673
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Алдылар арайа о щюкмцраны.
Бялкя дя бир ялаъ тапалар она;
Шярбятляр гатылды дава-дярмана.
Нябзи, гаруряси олунду тящлил
234
,
Ня чаря, эедян ъан гайыдан дейил!
Ялаъ еляся дя тябиб ня гядяр,
Юмцр тцкянибся, ня файда веряр?
Чох сяй эюстярдиляр чаря етмякчцн,
Эедяни гайтармаг олмады мцмкцн.
Тядбирля эялмяди о эювщяр яля,
Неъя сядд чякясян ясян бир йеля?
Яъял йетишяндя тапыб бящаня
Инсана мин язаб веряр зяманя.
Рузэардан о гядяр инъийяр инсан
Юзц юлцмцнц истяр аллащдан.
Ял атмадыглары тядбир галмады,
Ряйлярдян бир файда щасил олмады.
Чыраьын яъяли чатыбса яэяр,
Она юз йаьы да йетиряр зяряр.
Чцрцмцш бир мейвя аьаъда дурмаз,
Дцшяъяк, тярпянся будагда бир аз.
Ян мащир, ян устад тябиб щеч заман
Тапа билмямишдир юлцмя дярман.
Эюйцн щесабына бяляд оланлар
Салдылар щесаба эюйдя щяр ня вар.
Онун талейини эюрдцляр нурсуз,
Ондан узагдайды бяхт ачан улдуз.
Щеч еля бир улдуз йохду ки, онун
Эюстярмиш олайды юмрцнц узун.
Талейи сямада бяд эюрян заман
Мцняъъим юзц дя ясди горхудан.
Юнцндя айнайа бахды Искяндяр.
Бахды, вцъудуна йетирди нязяр,
Эюрдц ки, бядяни тцктяк инъялиб,
Гачмаг истяйян ъан додаьа эялиб.
Ня гялбдя гцввя вар, ня ъанда тагят,
Яйилмиш яввялки о сярв гамят.
О юз юлцмцнц эюзцйля эюръяк,
Юзц юз щалына аьлады шамтяк.
Йахын достларыны дявят еляди,
Цряк сюзлярини онлара деди:
“
Эямим дар эирдаба дцшдц, а достлар,
Юлцм аьзы ачыг нящянэтяк дурар.
Кючмяк вахты эялди бу дцшярэядян,
Башга бир овлаьа эетмялийям мян.
Бу фяляк мянимля хошряфтар олду,
Даьда, дашда мяня пярястар олду.
Инди дцшмян олду о щагг-сайда,
Дяйишди ряфтары Эцняш дя, Ай да.
Рузэар эюзляримдя чяня бцрцнцр,
Бу дардан чыхмаьым мцшкцл эюрцнцр,
Ня чаря гылым ки, олдум дярдмянд,
Бу фяляк таъыма атыбдыр кямянд.
Щардадыр, чатдырын хязинядара,
Бялкя рцшвят вериб мяни гуртара.
Мяним од гылынълы гошунум щаны?
Говсун ъанымдакы бу гыздырманы.
Ян горхунъ дивляри тутуб рам едян,
Тяхти-таъ сащиби Искяндярям мян!
Гылынъа гуршандым, кямяр баьладым,
Бцтцн гулаглара чатмышдыр адым.
Зящярли гылынъла туфан едиб мян
Тозлар галдырмышам Бящри-Гцлзцмдян
235
.
Бюйцдцб чохуну етдим щюкмцран,
Чох гойун алмышам гурдлар аьзындан.
Чох-чох сыныглары мян ъаламышам,
Чох-чох бцтювляри парчаламышам.
Зцлмц ядалятля ейляйиб явяз,
Мцшкцлляр щялл едим щесаба эялмяз.
Гцннцъдян Гцлзцмя олдум щюкмцран,
Шимшяк гылынъымы эюрдц Гийряван
236
.
О гылынъ дюнцбдцр инди зянъиря,
Юмрцмц тор кими салыбдыр эиря.
Чох даьлар, дянизляр кечмишям, щеч кяс
Дцнйаны мянимтяк сейр едя билмяз.
Щюкмцдар Дарайа гаршы чыхыб мян
Башыны торпаьа сярдим бяхтимдян.
Мян о гатил Фурун бойнуну вурдум,
Чипалын йериндя Чиндя отурдум,
Габилдян, Щабилдян алыб интигам,
Насикдян Мянсякя йоллар ачмышам.
Йудум мяъуслуьу дцнйа цзцндян,
Рус дянизиндя дя од галадым мян
237
.
Ъямшидтяк тяхтляря чыхдым - уъалдым,
Фиридун хязиня йыьды, мян алдым.
Йыхдым дахмасыны - евини Адын,
Гясрини щцнярля ачдым Шяддадын.
Щятта Сяряндибя эедиб чыхараг,
Адямин изиня басдым мян айаг
238
.
Рцстямин бяхтиндян мян сораг вердим,
Кейхосров тяхтиндян хябяр эятирдим.
Мяшригдян Мяьрибя ат сяйирдяряк
Йяъуълар сяддини уъалтдым даьтяк.
Адямтяк Гцдсцдя елядим мяскян,
Кябя щялгясиня ял йетирдим мян.
Бир мяшял уъалтдым гаты зцлмятдян.
Зцлмцн гапысыны тахталатдым мян!
Алдыьым адлары нащаг алмадым,
Атмадым гяфлятдя тяк биръя аддым.
Мян щансы бир йеря етдимся сяфяр
Ядалятля билик газанды елляр.
Сарп дашы яридян исти щавалар
Саьлам бядянимля етди хош ряфтар.
Индися бу пяргу йатагда битаб
Йатырам, хястялик верир мин язаб.
Балынъа баш гойдум зяифлийимдян,
Йатаьа дцшярми саьлам бир бядян?
Дцнйаны гапгара эюрдцм эязяряк -