674
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Гара гумдан тутмуш гара суйадяк.
“
Ня эюрдцн?” дейяряк сорсалар яэяр,
Дейярям: санки щеч етмядим сяфяр.
Дцнйаны эюрмядян торпаьа эирян
Бирэцнлцк кюрпяйя бянзяйирям мян.
Дцнйаны башабаш эязмишям юзцм,
Щяля ки, дцнйадан доймайыб эюзцм...
Отуз алты дейил, лап отуз мин ил
Йашасам, ъавабым бу оларды, бил!
Мяня сирлярини ачды асиман,
Чох шейляр сюйлядим Эцняшдян, Айдан.
Гядр-гиймят гойдум мцдрик инсана,
Шцкцрляр ейлядим мян йарадана.
Юмрцмц гяфлятля вурмадым баша,
Аьылла, щцнярля мян долдум йаша.
Бцтцн биликлярдян дярсими алдым,
Юлцмцн ялиндя, щейф аъиз галдым.
Чох азьын залими чяксям дя дара,
Бу намярд юлцмя тапмадым чара.
Бир юлцмдян башга щяр бир мцшкцля
Мцмкцндцр биртящяр чаря едиля.
Щаны йолларына гызыл сяпдийим
Дярин дцшцнъяли йцзляръя щяким?
Торпаьы гызыла чевирин йеня,
Эялин, ялаъ един шащын дярдиня.
Щардадыр Ярясту - тапа бир дярман,
Мяни билийиля гуртара дардан?
Щаны яфсун билян щяким Бялинас?
Эялиб Искяндяри еляйя хилас.
Щаны бяс Яфлатун, о тямиз инсан?
Мяним бу дярдимя еляйя дярман.
Щардадыр о бюйцк билиъи Валис?
Десин бу мярязя ня олду баис.
Чаьырын Сократы, бялкя ягл иля
Бу баьлы гапыны о ача биля.
Щцрмцзя эюндярин дурмадан хябяр.
Бялкя цряк веря шаща биртящяр.
Эедин, Фярфурйусу един хябярдар,
Бялкя бу дярдимя о ялаъ тапар.
Бу сюзц бир даща ейляди тякрар:
“
Ется, ялаъ едяр тяк пярвярдиэар!
Бялкя рящм еляйиб гуртара мяни,
Гуртара бу дярдли, йазыг бядяни.
Ялимдян тутан йох, йох салан йада,
Щеч кяс тяк галмасын мянтяк дцнйада!
Мяня беля ъяза веряркян фяляк,
Ня лазым сяс салыб фярйад елямяк?
Ичиндян чыхдыьым торпаьын йеня
Ахтарыб баш гойум пак синясиня.
Юлцм эирдабына дцшмямиш, эяряк
Суйа галхан тутам лянэимяйяряк 239 .
Чылпаг доьулмушам чцнки анадан,
Мяни сойундурун дяфн едян заман.
Йцкцм йцнэцл иди доьуланда мян,
Йеня йцнэцл эедим бурдан эедяркян.
Бир гуш даьа гонуб галхарса яэяр,
Даьа ня артырыб-яксилдя биляр?
Мян дя бир гуш идим, юлкямся - бир даь.
Эедярсям, бу дцнйа йаса батаъаг?
Мянтяк чохун доьуб юлдцрмцш дцнйа.
Нифрятя лайигдир бу гозбел дайя
240
.
Чохуна мярщямят, лцтф ейлямишям,
Эюрян дя олубдур ялимдян ситям.
Залим олмушамса, яфв един мяни,
Мян дя юлдцрмцшям чох зцлм едяни!
Табутум торпаьа оланда тяслим,
Пак рущум паклара говушар мяним.
Баша кцл совурмаг явязиндя сиз
Мянимчцн аллаща дуа единиз!..”
Бунлары сюйляйиб, алмады ъаваб,
Йеня йатаьына сярилди битаб...
ИСКЯНДЯРИН АНАСЫНА
МЯКТУБ ЙАЗМАСЫ
Мцьянни, рудуну бир диндир бары,
Йада сал няьмянля о йатмышлары!
Мяним дярдимя гал, сазымы сазла,
Бялкя ращат йатым о хош авазла!..
Эцля щцъум ется пайыз рузэары
Кюрпяйкян гуруйар тяр будаглары.
Юлцм бир бяладыр, чаря едилмяз,
Онун чарясини тапмайыб щеч кяс.
Яъял гыздырмасы йетишян заман
Галар щякимдян дя ялаъы пцнщан.
Эеъя кючцб эетди, аьлады шябням,
Эцняш шяфяг сачыб эцляндя алям
Артды Искяндярин ащц наляси,
Уъалды чалынан зянэлярин сяси.
Щяр дярдя йцз чаря билян Ярясту
Бу дярдин юнцндя чарясиз дурду.
Шащын саьалтмаьа тапмайыб ялаъ,
Юзцнц эюряряк ялаъа мющтаъ,
Шаща сюйляди ки: “Ей шяфягли шам,
Шащлар нур алыбдыр шюляндян мцдам!
Галыбдыр дярдиня щякимляр начар,
Цзцнц аллаща чевириб йалвар.
Щяля щагламамыш ъошьун сел бизи,
Нийя дяйишмядик юз йеримизи?
Бу шяраб гядящдян ашыб дашмадан,
Ня цчцн юлмядим, чыхмады бу ъан?
Дилярям: бир тцкцн ясмясин сянин,
Бир тцкцн яскился юлярям, йягин!
Анъаг бир шярбятдир бу юлцм, эяряк
Гоъа да, ъаван да, - щамымыз ичяк!
Ня дейя билярям: ич бу бадяни!
Чцнки бищуш едяр ичяндя сяни;
Ня дя алмаг олар гядящи сяндян,