655
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Халис эцмцшдянди ичиндяки буз.
Орда саф ягигдян балыглар варды,
Сейриня даланлар щейран галарды.
Уъа бир сарайа маликди эцлшян,
Бир дашы гызылдан, бири эцмцшдян.
Шащ айаг басанда щямин сарайа
Бир ъяннят гясдиня йетишди эуйа.
Шащ гясрин ичини сейр еляйяркян
Ятяйи йыртылды йаьан эювщярдян.
Ягигдян бир кюшк дя зийнятди баьа,
Эювщяр ичиндяйди башдан айаьа.
Онун гызылдан бир эцнбязи варды,
Эцняштяк бярг вуруб пар-пар йанарды,
Цстцндя мцшк иля янбяр тозундан
Башга щеч бир тоздан йох иди нишан.
Эюйцн эцнбязиня эирян мяляктяк,
Искяндяр о кюшкя эирди севинъяк.
Эюрдц ягигдян бир парлаг мягбяря
Ки, кафур гохусу сачыр щяр йеря.
Мина нахышлыдыр орда дяр-дивар,
Мина йазылы бир йагут лювщя вар.
Цстцндя щякк олмуш: “Ей бура эирян
Гцдрятли гящряман, оху, бил ки, сян:
Шяддаддыр бу гябрин ичиндя йатан,
Бу баьы, баьчаны одур йарадан.
Щяйалы, ядябли ол бурда анъаг,
Фикриндян кечмясин нигабы ачмаг.
Чалыш, эизли галсын бизим сирримиз.
Кимсянин сиррини ачмамышыг биз.
Эял, бизим шяряфя щюрмят еля сян,
Бу торпаг сяня дя олаъаг мяскян.
Гябрин эцнбязини бу йердя йатан
Щярчянд тикмишся дя сярт, гара дашдан,
Нящайят, сцрятля доланан фяляк
Тозлара чевириб йеля веряъяк.
Бядяни гарышга йеми олаъаг,
Башы да ат налы алтында торпаг.
Доьрудур, чалышыб щяря биртящяр
Юз гябри цстцндя сцтун тикдиряр,
Анъаг беля эялиб щяр шейин сону,
Йел эюйя совурар онун тозуну.
Шяддадын ъясяди, ким билир, щачаг
Щансы ат налына тапдаг олаъаг?
Бу мязар ичиндян даьытма тозу,
Торпагда йахшыдыр торпаг, доьрусу.
Бядяни ахтарма, тоз етди рузэар,
Тякъя бу эцнбяздир ондан йадиэар.
Эял, тохунма бизя, бахыб ибрят ал.
Бах, юз бу эцнцнц сян дя йада сал!
Юзцня эцвянмя ки, бяхтийарсан,
Ким олсан, дцшцн ки, инсансан, инсан!
Бу хязиня, сарай сяниндир йалныз,
Сянин ямриндядир башла таъымыз.
Ачыгдыр цзцня бцтцн хязиня,
Бу, йетяр ордунун йол зящмятиня.
Апар, сянин олсун хязиня, амма
Бизим гябримизя ясла тохунма!..”
Искяндяр мяналы лювщяни эюръяк,
Щейрятдян донараг галды лювщятяк.
Хятляри су кими ряван охуду,
Аьлайыб эюзцндян тюкдц хейли су.
Мязарын юнцндя дуран щюкмцдар
Ахытды эюзцндян сел кими йашлар.
Дяймяди орада биръя эювщяря,
Чыхыб щазырлашды йеня сяфяря.
Эетди гылынъына баш яйян баьдан.
Дярмяйиб бир мейвя щеч бир будагдан.
Бахды, о, баьдакы бу ъащ-ъялала,
Билди ки, илляри салыбдыр йола.
Хязиня эюрдцнся дцнйалар гядяр,
Ня юзц эютцрдц, ня дя бир няфяр.
Сярвятля долуйду о кечдийи йол,
Саф гызыл-эцмцшдц щяр тяряф бол-бол.
Йеня дя йадына дцшдц юз йурду,
Йеня сяфяр цчцн чюля цз гойду.
Йолун йарысына чатыб Искяндяр.
Вящшиляр эюрдц ки, инсана бянзяр.
Бунлар чюл ящлийди, гырдан да гара.
Йашайыш йерляри каща, маьара.
Онлардан сорушду: “Бу чюллярдян сиз
Сярэцзяшт, яфсаня ня билирсиниз?
Дейин, сиздян башга вармы йашайан
Бу чюлдя йа ящли, йа вящши щейван?”
Онларын ъавабы шаща бу олду:
Аз олур бу чюлцн суйу, булуду;
Бу сусуз сящрада йашайырыг биз.
Сящранын овудур йедикляримиз.
Йалныз овчулуьу етмишик пешя,
Юмрцмцз щейвантяк кечир щямишя.
Йейярик ня етсяк бу чюлдя шикар,
Тцклярдян, дяридян эейярик палтар.
Бурада ня атяш, ня дя ки, су вар,
Оду эцняш верир, суйу булудлар.
Ишыглы эцндцзляр эюйцн эцняши
Бизя явяз едяр оду, атяши.
Шещ дцшцб щаваны ням едян заман
Няфясля алырыг суйу щавадан.
Бу чюлдя белядир мяишятимиз,
Белядир ишимиз, вязиййятимиз.
Бир дя сорушдунуз, дейяк бир гядяр
Бу чюлдя кимляр вар, неъя юмр едяр?
Бу одлу сящралар дящшятдир, дящшят,
Бир гуш да учмаьа етмяз ъясарят.
Дястя дястя вящши адамлар йашар,
Щеч кясля цнсиййят баьламаз онлар.
Бир эцндя онларын эетдийи гядяр
Биз эетсяк, инан ки, ики ай чякяр.
Онлардан бириси дцшмцшдц яля,