637
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Йашамаг олурса бурада мцмкцн,
Башга бир дцнйайа кючмяк ня цчцн?
Яэяр орда ися бизим йеримиз,
Яввялъя бяс бура нечцн эялдик биз?”
Ягилли шащ деди: “Бил, ей садядил,
Юйрян, кюнлцндяки о тозлары сил!
Дцздцр, ики дцнйа йаратмыш худа.
Хязиня ордадыр, ачары бурда.
Чалышыб ня яксян бу дцнйада сян,
Онун мящсулуну орда бичярсян.
Бурда бцтцн шейляр дяйишир щяр ан.
Орда ябядидир щяр шей, щяр заман.
Йарадан чякмишдир ики ъцр пярэар:
Бурда зящмят чякян орда яър алар.
Бура бир кюрпцдцр, кечмяк эярякдир,
Сел ахыб дянизя тюкцляъякдир.
Даьлардан сцзцлцб ахан щяр булаг
Дянизя говушар ахырда анъаг.”
Гоъа щиндли йеня сорушду ондан:
“
Нядир бу бядяня щяйат верян ъан?
Ону атяш кими зянн едирям мян,
Оддан бир шяраря алмыш щяр бядян.
Ъан да юлцб эедир, сюнцр атяштяк,
Буна шякк-шцбщя олмайа эяряк?”
Бу сюздян од тутду санки Искяндяр,
Салды о щиндлийя одлу бир нязяр,
Деди: “Ящримянлик сянин шанындыр,
Оддан тюрянян ъан сянин ъанындыр.
Йохса билмирсянми, ъан ется сяфяр,
О йеня эялдийи мякана дюняр?
Атяшдян олсайды инсанын ъаны.
Ъящянням оларды онун мяканы.
Дейирсян: ъан дяхи чырагтяк сюняр.
Гялятдир тамамян дедийин сюзляр.
Уъа бир алямдян эялмиш бизя ъан,
Йеня ора дюняр, юлмяз щеч заман!
Ъаныны тапшыран адам цчцн, бил,
“
Ъан верди” дейярляр, “ъан юлдц” дейил.
Ялбяття, бу сюздя вардыр щягигят,
“
Вермякля” “юлмяйин” фярги вар, ялбят.
Кеч ондан, о гцдси бир ишыгдыр, пак.
Аллащын нурудур, ня судур, ня хак!”
Щиндли бир сюз атды йеня ортайа,
Сорушду ондан ки: “Бяс нядир рюйа?
Инсан йатан заман йуху эюряркян
Нядир хяйалына гол-ганад верян?
Даьлары, дашлары эязир рюйада,
Мин ъцр сярэцзяштляр эюрцр дцнйада.
Яэяр орда ися рюйа эюрян кяс,
Йериндя сярилиб йатан кимдир бяс?”
Аъыгла сюйляди она щюкмцдар:
“
Рюйа бир хяйалдыр, бядяндян доьар.
Бцтцн рюйаларын кюкц бядяндир,
Йад дейил, щамысы бу бядяндяндир.
Йухуда эюрдцйцн ъанлы, йа ъансыз,
Сянин юз шамынын одудур йалныз
142
.
Сяня юз дцшцнъян эюстярир йуху,
Сянин юз арзундур онларын чоху.
Билмяк истясян ки, нечин арзулар
Йатмыш бир адама эюрцнцр ашкар?
Щяр гейддян асудя оланда хяйал,
Она эизлин галмаз артыг щеч бир щал.
Рийазят чякянляр, билмирсян мяэяр,
Айыгкян ян эизлин сирляри биляр.
О сирр ки, башгасы эюряр рюйада
Онлар айыг икян эюряр дцнйада.”
Щиндли йеня шащдан суал еляди,
Эювщяри алмазла дешяряк деди:
143
“
Пис эюздян сян узаг оласан, ей шащ,
Эял еля бир мяни пис эюздян аэащ.
Неъя бир гцввядир, сюйля, бяд нязяр
Ки, юз севдийини эюзя эятиряр?
Тяърцбя сащиби, мцдрик бир инсан
Ондан даща пис шей эюрмяйиб, инан!
Бяйянилян шейи эюрся хошнязяр,
Она эюзял шейляр ялавя едяр.
Щяр шейи бяйянся бяднязяр, анъаг
Ону тяляф едяр, гоймаз гала саь.
Биз щансы пешяни етдикся тядгиг.
Эюрмядик бир сюзц, ямяли дягиг.
Биръя о бяд нязяр охуну атан
Дцмдцз нишаняйя вурур щяр заман.
Де эюряк бир, нядир ондакы гцввят,
Нечин цзяррикля дяф олур афят?
Ня билим, бириня раст эялсям яэяр,
О гялбитямиздир, йохса бяднязяр?”
Шащ деди: “Дцшцнцб алимляр инъя.
Бундан чыхарыблар беля нятиъя:
Шцбщясиз, щяр шейя дцшярся нязяр,
Щавадан кечяряк еляйяр ясяр.
Бу заман щавайла бирляшир, йягин,
Одур ки, тясири артыр нязярин.
Дяйдийи нюгтяйя эюз салар бир из,
Щава да о йеря бир йол тапар тез.
Яэяр саьлам олса щава бу заман,
Дяйдийи шейляря йетирмяз зийан.
Йох, яэяр оларса щавада зящяр,
Дяйдийи щяр шейи йягин мящв едяр.
Эюз, дяйян щяр шейя тяк юзц дейил,
Щавайла бирликдя зяряр верир, бил.
Зяннимъя, бурда бир башга сирр дя вар.
О щяля бизляря дейилдир ашкар:
Бяднязяр тяк юзц елямяз тясир,
Сябябкар - гаршыда ъилвяляняндир.
Бяднязяр, юнцндя эюзял шей эюръяк,
Она нязяр салыб ъяза веряъяк.
Эюзял шей олмалы ондан узагда,
Йолундан эюзцндян даим ирагда.