672
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Горхуйла, дящшятля динляди буну,
Чякди юз атынын тез ъиловуну.
Мящрям достларына ачыб бу сирри,
Ордан Рума сары гайытды эери.
Дярядян, тяпядян, дяниздян, даьдан
Кечяряк, йол эетди даща дурмадан.
Йерин о башындан Кирмана йетди,
Ордан Кирманшаща йол алды эетди.
Сонра да Бабиля эялиб, Искяндяр
Ордан Рума тяряф еляди сяфяр.
Йолда Зур шящриня эялиб чатанда
Позулду сящщяти шащын бир анда.
Онун ъан кющляни даща йорулду,
Тагятдян дцшяряк йолэетмяз олду.
Рума чатмаг цчцн хейли ъан атды,
Ял-айаг сцстляшди, галмады имкан.
Санды ки, ичибдир зящярлянмиш су,
Щямин о зящярин тясиридир бу.
Ону ялдян салды горху, ващимя,
Ялаъсыз дярд имиш бу дярд, сян демя!
Вязирин йанына - Йунаныстана
Бир гасид эюндярди, сюйлясин она:
“
Чапараг йаныма эялсян яэяр сян
Сон дяфя цзцмц эюря билярсян.
Йахшы ишбаъаран алимлярдян дя
Йцз йа ялли няфяр эятир эяляндя!”
О гасид йетишиб деди вязиря,
Вязир ял атса да щяр бир тядбиря,
Чаряляр щеч бир кара эялмяди,
Бир цмид ишыьы эюря билмяди.
Йыьыб алимляри Румдан, Йунандан
Олду щюкмцдарын йанына ряван.
Бирбаша о, шащын йанына эялди,
Бу эюрцш щеч дя хош эюрцш дейилди.
Эюрдц: шащ тагятсиз узаныб йердя.
Ялаъ мцмкцн дейил дцшдцйц дярдя.
Диз чюкдц, цзцндя гцсся, думан, чян,
Йохлады нябзини юпцб ялиндян.
Нябзин вурмасына еляди диггят,
Тапды хястяликдян нечя яламят.
Буйурду: ня гядяр вардыса имкан
Ахтарыб тапсынлар бу дярдя дярман.
Дярманын олса да лап аби-щяйат,
Яъялин чатанда йохдур бир ниъат!
Артыг щюкмцдарын иши битмишди,
Ябяди динъялмяк вахты йетмишди.
Яманят алдыьы майяни йеня
Эяряк гайтарайды тяляб едяня.
Ону яридирди инди бу ъащан
Ки, зяри айырсын гара торпагдан.
Даща ъан кющляни аста эедирди,
Эедяр-эялмяз йола сяфяр едирди.
Шамтяк тярк едирди нурлу алями
Суда гянд, одда мум ярийян кими.
Бир кцляк сюндцрдц йанан чыраьы,
Баьда аьаълардан тюкдц йарпаьы,
Сярвдя йашыл бир будаг гоймады,
Сынды гырговулун голу, ганады.
Мцшк ятирли олан ялван эцл-чичяк
Солуб сяпялянди йеря хязялтяк.
Айы йящярляйян щямин Искяндяр
Юлцм йатаьына баш гойуб инляр...
232
ИСКЯНДЯРИН ВЯСИЙЙЯТИ
Мцьянни, бир гушсан - вахты дцз билян,
Де эюряк: ня гядяр кечмиш эеъядян?
Нядянся эеъикиб гушларын сяси,
Чал, суьди гушунун эялсин наляси
233
.
Ясди хязан йели, пайыз йетишди,
Баьларын ящвалы тамам дяйишди.
Кцлякляр талады баьчаны, баьы,
Сюндц ал эцллярин йанар чыраьы.
Архлар кянарында отлар сапсары,
Тюкцлдц рейщанын шух йарпаглары.
Санки аьаълыгда одлар галанды,
Ялван йарпаглары алышды, йанды.
Эюрдц базарыны кяндли пяришан,
Баьын гапысыны баьлады баьбан.
Шащлар щовузуна ахан саф сулар
Сойугдан, айаздан тамам дондулар.
Чешмясиз, чичяксиз баь шад олармы?
Щасарсыз, барысыз абад олармы?
Щаны саги, бадя, о мяълис щаны?
Бура вящшилярин олмуш мяканы!
Кясилмиш няьмяси ютян гушларын,
Долашыр гычына хязял рузэарын.
Сейря эялянляр дя баьы тярк етмиш,
Мцьляр дя чямяндян айрылыб эетмиш.
Йейяйля сцртцлмцш эцняшин таъы,
Йейятяк дян-дяндир суларын сачы.
Баьы тярк еляйиб эетмиш эюзялляр,
Ня бцлбцл сяси вар, ня эцлдян ясяр...
Тиканлар даь чякиб эцлцн кюксцня,
Бязяксиз, ъящ-ъящсиз галыб баь йеня.
Беля сярт бир хязан чюкяндя баьа
Башлады о Кяйан сярви солмаьа...
Шащлыгын шащ сярви-Искяндяри дя
Ахыр салды дювран саьалмаз дярдя.
Човьунтяк сойутду шащын няфяси,
Чохду бу дцнйада гями, гцссяси.
Юзцлц чюкярся бяхтин, дювлятин,
Сящщятя зяифлик цз веряр йягин!
Иллярля дцнйаны учуб сейр едян
Гушун гол-ганады гырылды бирдян.
Уъа сярв йыхылды, шух лаля солду,
Гырговул шащинин шикары олду.
Орду щякимляри, шящяр я йаны