654
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Эяряк тягиб етсин ону архадан.
О чыхсын, ятякдя гойсун оьланы,
Баласы зянъиртяк сахлар асланы
207
.
Гайыда билмяся о киши яэяр,
Ордан ювладына елясин хябяр.
Ишдир, щейрятиндян дили тутулса,
Даныша билмяся, гяфил лал олса,
Йазар, эюрдцйцнц веряр оьлуна,
Чцнки варлыьыйла баьлыдыр она.”
Щямин сифятляря малик, ъялд, гывраг
Бир гоъа тапдылар сораглашараг.
Йолланды даьлара гоъайла ъаван,
Санки баласыйла эетди бир аслан.
О эцнцн сабащы, эцнорта чаьы
Эянъ иэид гайыдыб эялди ашаьы.
Бцкцлц намяни мющкям тутараг,
Баш яйди падшаща рянэи аьаппаг.
Шащ алыб охуду, беляйди йазы:
“
Мяни бездирмишди йолларын тозу,
Лап ъана эялмишдим, горхурдум йаман,
Санки ъящяннямди бу йолда щяр йан.
Еля бил щяйатын асылыр тцкдян,
Ъанындан ял цзяр бу йолу эедян.
Бу йоллар чятиндир, инъядир тцктяк,
Бурдан мцмкцн дейил эерийя дюнмяк.
Сарп гайа цстцня эялиб чатаркян
Дарысгал йоллардан тянэя эялдим мян.
Бахдыгъа кечдийим горхунъ йоллара,
Гялбим сыхынтыдан эялди зинщара.
Бу тайын йоллары дцздцр, щамардыр,
Щяр йана бахырсан йашыл баьлардыр,
Болдур эцл-чичяйи, суйу, мейвяси,
Эялир щяр тяряфдян гушларын сяси,
Щавасы тяртямиз, гяшянэдир щяр йан,
Беля йурд арзулар аллащдан инсан.
Щавасы тяртямиз, ятир гохулу,
Эюзял торпаглары чешмяли, сулу,
Чешмяляр, булаглар вериб ял-яля,
Бунлардан бюйцк чай эялиб ямяля.
Бу йанда бязякли эюзял бир щяйат,
О йанда азьынлыг, дцшэцнлцк, фярйад..
О тяряф - ъящянням, бу тяряф - эцлшян,
Дюнмяз ъящяннямя щеч кяс бещиштдян.
Бир дя ки, эялмишик эюр щардан-щара,
Бахырам кечдийим горхунъ йоллара,
Беля эюзял йердян ким дюняр эери,
Кечяр о дящшятли горхунъ йерляри?
Мян эетдим, сяламят олсун эюрцм шащ,
Мян шадам, сизи дя шад етсин аллащ!”
Шащ эизли сирлярдян олду хябярдар,
Гошуну тез етди о йердян кянар.
Щеч кяся демяди охудуьуну,
Горхду ки, щамысы тярк едяр ону.
Шащ разы олмады орда галмаьа,
Ямр етди, гошуну чякдиляр саьа.
Дуруб динъялмядян дцзялди йола,
Даща дцшцнмцрдц щеч бир шей ясла!
Гум кими сярф едиб боллу хязиня,
Сящрадан язабла гайытды йеня.
Йол - гумлуг, дярди дя - щядсизди гумтяк,
Эедирди гцссядян ащлар чякяряк.
Сяф чякиб тутмушду дцшмянляр йолу,
Долуйду вящшийля йолун саь-солу.
Анъаг шаща сары онлар ъуманда
Гаранлыг басырды йолу бир анда.
Шащ рцхсят вермядян, бир гядям онлар
Чыха билмяздиляр зцлмятдян кянар.
Бириси чыхсайды яэяр фярмандан,
Оларды дурдуьу йер она зиндан.
Дилини билирди раст эялсяйди ким,
Щеч лазым дейилди она мцтяръим.
Онларын дилиндя еляйиб хитаб,
Верирди щяряйя лайигли ъаваб.
О, тозлу йолларла сяфяр едирди,
Заманы архада гойуб эедирди.
Бу йолда щеч няйя мейл етмяйяряк,
Гялблярдян тозлары силирди йелтяк.
Достларын кюнлцнц о шад едирди,
Йадлара щягиги дин юйрядирди.
Горхунъ сящралардан туфантяк кечди,
Бир див овлаьына эялиб йетишди.
Санки од дцшмцшдц бу йердя чюля,
Сящра данышырды алов дилийля:
Бол гызыл верибдир бура йарадан,
Аьаъдан, отданса йохду бир нишан.
Гызыл мядянини Искяндяр эюрчяк,
Севинди бир гызыл тапан ушагтяк.
Бир гядяр йол эедиб, атыны чапды,
Ъянняттяк бир эюзял дцшярэя тапды.
Аьаълары гызыл бир баьды абад,
Бурда таъа, тяхтя чатмышды Шяддад.
Юлкяляр фатещи эирди ичяри,
Гызылдан сапсары эюрдц щяр йери.
Мейвяйля долуйду бцтцн аьаълар.
Лял иди, дцрр иди вердикляри бар.
Алма, нар долуйду щяр тяряф, щяр йан,
Щамысы гызылдан, парлаг йагутдан.
Эцмцшц нарынълар, гызыл тцрцнъляр,
Адам инанмырды салдыгъа нязяр.
Бащары ъяващир, йери кимйатяк,
Зцмрцддц, мяръанды щяр от, щяр чичяк.
Бцсат ичиндяйди о зинятли баь,
Бурда эювщярдянди йанан щяр чыраг.
Инсан бичиминдя галхыб уъалан
Ики щейкял варды орда гызылдан.
Гызыл олдуьуну билмяся яэяр,
Онлардан горхарды йягин эюрянляр.
Орда саф бцллурдан варды бир щовуз,