
Цзцкля гашы да щей бурулурду,
Эащ алтда, эащ цстдя эялиб дурурду.
Гаш цстя чеврилиб дурдуьу заман
Эюрцрдц чобаны она щяр бахан.
Гаш овъун ичиндя оланда ися
Ону эюрмяйирди артыг щеч кимся.
Еля йаратмышды цзцк йарадан
Эюзя эюрцнмязди тахса щяр инсан.
Чобан баша дцшцб сирли ойуну,
Эедиб даьда, дашда сынады ону.
Гайыдыб цзцкля гурду мин кяляк,
Неъя ки, улдузла ойнайыр фяляк
113
.
Эюзя эюрцнмямяк истяйян заман
Гашы чыхармазды ясла овъундан.
Ня заман истяся эюрцнсцн, йеня
Гашы чевирирди о юз йериня.
Бу йолла шящярдя гуруб ойуну,
Йетирди йериня щяр арзусуну.
Бир эцн дя бу сирря гызышды башы,
Овъунун ичиня алараг гашы,
Ялдя щиндли гылынъ, сарайа кечди,
Шащын дцз юнцндя эизли яйляшди.
Даьылыб эедянтяк ордан адамлар,
Шащын эюзляриня эюрцндц ашкар,
Бу щалдан цряйи горхуйла долду,
Чарясиз галараг шащ тяслим олду.
Тялашла сорушду: “Ач мятлябини,
Де, кимдир эюндярян бурайа сяни?”
Чобан ъаваб верди: “Мян пейьямбярям,
Иман эятир, сяни хошбяхт ейлярям.
Истясям щеч эюрмяз мяни бир адам,
Мяним мюъцзям дя будур, вяссалам!”
Она бейят етди шащ горхусундан,
Бцтцн ящали дя эятирди иман.
Чобанын щюрмяти артды, уъалды,
Ахырда шащлыьы ялиня алды.
Эюр вармыш о гашда ня бюйцк щикмят
Ки, чобан пейьямбяр олду, нящайят!
Бир бах гаш гайыран о алимляря,
Эюр щикмят чатыбмыш онда ня йеря!
Сещир эяряк беля едилсин иъад.
Бизимтяк алимляр галсын она мат.
Ня гядяр дцшцнцб дашындымса мян.
Эялмяди бу сирри ачмаг ялимдян.”
Шащ буну ешидиб, еляди сяна
Щям о иъадкара, щям Яфлатуна.
Щямин о мяълисдя иштирак едян
Щамы ибрят алды о щякайятдян.
ИСКЯНДЯРЛЯ СОКРАТЫН ЯЩВАЛАТЫ
Мцьянни, о кюнцл ачан саз иля
Мяним дя кюнлцмц бир ач, саз еля!
Бялкя илщам алыб сазын телиндян,
Рума ипяк щяшйя нягш еляйим мян
114
.
Каинат-ишиндян хябярдар олан
Бир алим дейир ки: “Бир заман йунан
Ящли баш гошмайыб ясла бир ишя,
Щамы защидлийи етмишди пешя;
Дцнйада эюз йумуб истиращятя,
Онлар хор бахырды зювгя, шящвятя,
Чох билмяк, аз йемяк йолу тутараг,
Щамы рийазятля мяшьулду анъаг.
Щятта варлылар да мин язаб чякяр.
Дцнйа ляззятиндян елярди щязяр.
Эуйа ки, биликли, аьыллы олан
Бу дцнйа зювгцня уймаз щеч заман.
Гадындан, шярабдан чякмишдиляр ял,
Эуйа бунлар ягля эятиряр хялял.
О йеря чатды ки, беля бир адят
Онларын няслини кясди нящайят. -