671
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Разыйыг гязадан ня эялся бизя.
Аллащын лцтф едиб вердийи шейя
Демярик: “Бу щардан? Бу беля нийя?”
Бизимля бирликдя о адам йашар
Ки, ола бизимтяк тямиз, пящризкар.
Тутдуьумуз йолдан чыхса бир инсан.
Ким олса, говарыг юз арамыздан...”
Искяндяр бу гайда-гануну эюръяк
Дурухуб дайанды диваняляртяк.
Чцнки беля шейи ня эюрмцш, ня дя
Охумуш иди бир хосровнамядя...
Юз-юзцня деди: “Арифсян яэяр,
Гой сяня бир ибрят олсун бу сирляр.
Дцнйаны эязмярям мян, даща бясдир,
Щяр овлагда бир тор гурмаг ябясдир.
Бцтцн билдиклярим галсын бир йана,
Бунларын сющбяти бяс еляр мана.
Еля бил дцнйаны о пярвярдиэар
Бу мярд инсанларчцн етмиш бяргярар.
Бунлар шювкят вермиш алямя, йягин
Сцтуну бунлардыр бцтцн алямин.
Дцз йашайыш йолу будурса яэяр,
Инсан бунлардырса, бяс няйик бизляр?
Бизи щагг эюндяриб чюля, дянизя,
Гясди эюстярмякмиш бунлары бизя.
Вящши адятляря ейляйиб нифрят,
Юйряняк бунлардан айин, мярифят,
Бунлары яввялдян эюрсяйдим яэяр,
Дцнйаны бу гядяр эязмяздим щядяр.
Тапардым юзцмя даьда бир каща,
Ибадят ейлярдим орда аллаща.
Бунлартяк асудя юмр едярдим мян,
Диним дя оларды щямин бу диндян!..”
Искяндяр эюряндя онлары диндар,
Пейьямбярлийини етмяди изщар.
Эюряндя онлары ямялисалещ,
Хязиня бяхш етди о бюйцк фатещ.
Гайытды эерийя ордан фярящля,
Гошуну дянизтяк йюнялтди чюля.
Байраглар галдырды рум ипяйиндян,
Ал6 хара эейинди санки чюл-чямян!
Тутду гарышгатяк гошун щяр йаны -
Дяряни. тяпяни, дцзц, орманы...
Щара из салдыса атынын налы
Силди о йерлярдян дярди, мялалы.
ИСКЯНДЯРИН РУМА ГАЙЫТМАСЫ
Мцьянни, шювгля уъалт сясини,
Ач йеня эювщярляр хязинясини!
Бу баьлы гапыйа ким салса ачар,
Эизлин хязинядя дцрр, эювщяр тапар.
Мейвянин хош ятри басанда баьы
Кяндлиляр унудар еви, отаьы.
Мейвяляр чохалар, баьлар варланар,
Беля бир боллугдан йер вцгарланар.
Фярящдян севиниб эцляндя пцстя
Хурма бахыб ондан бир буся истяр.
Лял иля бязянмиш бир таъ кими нар,
Узагдан чырагтяк алышыб йанар.
Эюз вуруб гызармыш алма едяр наз,
Чякяр эярдянин турунъ ишвябаз.
Тянякляр шярабдан няшяляняряк
Сармашар алмайа, нара сярхоштяк.
Бцрцйцб баьлары вар аьаълары,
Ъцт мямяляр кими эюрцнцр бары.
Янъир йейян гушлар оьрутяк пцнщан
Асылар аьаъын будагларындан.
Бадам севян торпаг йаь алмаг цчцн
Сойар габыьыны бадамын бцтцн.
Истяйяр, иннаб да эялиб щявяся,
О дилсиз-аьызсыз фындыгдан буся.
Аьаълар шянликля галдырараг баш
Иннабдан, фындыгдан верярляр шабаш.
Гарапапаг цзцм сярхошлуьундан
Долар бармаьына сачыны нищан.
Габаглар сазларлар шадлыгчцн руду,
Щейва боьазындан тутар армуду.
Дашынар шярабчын долу сябятляр,
Сябят дашыйанын цзц-эюзц тяр.
Салхымлар сыхылар баьда башабаш,
Ахышар кцпляря ширяси бирбаш.
Сцдямяр кюрпяляр неъя гыьылдар,
Кцпляр дя долдугъа еля уьулдар.
Той-байрам едиркян дцнйа бу заман
Искяндяр узагды бу той-байрамдан.
Гатыб бир-бириня эеъя-эцндцзц,
Цзцрдц дянизи, кечирди дцзц,
О, бир чох юлкяни хошлугла, зорла
Дардан чыхармышды эениш бир йола.
Юмрцн пийаляси артыг долмушду,
Онун юзцня дя йол дар олмушду.
Дцнйада щамыйа ики гапы вар,
Бириндян эирянляр бириндян чыхар.
Бу йедди будаглы, алты ъящятли,
Дювряси, мейданы, йери вцсятли
Сярвдян уъалды бир гийаби сяс:
“
Даща фатещликдян ял чяк, бясдир, бяс!
229
Бясдир, бу дцнйаны эязмякдян ял чяк.
Даща илк мянзиля дюнясян эяряк!
Искяндяр сюзцнц йазанда катиб
Йалныз бешъя щярфля ифадя едиб.
Беш щярфя мцвафиг етдин беш сяфяр
230
,
Сулары, даьлары кечдийин йетяр!
Пянъяни бу дцнйа ишляриндян чяк.
Гайыт юз евиня, эет, беш айадяк
Йунан торпаьына дюнмялисян сян!”
Айылды Искяндяр санки мястликдян.