657
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Ачылды юнцндя нурлу бир ъащан,
Чичякли, чешмяли баь иди щяр йан...
Щяр йаны йамйашыл эюзял бир кяндди,
Кянд демя, еля бил ясил ъяннятди.
Шащ эялиб о кяндя чатдыьы заман.
Эюрмяди пишваза чыхан бир инсан.
Чох иди о кянддя аллащлыг едян,
Щамысы узагды диндян, ягилдян.
Палчыг бир кцп гойуб евиня щяря,
Кцнъцд йаьы тюкцб щямин кцпляря,
Йаьла долу кцпя инсафсызлыгдан
Онлар салардылар бир няфяр инсан.
Цстцндян отуз эцн, гырх эцн кечяркян
Кясиб алардылар башы о кцпдян.
Баш дюнцб гупгуру кялля оларды,
Бядянся неъя вар еля галарды.
Бу гуру кялляни санараг рящбяр,
Ондан алардылар щяр шейи хябяр.
Гуру, бош кялляни чубуглайараг,
Щярдян сорардылар ондан бу сайаг:
“
Йахшымы кечяъяк бизим эеъямиз?
Няляр эюряъяйик сабащкы эцн биз?”
Эуйа бу кяллядя эизлин сирр вармыш,
Ондан данышыгтяк бир сяс чыхармыш,
Дейярмиш сабащкы мцгяддяратдан:
Щансы йоллар иля эедяъяк ъащан.
Бахыб о сюйляйян сюзя, тябиря,
Йозарды бяхтини щяря бир ъцря.
Эюрцб бу адяти мцдрик хиласкар
Деди ки, бу сирдя бир див яли вар.
Ямр етди, кялляляр бцтцн гырылсын,
Йаьла долу кцпляр тез сындырылсын.
Аьыллы дялилляр иля щюкмцдар
Батил фикирляри етди тармар.
Онлары тялгинля динпярвяр етди,
Аллащ вя пейьямбяр йолу юйрятди.
Бир тямиз гялблини бюйцк Искяндяр
Бурада онлара ейляди рящбяр.
Юлкянин ишини гайдайа салды,
Йеня дя эетщаэет сяси уъалды.
Фярящля еляйиб ордан щярякят,
Бир мянзил йол эетди о, саь-сяламят.
Щюкмцдар атына вермяди аман,
Ахыб улдуз кими кечди йоллардан.
Йоллар буруг-буруг, йоллар думанлы,
Учурум, дарысгал, дашлы, тиканлы.
Эюрцндц зирвяси гылынътяк бир даь,
Язаб-язиййятди о даьы ашмаг.
Шащ ону сейр етди башдан-айаьа,
Йол эязди биртящяр ора чыхмаьа.
Чякди ордусуну о даьа сары,
Щядсиз язиййятляр йорду онлары.
О гядяр сяртди ки, дашлар, щямин эцн
Дырнагдан олдулар щейванлар бцтцн.
Шащ эюрдц бу дашлар бяркдир поладтяк,
Щейванлар йорулуб ялдян дцшяъяк,
Ямр етди хам эюнля, дярийля бярк-бярк
Онларын дырнаьы сарынсын эяряк.
Дырнаглар дашлара дяймясин дейя,
Мющкям сарысынлар галын кечяйя.
Йолда йеримяйя янэял тюрядян
Дашлары йыьсынлар бцтцн о йердян.
Йыьдылар йолларда ня гядяр даш вар,
Чала-чухурлары щамарладылар.
Эялиб нечя фярраш шащын йанына,
Ядябля, щюрмятля баш яйди она.
Бир овуъ даш вериб дедиляр: “Бир бах,
Бу дашлар миникдя гоймайыб дырнаг.
Наллардан язабла чыхармышыг биз.
Бунлардан дад чякиб миникляримиз.
Полад чякиълярля дюйдцк о ки, вар,
Полад сынды, амма сынмады дашлар.
Шащ даша зящм иля бир гылынъ чалды,
Гылынъ парчаланды, даш бцтюв галды.
Щансы бир маддяйля ону сцртдцляр,
Галайдан башга шей етмяди ясяр.
Доьрудан бу дашлар бяркди, итийди.
Одур ки, бунлара шащ “алмаз” деди.
Топлайыб щамыны деди щюкмцдар:
“
Таныйын, гиймятли дашлардыр бунлар.
Бунлар кара эяляр, йягин ки, бир эцн,
Йыьын, тямизляйин йоллары бцтцн!”.
Дашлары таныйыб йыьсынлар дейя.
Нцмуня верирди щяр дюйцшчцйя.
Ясэярляр бу сюзц ешидян заман
Дцшцб ахтардылар щямин дашлардан.
Ашаьы йухары, чох ахтардылар,
Анъаг эюрдцляр ки, бу дашдан аз вар,
Дянизтяк вцсятли бир дяря варды,
Даьы дюрд тяряфдян о гуъагларды,
Алмазла долуйду о дярин дяря,
Эялирди тасдакы сутяк нязяря.
Дяря дяниз кими эювщяр сачанды,
Анъаг ки, балыьы онун иланды.
Гайнашыр иланлар мин-мин щяр йанда,
Ким эюрцб иланы эювщяр сатанда?
Иланлар онунчцн долуб бу йола
Ки, хязня бир йердя олур иланла.
Йолу хязинянин чятинди йаман,
Йох иди бир няфяр ора йол тапан.
Шащ эюрдц чох-чохдур мядяндя алмаз,
Алмазын цстцйля йол эетмяк олмаз,
Щям дя ки, йолларда долудур илан,
Бир ясэяр эетмяйир ора горхудан.
Дцшцндц, ахтарды буна бир чара,
Диггятля баханда гайалыглара,
Эюрдц ки, гайалар цстцня гонмуш
Ъайнагларында ов чохлу гарагуш.