668
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Бирини бурада гойуб эедясян?
Та ки, уъалдыгъа онун эур сяси
Боьула дянизин горхунъ няряси!”
Вида ейляйяндя бюйцк щюкмцдар,
Бяхш етди бир нечя тябил йадиэар.
О эцндян шящярдя, тездян щяр сящяр,
Тябил чалдырмаьы адят етдиляр.
Шащ да бу адяти етдириб давам
Тябил чалдырарды сцбщ чаьы мцдам.
Онлар йол эетдиляр бир айа гядяр,
Абад Чин мцлкцня эялиб йетдиляр.
Эялиб ордуэаща чатды щюкмцдар,
Фяляйи эюряндя йеня хошряфтар,
Чякилди дцз бир ай истиращятя,
Башлады ляззятля ейшя, ишрятя...
ИСКЯНДЯРИН ШИМАЛА ЧАТМАСЫ ВЯ
ЙЯЪУЪ СЯДДИНИ БАЬЛАМАСЫ
Мцьянни, цряйим дцшцбдцр дара,
Бу дярдя сазынла сян ейля чара!
Кюнлцм ъушя эялиб гямдян, гцссядян,
Сазынын телиля рам ет ону сян!
Эцняш юз евиня едяндя шитаб
Истидян асланлар олдулар кабаб
227
.
Эцъц, щяраряти артды анбаан,
Чирки, рцтубяти силди щавадан.
Гарсылды биткинин йашыл йарпаьы,
Саралды лалянин гызыл йарпаьы.
Бцркц сящралара од-алов салды.
Мейвялярин аьзы ачыла галды.
Бцлбцл чюлдян даьа ейляди сяфяр,
Сяслянди гцрбятдя гяриб няьмяляр.
Гызды йай эцнцнцн исти няфяси,
Чалы гушларынын кясилди сяси.
Эцняши эюйлярдя доланан заман
Санъыб саралтмады ягрябтяк хязан.
Тцстцлянян бир тешт варды ялиндя,
Эязиб од сачырды о, Зянэдя, Чиндя.
Йыртырды аслантяк ити ъайнаьы
Эащ юкцз саьрысы, эащ эур дырнаьы
228
.
Йайын ян шиддятли, исти чаьында,
Даш мума дюняндя эцн габаьында
Искяндяр эюзцндян говуб йухуну,
Истяди Хырхыза чяксин гошуну.
Шащ вида ейляди Чин хаганына,
Хязиня, вар-дювлят бяхш етди она.
Йола ряван олду, Чини тярк етди,
Гошуну сящрайа доьру йюнялтди.
Бяхтинин тяблини чалдырыб йеня,
Йетишди Мяшригдян Шимал щяддиня.
Кечди о, чюллярдян, ахан гумлардан,
Ня учан гуш эюрдц, ня дя бир инсан.
Гаршыда парлайан дцзянлик варды,
Гумлары нур сачар, пар-пар йанарды.
Бялядчи деди ки: “Бурда эюрдцйцн
Гумлар башдан-баша эцмцшдцр бцтцн.
Бурдан сян о гядяр эютцр хязиня,
Гошуну салмасын йолда чятиня.
Гошундан билмясин буну бир няфяр.
Аьыр йцк эютцрцб ялдян дцшярляр.”
Шащынса чох иди саф гызыллары,
Одур ки, бахмады эцмцшя сары.
Анъаг ки нейлясин, эцъ эялди тамащ,
Бир нечя дявяни йцклятди падшащ.
Йел кими кечся дя йолу чапараг,
Галхмырды щавайа ня тоз, ня торпаг.
Бир щяфтя гонмады тоз палтарлара.
Чцнки башдан-баша эцмцшдц ора.
Дейярдин бу йерляр ики щиссяйди:
Торпаьы эцмцшдц, суйу ъивяйди.
Ня эцмцш цстцндя динъялмяк олар,
Ня ъивя су кими ичмяйя йарар.
О йер тутулмушду беля бир дярдя,
Чюкмцшдц торпаьа гара бир пярдя.
Щарда ки, ичмяли бир чешмя варды,
Ичиндя су иля ъивя гайнарды.
Су ъивя цстцндя тутмушду гярар,
Ордан ъцрятля су ичирди онлар.
Чалхаланмасайды яэяр чешмяляр
Ъивядян эюрмязди щеч кимся зяряр.
Чешмяляр буланыб гайнашан заман
Щеч кимся яйилиб ичмязди ондан.
Билмяйиб ичсяйди бир адам яэяр,
Ону юлдцрярди судакы зящяр.
Шащ буну биляндя, тез верди фярман:
Щамы айыг олсун су ичян заман!
Щяр ким ахар судан истяся ичмяк
Ону ещтийатла дурултсун эяряк.
Бир ай йол эетдиляр онлар бу сайаг,
Юлдц сусузлугдан бир чоху анъаг.
Эцмцшлц чюллярдян кечяряк йеня
Эялиб йетишдиляр вятянляриня.
Дцшдцляр торпаьа йорьун, натяван,
Торпагда динъяляр торпагдан олан.
Эюрдцляр гаршыда бир дцшярэя вар,
Зцлмятдя эцняштяк пар-пар парылдар.
Габаг-гаршы дуран даьда бир гала
Тутмушду башыны эюйя вцгарла.
Гала архасында бир даь да варды,
Белиндя кямяри сарп гайаларды.
Орда пейьямбяря етмяйиб бейят,
Бир тайфа йашарды сакит, сяламят.
Онлар илщам алыб бюйцк танрыдан.
Юзляри олмушду аллащтаныйан.
Онлар Искяндяри пак сифят эюръяк
Гябул елядиляр бир пейьямбяртяк.
Биликли, адил бир щюкмдар кими