636
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Нювбя о щиндлийя йетишян вахтда
Тязя эцл ачылды кющня будагда
132
.
Еля сирли сюзляр деди мяълися
Ки, мялум дейилди онлар щеч кяся.
Нурдан бязяк вурду фяляк баьына,
Дцрдян сырьа асды йер гулаьына
133
.
Еля сяна етди о мць падшаща,
Санки ишыг сачды бцтцн барэаща.
Щиндли сянасыны тамам еляди,
Сюзцн пярдясини ачараг деди:
“
Пярваня зцлмятдя йанан чыраьа
Учантяк, эялмишям мян дя бу баьа
134
.
Бялкя чыраг мяня достлуг эюстяря,
Бу тутгун кюнлцмя бир ишыг веря.
Мяням щиндлиляря рящбяр, пасибан,
Бядянъя гоъайам, фикиръя ъаван.
Мяним башыбаьлы чох сюзлярим вар,
Онлары шярщ едян аз-аз тапылар.
Дейирляр: дцнйада щяр елми билян,
Билик дювранынын башчысы сянсян.
Бир сапа дцзцлмцш эювщярдир яглин,
Мцшкцл дцйцнляря ачардыр дилин.
Щям тяхт сащибисян, уъадыр тяхтин,
Щям билик вермишдир сяня юз бяхтин.
Сорьума дцз ъаваб аларсам сяндян,
Эцня ситайишдян ял чякярям мян.
Йох, ъаваб алмасам суалларыма,
йолланыб эедярям юз дийарыма.
Биръя шяртим вардыр, ярз едим сизя,
Щеч кяс гарышмасын сющбятимизя.
Мян бир-бир сорушум, сян дя вер ъаваб,
Анъаг ки, хошлугла етэилян хитаб”.
Шащ деди: “Бящаня ахтарма нащаг,
Ач сирри, суал вер, биз гулаг асаг!”
Щиндли тязим иля йери юпяряк,
Сыйырды дилини щинд гылынъытяк.
Шащы лайигинъя тяриф еляди,
Дцнйа ишляриндян сюз ачыб деди:
“
Де, ня ъцр айрылсын рущ бядянимдян,
Говушум аллаща щансы йолла мян?
Билирям, йарадан бирдир дцнйаны,
Щарда тапмаг олар бяс йараданы?
Юзц эизлиндядир, нишаны ашкар
135
,
О баьлы гапыны мяня ким ачар?
Мяналар сащиби олан о вцъуд
Щардадыр, йердями, эюйдями мювъуд?
Тясяввцр етмякми, эюрмякми олар?
Щардадыр, ня дейим, яэяр сорсалар?
Йердями, эюйдями, щардадыр, дейин.
Онун варлыьыны исбат ейляйин!”
Шащ деди: “Ъавабы белядир бунун:
Бу сюз щям гысадыр, щям дя чох узун.
Юзцндян цзцнц чевирян заман
Аллащын йолуну тапмыш оларсан!
Она йер ахтармаг доьру сайылмаз,
Йери йараданын юз йери олмаз.
Щеч кяс ача билмяз онун сиррини,
Тапмаз дцшцнъя дя ясла йерини.
Дцшцнъя эюз иля эюрцля билян
Шейляря йол тапар, белядир яслян!
Аллащы хяйалда олмаз ахтармаг,
Хяйалдан доьан шей дивлярдир анъаг
136
.
Бир шейин яслиня чатарса хяйал,
Онун йаранмасы дейилдир мащал.
О шей ки, сыьмайыр инсан аьлына,
Дцнйаны йарадан дейирик она.
Бу йолу гяфлятля эетмяк йарамаз,
Булуд юртяр Айы, эюз йумсан бир аз.
Щаггы танымагчын бясдир бир нишан.
Бура йетишдинми, даща дур, дайан!
137
Щаггы танымагчын бунлар дейил аз,
Аллащы таныйан бу щядди ашмаз.
Бу сирли пярдяйя ня лазым даща
Ахтармаг ибтида вя йа интяща?”
Шащын ъавабыны щиндли динляди,
Йенидян суаллар веряряк деди:
“
Бу йердя, бу эюйдя ня варса, ялбят,
Бцтцн мювъудата вар бир нящайят.
Бяс бу каинатдан, де эюрцм, кянар
Башга бир алямя эедян йолму вар?
Вар ися, ня цчцн билмир щеч бир кяс?
Йох ися йохлуьа щеч бир йол эетмяз.”
Шащ деди: “Кющнядир бу мясяляляр.
Тязя бир сюз сюйля, варынса яэяр.
Бу йердян, бу эюйдян кянар чыхма сян,
Йохса сяриштяни лап итирярсян
138
.
Бизя йедди щцдуд чякмишдир фяляк,
Онлардан кянара чыхмайаг эяряк
139
.
Бундан чыхма кянар, щяддини таны,
Гылынъ, тешт эюзляйир кянар чыханы
140
.
Бу уъа бариэащ - уъа бир щасар,
Ичиндя ясирдир бцтцн хяйаллар
141
.
Аша билмяз икян ону фикирляр,
О йандан ня ъцря эятиряр хябяр?
Буну щялл етмякчин вар биръя дцстур:
Ягилдя эюрцнмяз шейя йер йохдур!
Эюрцнмяз бир шейи дцшцнсян яэяр.
Щяр сяйин, зящмятин эедяъяк щядяр.
Бир чох адамлары эюзля эюрмядян
Тясяввцр елядим хяйалымда мян.
Анъаг щягигятдя растлашан заман
Эюрдцм ки, башгадыр тамам о инсан.
Цстцюртцлц бир башга ъащан вар,
Орда мцмкцн олар бу ахтарышлар.”
Щиндли йеня сорду о щюкмдардан:
“
Ня цчцн икийя бюлцнмцш ъащан?
Бу ъцря бязякли бир дцнйа варкян,
Бир дя башга дцнйа ахтармаг нядян?