656
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Сорушуб биртящяр эятирдик диля:
Неъя едирсиниз сусузлуьа таб?”
О бизя нифрятля вермишди ъаваб:
Су бизя зящярдир, су ичмяз щеч кяс,
Бизя суйу щава еляйяр явяз.
Илантяк щеч кяся йовушмарыг биз,
Кяртянкялялярдир йедикляримиз.
Сиздян ки, бир файда йохдур бизляря,
Нечин бойун яйяк сизя бош йеря?”
Йемяк, йатмаг вахты йеня биртящяр
Онлардан эизлинъя алмышдыг хябяр:
Бу сонсуз сящраны, сусуз чюлляри
Эязиб эюрцбсцнцз сиз чохдан бяри;
Сюйляйин, ким эюрцб башга зищяйат?
208
Вармы бу чюллярдя башга мяхлугат?”
Онлар ъаваб вериб: “Бу чюлц, даьы
Ахтарыб эязмишик йахын-узаьы.
Ащутяк биз гачдыг илляр узуну,
Тапмадыг сящранын анъаг сонуну.
Бизя раст эялмишдир башга чюллцляр,
Онлардан сорушуб тутмушуг хябяр:
Эюрясян бизлярдян башга, йарадан
Бурда йаратмышмы башга бир инсан?”
Онлар дейибляр ки: “Чох узагларда,
Эцняш зийасына щясрят дийарда
Мцшк мешяси кими биръя шящяр вар,
Орда аь бядянли инсанлар йашар.
Эюзял, хошхасиййят, цзляри эцляр,
Онлар беш йцз илдян артыг юмр едяр.
Беш йцз йох, лап мин ил йашасалар да,
Гоъалыг ясяри олмаз онларда.
О дийар щаггында бунлардан гейри
Щеч кясин щеч шейдян йохдур хябяри.
Бизим бу торпагда щяля дя чох вар
Щеч айаг дяймямиш сящралар, даьлар.
Орда эюйяртидян, судан ясяр йох,
Исти бярк истидир, сойуг бярк сойуг.
Бир йердя эюйярти битмяся яэяр,
Орда ъанлы мяхлуг неъя юмр едяр?”
Бунлардыр ешидиб билдикляримиз,
Йохдур башга даща бир хябяримиз.”
Онларын щалына йаныб Искяндяр,
Ъцрбяъцр немятдян верди бир гядяр.
Гайда-ганун гойду, айин юйрятди,
Онлары щагг диня щидайят етди.
Дцзэцн нишанларла билмякчин йягин
Йолуну сорушду мяъщул йерлярин
Эюрдцляр Искяндяр чох шяфгятлидир,
Инсафлы, гайьыкеш, мярщямятлидир,
Ейляйир онлара црякдян кюмяк.
Дедиляр: биз дя бир хидмят эюстяряк.
Торпаьы од, атяш, кцляйи зящяр
Сящрадан чыхмаьа йол эюстярдиляр.
Искяндяр вахт-бивахт, бахмадан йола,
Орадан атыны чапды дюрднала.
Гуртарды ахыр ки, чюлляр, сящралар,
Дцбаря сащиля чатды щюкмдар.
Дярйа кянарында булаглар варды,
Бцллуртяк сулары шыршыр ахарды,
Булаглар башында бир айа гядяр
Язабы динъликля явяз етдиляр.
Йенидян эямиляр гайырды онлар,
Минди эямиляря бцтцн гошунлар.
Бир айда йол эедиб онлар дянизля,
Эялиб йетишдиляр ахыр мянзиля.
Улдузлу эеъянин од тутуб ъаны,
Санки ягряб чалыб халлы иланы
209
.
Ъянубдан бир нясим ясди бу йеря,
Шадлыг, фярящ верди йол эедянляря.
Чешмяли, кюлэяли бир йер эюрдцляр,
Бир щяфтя галмаьа гярар вердиляр.
Йолун язабына тапдылар дярман,
Чыхды йаваш-йаваш аьрылар ъандан.
ИСКЯНДЯРИН
БАША СИТАЙЫШ ЕДЯНЛЯР
КЯНДИНЯ ЙЕТИШМЯСИ
Мцьянни, кюнлцмдя тагят йох сября.
Бу эеъя няьмянля гыл мяня чаря!
Еля бир няьмя ки, кама йетирсин,
Мяни щушсузлугдан щуша эятирсин!
О эювщяр пайлайан юз мцърцсцндян -
Беля эювщяр сачыр сюз мцърцсцндян:
Шащ дюнцб Мяшригдян мянзиля йетди,
Атыны Ъянуба тяряф йюнялтди.
Щаванын ян лятиф, ян хош бир чаьы,
Охшайыб севяндя рузэар торпаьы,
Нарынъы ятр иля сцбщ ойананда,
Тцрцнъц рянэлярля су бойананда,
Йеня кюч йериндян чыхыб сяфяря,
Сцрдцляр атлары башга бир йеря.
Шаща бялядчиляр вердиляр хябяр
Ки, бурдан чыхараг едяркян сяфяр,
Йолда бещишттяк бир кяндя чатаъаг,
Щяр йаны чямянлик, щяр йаны булаг.
Орда йашайанлар щаггы данырлар,
Бцтц юзляриня аллащ санырлар.
Бялкя шащ онлара едя мярщямят,
Едя онлары да щагг йола дявят.
Эеъянин ъамына эцн ахыб долду,
Йетишиб о кяндя шащ, арам олду
210
.
Эцняш товуз кими ачды балц пяр,
Лаъивярд щилалын цстя сяпди зяр.
Галхды о ъащанэир атын белиня,
Зяфяр ъиловуну алды ялиня.
Гцрурла атыны сцрдц габаьа,
Санки Бящрам эетди эур овламаьа.